သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ

သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မီးသွင်လွင်ႈဢၼ်ၵွင်ႉၵၼ်ဝႆႉ။ သၽႃႇဝမီးထိူၼ်ႇ၊ လွႆ၊ ပိုၼ်ႉတီႈႁႅင်ႈလႄႈ ပိုၼ်ႉတီႈၸိုၼ်ႈၼမ်ႉၵၢင်၊ ထိူၼ်ႇၵႃးၶူဝ်း၊ မႄႈၼမ်ႉလႄႈၼွင်၊ လွင်ႈယိူဝ်ႈ၊ ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ ၵုၼ်ဢွၼ်ႇ။ ပိုၼ်ႉတီႈၵႅတ်ႇၵင်ႈ မီးပႃးပၢင်ႇသဝ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ပိုၼ်ႉတီႈၵႅတ်ႇၵင်ႈတူဝ်သတ်း၊ ပိုၼ်ႉတီႈသၽႃႇဝ၊ ပၢင်ႇသဝ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇလႄႈ ပိုၼ်ႉတီႈထိင်းသိမ်းဢၼ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၵွင်ႉၵၼ်ၸွမ်း ၵူတ်မၢႆထိင်းသိမ်းလွင်ႈလွႆးလႄႈပိုၼ်ႉတီႈၵႅတ်ႇၵင်ႈ ပီ 2018 (Conservation of Biodiversity and Protected Areas Law)။ ပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႉထႅမ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ႁႃပႃ၊ ၸႂ်ႉတိုဝ်းထိူၼ်ႇလႄႈ တွင်ႈတဵဝ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈလူႉယွမ်းပိုၼ်ႉတီႈယူႇသဝ်း၊ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆတူဝ်သတ်းၽိတ်းမၢႆမီႈ၊ ၾႆးလႄႈ လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉၵူၼ်းတင်းတူဝ်သတ်းၼႂ်းထိူၼ်ႇ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းလူႉယွမ်း။ ပတ်ဝန်းကျင်ၵူႈဝၼ်း မီးပႃးလွင်ႈၶဝ်ႈထိုင်ၼမ်ႉ၊ လွင်ႈမူတ်းသႂ်၊ ၾႆးၾႃႉ၊ ၵၢၼ်ၵဵပ်းယုၵ်းယၢၵ်ႈ၊ လွင်ႈလႆႈၼမ်ႉ၊ ပိုၼ်ႉတီႈၶဵဝ်လႄႈ လူမ်းမူတ်းသႂ်။ လွင်ႈဢဝ်လွင်ႈၶွင်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တႅၵ်ႇတၢင်ႇၵၼ်ၼႂ်းဝဵင်း၊ ပိုၼ်ႉတီႈဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ၊ မိူင်းၸႄႈတွၼ်ႈလႄႈ မိူင်းၸႄႈမိူင်း၊ ၸႄႈဝဵင်း၊ ပိုၼ်ႉတီႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးလႄႈ ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်မီးလွင်ႈတိုၵ်းတေႃး။ ၸုမ်းၵေႃႇသၢင်ႈဝဵင်း (City Development Committees) ပွင်ၵၢၼ်လၢႆလၢႆၵၢၼ်ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ဝဵင်း၊ ၶွမ်ႇမတီႇထိင်းသိမ်းသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ (Environmental Conservation Department) လႄႈ ၽွင်းလူင်ဌာနၵူၼ်းၶူဝ်းသၽႃႇဝလႄႈ လွင်ႈထိင်းသိမ်းသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ (Ministry of Natural Resources and Environmental Conservation) ၵေႃႈ တူၺ်းထိုင်ၵၢၼ်ပွင်ၵၢၼ်သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉလႄႈ ၵၢၼ်ၵုမ်းၵမ်ပရေႃးၵျႅၵ်ႉ။ ငဝ်းလၢႆးလႄႈ လွင်ႈလွတ်ႈၽေး ၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးလႅင်းလႄႈၵႃႇလ၊ ၼမ်ႉထူမ်ႈ၊ မုၼ်းလူမ်းႁႅင်း၊ လိၼ်ၵူၼ်ႇ၊ မႆႈ၊ တိုၵ်းဢၼ်ဢမ်ႇလွတ်ႈၽေး၊ ၾႆး၊ ၼမ်ႉဢၼ်မီးၵွင်ႉလႄႈ ဝတ်ႉထုၵွင်ႉၸၢၵ်ႈဢၼ်ပဵၼ်ၶိူင်ႈပွႆႇ။ ၵူတ်းၵၢၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ၊ ၵႃႈၶဝ်ႈ၊ ၶႂၢင်ႉၶဝ်ႈလႄႈ ငဝ်းလၢႆးၸွမ်းၵႃႇလၵေႃႈ တႅၵ်ႇတၢင်ႇၵၼ်၊ ၵွပ်ႈၼၼ် သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ လူဝ်ႇတူၺ်းထိုင်ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ။