म्यानमारमा उच्च शिक्षा

म्यानमारमा स्थापित भए पनि संस्थागत रूपमा खण्डित उच्च शिक्षा प्रणाली छ। शिक्षा मन्त्रालय, विशेषतः उच्च शिक्षा विभाग (DHE), ले प्रणालीको ठूलो भागको निरीक्षण गर्छ; कृषि, प्रविधि र व्यावसायिक शिक्षाजस्ता विशेष क्षेत्रमा अन्य मन्त्रालय र संस्थाको जिम्मेवारी हुन्छ। उच्च शिक्षा संस्थामा सामान्य तथा क्षेत्रीय विश्वविद्यालय, अर्थशास्त्र तथा शिक्षा विश्वविद्यालय, विदेशी भाषा विश्वविद्यालय, कम्प्युटर विश्वविद्यालय, प्राविधिक विश्वविद्यालय, डिग्री कलेज, कलेज र विशेषज्ञ संस्थान पर्छन्। निजी उच्च शिक्षा संस्था विश्वविद्यालय, कलेज वा केन्द्रका रूपमा सञ्चालन हुन सक्छन्, तर सम्बन्धित क्षेत्रीय पर्यवेक्षण बोर्डमार्फत दर्ता हुनुपर्छ। लागू शिक्षा कानुनअन्तर्गत स्थापना वा दर्ता भएका संस्थाले मात्र मान्य योग्यता दिन सक्छन्। कार्यक्रममा कला तथा विज्ञान, म्यानमार भाषा, अंग्रेजी, इतिहास, कानुन, दर्शन, मनोविज्ञान, मानवशास्त्र, पुरातत्त्व, अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध, भूगोल, पूर्वीय अध्ययन, पुस्तकालय तथा सूचना अध्ययन, भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, गणित, प्राणीशास्त्र, वनस्पतिशास्त्र, औद्योगिक रसायन, भूविज्ञान, कम्प्युटर अध्ययन, वातावरण तथा जल अध्ययन, शिक्षा, अर्थशास्त्र, विदेशी भाषा, प्रविधि, इन्जिनियरिङ, कृषि, चिकित्सा र स्वास्थ्य पर्छन्। विषय संस्था अनुसार फरक हुन्छन्। नियमित क्याम्पस वा दिवा अध्ययन स्थापित छ र औपचारिक उच्च शिक्षा प्रणालीमा दूरशिक्षा पनि समावेश छ। देशभर समान अनलाइन वा मिश्रित अध्ययन मानक उपलब्ध प्रमाणले स्थापित गर्दैन। निजी वा विदेशी सम्बद्ध कार्यक्रमका लागि स्थानीय दर्ता र संस्थाको स्पष्ट वर्गीकरण चाहिन्छ। स्नातक तहको सामान्य भर्ना आधार उच्च विद्यालय पूरा गरेको प्रमाणपत्र र म्याट्रिकुलेसन परीक्षा उत्तीर्ण गर्नु हो; यो उच्च शिक्षामा प्रवेशका लागि विद्यालय अन्त्यको परीक्षा हो। छनोटमा सामान्यतया कुल प्राप्ताङ्क र सम्बन्धित विश्वविद्यालय परिषद् वा संस्थाका नियम विचार गरिन्छ। कम्प्युटर तथा प्राविधिक विश्वविद्यालयले आफ्नै प्रवेश सूची प्रकाशित गर्न सक्छन्। स्नातकोत्तर भर्नाका लागि सामान्यतया मान्य अघिल्लो योग्यता चाहिन्छ; साथै योग्यता वा प्रवेश परीक्षा, अन्तर्वार्ता, सारांश वा शोधप्रबन्ध प्रस्ताव आवश्यक हुन सक्छ। म्याद, विषय सर्त, कोटा र छनोट प्रक्रिया DHE वा संस्थाको हालको सूचनाबाट जाँच्नुपर्छ। कार्यक्रमले विषय र संस्थाअनुसार म्यानमार, अंग्रेजी वा दुवै शिक्षण भाषा अपनाउन सक्छ। Myanmar साहित्यबाहेक याङ्गुन विश्वविद्यालयमा मुख्यतः अंग्रेजी माध्यम छ। म्यानमार राष्ट्रिय योग्यता ढाँचाले एकदेखि तीन वर्षका Advanced Diploma जस्ता छोटो अवधिका तृतीयक योग्यतालाई तह ५, स्नातक डिग्री र स्नातकोत्तर डिप्लोमा वा प्रमाणपत्रलाई तह ६, स्नातकोत्तर डिग्रीलाई तह ७ र विद्यावारिधिलाई तह ८ मा राख्छ। तह ४ मा माध्यमिकपछिको