မြန်မာနိုင်ငံရှိ အကြွေး

မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကြွေးမြီဆက်ဆံရေးတွင် ချေးယူသည့်ပမာဏ၊ အတိုး၊ ကြေး၊ ပြန်ဆပ်ရက်၊ အာမခံပစ္စည်း၊ အာမခံသူနှင့် ပျက်ကွက်မှု၏အကျိုးဆက်များကို ပုံမှန်အားဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ တရားဝင်ချေးငွေသည် ဘဏ်၊ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် စိုက်ပျိုးရေးချေးငွေပေးသည့် မြန်မာ့လယ်ယာဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် (MADB) မှ ရနိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်သည် ဘဏ်များနှင့် ဘဏ္ဍာရေးအဖွဲ့အစည်းများကို ကြီးကြပ်ပြီး ငွေကြေးနှင့် ချေးငွေမူဝါဒ ချမှတ်သည်။ ငွေရေးကြေးရေးကြီးကြပ်စစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာနသည် အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းဥပဒေအောက်တွင် သက်ဆိုင်ရာ မြန်မာစည်းမျဉ်းများနှင့်အတူ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများကို ကြီးကြပ်စစ်ဆေးသည်။ တရားဝင်အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလျှောက်လွှာတွင် လျှောက်လွှာ၊ စီစဉ်ထားသောအသုံးပြုမှုဖော်ပြချက်၊ ချေးယူသူ သို့မဟုတ် အာမခံသူ၏ ကတိကဝတ်များနှင့် သက်ဆိုင်ပါက အဖွဲ့အစည်းအဖွဲ့ဝင်အစည်းအဝေးမှတ်တမ်းများ ပါဝင်နိုင်သည်။ ဝန်ဆောင်မှုပေးသူသည် ချေးငွေစည်းကမ်း၊ အတိုးနှုန်း၊ တွက်ချက်နည်းနှင့် ဆက်စပ်အခြေအနေများကို ဖော်ပြသင့်သည်။ တိကျသောအတိုးနှုန်း၊ သက်တမ်း၊ ကြေးနှင့် ပျက်ကွက်ကြေးများသည် စာချုပ်နှင့် လက်ရှိညွှန်ကြားချက်အပေါ် မူတည်သည်။ အသေးစားချေးငွေအတွက် ယေဘုယျအားဖြင့် အာမခံပေးသူ မလိုအပ်သကဲ့သို့ ၎င်း၏စာချုပ်စာတမ်းများတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် မှတ်ပုံတင်ခနှင့် တံဆိပ်ခေါင်းခွန် ကင်းလွတ်သော်လည်း ချေးယူသူသည် စာချုပ်ပါတာဝန်တိုင်းကို စစ်ဆေးသင့်သည်။ ဘဏ်ချေးငွေများသည် ငွေချေးသူတစ်ဦးချင်း၏ စာချုပ်အတိုင်းဖြစ်ပြီး အာမခံပစ္စည်း သို့မဟုတ် အာမခံသူလိုနိုင်သည်။ အလွတ်သဘောချေးယူမှုတွင် ငွေချေးသူများ၊ မိသားစု သို့မဟုတ် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းချေးငွေ၊ ကျေးရွာဘဏ်နှင့် ကျေးရွာစုငွေနှင့် ချေးငွေအသင်းများ ပါဝင်သည်။ ထိုအစီအစဉ်များသည် ပိုမြန် သို့မဟုတ် ပိုပြောင်းလွယ်နိုင်သော်လည်း စံစာရွက်စာတမ်းနည်းခြင်း၊ ကုန်ကျစရိတ်တွက်ချက်ပုံ မရှင်းလင်းခြင်း၊ လူမှုဖိအားပြင်းခြင်း သို့မဟုတ် ပိုကျယ်ပြန့်သော ကိုယ်ရေးတာဝန်ရှိခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။ 2023 နှင့် 2024 အချက်အလက်များအရ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးချေးယူသူအရေအတွက်သည် 2020 ခုနှစ်ရှိ 6 million ခန့်မှ 2023 ဒီဇင်ဘာတွင် 3.5 million ခန့်သို့ ကျဆင်းခဲ့ပြီး ကဏ္ဍ၏ ချေးငွေစာရင်းသည် MMK 2 trillion အောက်ရှိခဲ့သည်။ ပြန်ဆပ်ရန်သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း