ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋਸਤੀ

ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋਸਤੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ, ਫ਼ੋਨ ਕਾਲਾਂ, ਸੁਨੇਹਿਆਂ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਜਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਵਾਰਵਾਰਤਾ ਅਤੇ ਮਿਆਦ ਦੋਸਤ ਆਪ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਦੋਸਤੀ ਕੁਝ ਦਿਨ ਜਾਂ ਕਈ ਸਾਲ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸੰਪਰਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਵੱਲੋਂ ਦੂਜੇ ਦੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅਕਸਰ ਸਕੂਲਾਂ, ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਖੇਡਾਂ, ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਜਾਂ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸੇਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ, ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਜਾਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਲਾਂ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। UNICEF-ਸਹਾਇਤਾਪ੍ਰਾਪਤ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ, ਬੋਰਡ ਖੇਡਾਂ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਰੱਸੀ ਟੱਪਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਪਰਕ, ਟੀਮ ਵਰਕ, ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ, ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਲਚਕ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਰਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੇ ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਨਸਲੀ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਹਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਨਹੀਂ। U-Report Myanmar ਨੇ 2016 ਤੋਂ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਭਾਈਚਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰਵੇਖਣ, ਜਾਣਕਾਰੀ, ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੱਕ ਇਸ ਨੇ ਲਗਭਗ 1.2 million U-Reporters ਅਤੇ ਹਰ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ 280 ਪੋਲ ਦਰਜ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਰਦਰਾਜ਼, ਟਕਰਾਅ-ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਔਖੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। UNDP ਦੀ ਭਾਈਚਾਰਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ, ਹੁਨਰ, ਸਲਾਹਕਾਰੀ, ਉਦਯਮਤਾ, ਸਵੈ-ਸੇਵਾ, ਖੇਡ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵੀ ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਦਾ Community First ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 11 ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ 45 ਟਾਊਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਮਾਜਕ ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦੋਸਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਦੋਸਤ ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਮਲੀ ਮਦਦ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਰਗਰਮੀ ਸੁਝਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ-ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਥੈਰੇਪੀ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਮਨੋਸਮਾਜਕ ਸਹਾਇਤਾ (MHPSS) ਕੁਝ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਹੈਲਪਲਾਈਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਦਰਜ WHO Myanmar ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ 20 ਕੇਂਦਰੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ 150 ਸਾਥੀ ਸਿੱਖਿਆਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮਾਹਿਰ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਣ ’ਤੇ ਰੈਫ਼ਰਲ ਸਮੇਤ ਲਗਭਗ 2,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਚੱਜੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ। UNICEF ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੇ ਸਾਥੀ ਸਮੂਹਾਂ, ਕਈ ਨਸਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਮਨੋਸਮਾਜਕ ਸਹਾਇਤਾ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਅਤੇ ਵਰਚੁਅਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇੱਕੋ ਕੌਮੀ ਦੋਸਤੀ ਸੰਸਥਾ ਜਾਂ ਇੱਕਸਾਰ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮਦਦ UNICEF Myanmar ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ, WHO Myanmar, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ, UNDP ਜਾਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਆਗੂਆਂ, UNHCR ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ, IOM ਭਾਈਚਾਰਕ ਕਮੇਟੀਆਂ ਜਾਂ UNFPA ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਕੇਂਦਰਾਂ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਟੀਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧਤਾ ਉਮਰ, ਥਾਂ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਫੰਡ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵਿਸਥਾਪਿਤ, ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਰਾਜਹੀਣ, ਪਰਵਾਸੀ, ਅਪਾਹਜ ਜਾਂ ਟਕਰਾਅ ਜਾਂ ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਸੀਮਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋਸਤੀ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਰਜਾ, ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਭਰਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਹੱਕ, ਮੁਲਾਕਾਤ ਦਾ ਹੱਕ, ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇਖਭਾਲਕਰਤਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਬਾਲ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ, ਸਰੀਰਕ, ਜਿਨਸੀ ਜਾਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ, ਗਰੂਮਿੰਗ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰਨਾ, ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਔਨਲਾਈਨ ਫੈਲਾਉਣਾ, ਪਿੱਛਾ ਕਰਨਾ, ਨਫ਼ਰਤੀ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਿਨਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਨਾ ਆਮ ਦੋਸਤੀ ਵਾਲਾ ਵਿਹਾਰ ਨਹੀਂ। ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਸ਼ਟਡਾਊਨ, ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ, ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਵੀ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਗੋਪਨੀਯ ਸਿਹਤ, ਕਾਨੂੰਨੀ, ਮਨੋਸਮਾਜਕ ਜਾਂ ਟਿਕਾਣੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਿਨਾਂ ਲੋੜ ਸਾਂਝੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਦੋਸਤੀ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਫ਼ੀਸ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਫ਼ੋਨ ਜਾਂ ਡਾਟਾ, ਆਵਾਜਾਈ, ਸਰਗਰਮੀਆਂ, ਸਿੱਖਣ ਜਾਂ ਖੇਡ ਥਾਵਾਂ, ਤੋਹਫ਼ੇ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਖ਼ਰਚ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। U-Report ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਰਜ ਈ-ਸਿੱਖਿਆ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਹਨ; ਸਥਾਨਕ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ। ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਪਨ ਦੌਰਾਨ ਦੋਸਤ ਮਦਦ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਰੋਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਛੋੜਾ, ਮੌਤਾਂ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਸਥਾਪਨ, ਡਰ ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਪਰਕ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਹਨ। 2026 ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਯੋਜਨਾ ਨੇ 16.2 million ਲੋੜਵੰਦ ਅਤੇ ਚਾਰ million ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਸਥਾਪਿਤ ਲੋਕ ਦਰਜ ਕੀਤੇ। UNHCR ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 2025 ਵਿੱਚ 228 ਭਾਈਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੇ ਵਿਸਥਾਪਿਤ ਅਤੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ 170,366 ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ; 318 ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈਚਾਰਕ ਕਮੇਟੀਆਂ ਅਤੇ 29,162 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੈਫ਼ਰਲ ਸਨ। IOM ਦਾ ਭਾਈਚਾਰਕ-ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਾ ਸੰਚਾਰ, ਸਹਿਯੋਗ, ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸਮਾਜਕ ਸੰਪਰਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀਆਂ। ਟਕਰਾਅ, ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਜਾਂ ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸੰਪਰਕ ਘਟਾ ਜਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਪਹੁੰਚ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਬਾਲਗ, ਬਾਲ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੇਵਾ, ਲਿੰਗ-ਅਧਾਰਿਤ ਹਿੰਸਾ ਸੇਵਾ ਜਾਂ MHPSS ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੋਗ, ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਨਿਭਣ ਲਈ ਭਾਈਚਾਰਕ, ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਮਨੋਸਮਾਜਕ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।