तर उच्च शिक्षा नभएको शिक्षा पर्छ। योग्यता तुलना, गुणस्तर सुनिश्चितता, क्रेडिट स्थानान्तरण, अध्ययन प्रगति मार्ग र अघिल्लो सिकाइ मान्यतामा सहयोग गर्न राष्ट्रिय योग्यता ढाँचा बनाइएको हो। अध्ययन संरचना र अवधि संस्था अनुसार फरक हुन्छ। याङ्गुन विश्वविद्यालयको एउटा उदाहरणमा शैक्षिक वर्षका दुई सेमेस्टर सामान्यतया डिसेम्बरदेखि मार्च र जुनदेखि सेप्टेम्बरसम्म चल्छन्। त्यहाँ साधारण BA र BSc कार्यक्रम सामान्यतया चार वर्ष, कानुन पाँच वर्ष र अनर्स अध्ययन जम्मा पाँच वर्षको हुन्छ। उदाहरणको स्नातकोत्तर कार्यक्रम करिब तीन वर्ष र विद्यावारिधि करिब पाँच वर्ष चल्छ। यी अवधि राष्ट्रिय नियम होइनन्। उक्त विश्वविद्यालयमा दोस्रो वर्षपछि अनर्समा प्रवेश गर्न दुई मुख्य विषयमा Grade Point 5 र संयुक्त ग्रेड पोइन्ट औसत कम्तीमा 4.0 चाहिन्छ। मूल्याङ्कनमा लिखित परीक्षा, मौखिक viva voce, सत्रपत्र, शोधप्रबन्ध र विद्यावारिधि शोधप्रबन्ध पर्न सक्छन्। याङ्गुन विश्वविद्यालयमा स्नातक विद्यार्थीले सामान्यतया हरेक विषयमा कम्तीमा Grade Point 3 पाउनुपर्छ; पुनःपरीक्षा र तह उक्लिने व्यवस्था लागू परीक्षा नियमअनुसार हुन्छ। स्नातकले BA वा BSc जस्तो स्नातक डिग्री, स्नातक अनर्स डिग्री, स्नातकोत्तर डिप्लोमा वा प्रमाणपत्र, MA वा MSc जस्तो स्नातकोत्तर डिग्री, वा PhD जस्तो विद्यावारिधि पाउन सक्छन्। म्यानमारमा सबै उच्च शिक्षाका लागि लागू हुने भरपर्दो हालको राष्ट्रिय शुल्क तालिका छैन। सरकारी शुल्क, दर्ता, परीक्षा, पुस्तकालय र छात्रावास शुल्क तथा बसोबास खर्च संस्था र कार्यक्रमअनुसार फरक हुन्छन्। अन्तर्राष्ट्रिय उम्मेदवारका लागि याङ्गुन विश्वविद्यालयले अमेरिकी डलरमा प्रकाशित गरेको शुल्कलाई घरेलु शुल्क ठान्नु हुँदैन। निजी संस्थाले दर्ता निवेदनमा भर्ना शुल्क, शिक्षण शुल्क र भुक्तानी विधि खुलाउनुपर्छ। Paukphaw Scholarship र Naypyitaw State Academy वा अन्तर्राष्ट्रिय DHE सम्झौतासँग जोडिएका अवसरसहित छात्रवृत्ति, निर्वाह भत्ता र योग्यताका आधारका पुरस्कार उपलब्ध छन्; तर देशव्यापी प्रत्याभूत грант वा ерөнхий оюутны зээлийн эрх байгааг батлах нотолгоо алга. (Ugh foreign Cyrillic accidental) Need correct this sentence fully Nepali. संस्थाअनुसार रजिस्ट्रार, विद्यार्थी मामिला कार्यालय, विश्वविद्यालय परिषद्, विभाग, पुस्तकालय, छात्रावास वा विद्यार्थी गतिविधिबाट सहयोग पाउन सकिन्छ। हालको भर्ना सूचना, मान्यता, सम्बद्धता, शुल्क, डिग्री प्रकार, शैक्षिक नियम र सेवा पुष्टि गर्न DHE, भर्ना कार्यालय र संस्थाको आधिकारिक पोर्टल मुख्य स्रोत हुन्। मान्य डिग्री वा डिप्लोमाले रोजगारी, व्यावसायिक अभ्यास वा थप अध्ययनतर्फ लैजान सक्छ; स्नातकपछि अनर्स वा स्नातकोत्तर, र स्नातकोत्तर वा Master of Research पछि विद्यावारिधि सम्भव हुन्छ। अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता मुद्दाअनुसार फरक हुन्छ; ग्रहण गर्ने संस्था वा निकायसँग पुष्टि गर्नुहोस्।