မပေးဆပ်သော သို့မဟုတ် ပြင်းထန်စွာနောက်ကျသော အသေးစားချေးငွေများသည် 2023 ခုနှစ်တွင် 30% ခန့်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကျေးလက်ဖြေဆိုသူ 12% ခန့်နှင့် မြို့ပြဖြေဆိုသူ 10% ခန့်တွင် လက်ကျန်အသေးစားချေးငွေရှိကြောင်း၊ ကျေးလက် 20% ခန့်နှင့် မြို့ပြ 27% ခန့်တွင် အလွတ်သဘောငွေချေးသူထံမှ ချေးငွေရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဤကိန်းဂဏန်းများသည် ရက်စွဲပါအညွှန်းများဖြစ်ပြီး လက်ရှိတစ်နိုင်ငံလုံးပြည့်စုံသောစစ်တမ်း မဟုတ်ပါ။ ပဋိပက္ခ၊ နေရပ်စွန့်ခွာမှု၊ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု၊ ငလျင်နှင့် အခြားဘေးအန္တရာယ်များက ဝင်ငွေကို လျှော့ချပြီး အကြွေးကောက်ခံမှု သို့မဟုတ် ပြန်ဆပ်မှုကို ပိုခက်ခဲစေနိုင်သည်။ ဘေးအန္တရာယ် သို့မဟုတ် ပဋိပက္ခကြောင့် ချေးယူသူ၏အကြွေး အလိုအလျောက်ပယ်ဖျက်မည် မဟုတ်ပါ။ အများပြည်သူကြွေးမြီသည် အိမ်ထောင်စု သို့မဟုတ် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအကြွေးနှင့် သီးခြားဖြစ်သည်။ 2025/26 ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အတွက် ခန့်မှန်းချက်များတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အများပြည်သူကြွေးမြီသည် ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်စုစုပေါင်း၏ 62.5% ရှိမည်ဟု ဖော်ပြထားပြီး 44.6% ပြည်တွင်းနှင့် 17.9% ပြည်ပကြွေးမြီဖြစ်သည်။ ပြည်ပကြွေးမြီ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံကျော်သည် နှစ်နိုင်ငံ သို့မဟုတ် နိုင်ငံစုံကြွေးရှင်များထံ ပေးရန်ရှိပြီး ပြည်ပပြန်ဆပ်မှုသည် အသစ်ရရှိသောငွေထုတ်ပေးမှုထက် ကျော်လွန်ခဲ့သည်။ အများပြည်သူကြွေးမြီက အတိုးနှုန်း၊ ငွေဖြစ်လွယ်မှုနှင့် နိုင်ငံခြားငွေအခြေအနေများအပေါ် ဖိအားပေးနိုင်သော်လည်း ပုဂ္ဂလိကကြွေးမြီရှင်အတွက် အကြွေးလျှော့ချရေးလမ်းကြောင်း မပေးပါ။ ပြန်ဆပ်ရန်ခက်ခဲလာသောအခါ ချေးယူသူသည် ကျန်ရှိသည့်မူရင်းငွေ၊ အတိုး၊ ကြွေးကျန်၊ ဒဏ်ကြေး၊ အာမခံပစ္စည်းနှင့် အာမခံသူ၏တာဝန်ကို ဖော်ပြသည့် စာဖြင့်ရေးသားသောရှင်းတမ်းကို ငွေချေးသူထံ တောင်းခံသင့်သည်။ ထို့နောက် အချိန်ဇယားပြင်ဆင်ခြင်း၊ သက်တမ်းတိုးခြင်း၊ ပေးချေမှုအစီအစဉ် သို့မဟုတ် အကြွေးပြေလည်မှုကို တောင်းဆိုနိုင်သည်။ အချို့အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများသည် ယာယီရွှေ့ဆိုင်းခြင်း သို့မဟုတ် သက်တမ်းတိုးခြင်း ပေးခဲ့သော်လည်း ယင်းအစီအစဉ်များသည် ယေဘုယျဥပဒေအခွင့်အရေး မဟုတ်ပါ။ ရှိပြီးသားချေးငွေကို ပြန်ဆပ်ရန် ချေးငွေအသစ်ယူခြင်းသည် အထူးသဖြင့် ချေးငွေအသစ်တွင် ကောက်ခံမှုပိုများခြင်း သို့မဟုတ် ပြန်ဆပ်ရက်တိုခြင်းရှိပါက အကြွေးသံသရာဖြစ်စေနိုင်သည်။ ချေးယူသူတွင် ပြန်ဆပ်ရန်၊ လျှောက်လွှာနှင့် အသုံးပြုမှုဆိုင်ရာအချက်အလက်မှန်ကန်စွာပေးရန်၊ ငွေချေးသူနှင့် ပူးပေါင်းရန် စာချုပ်ပါတာဝန်များရှိသည်။ ငွေချေးသူတွင် ရှင်းလင်းသောအချက်အလက်၊ ဥပဒေနှင့်ညီသောစာရွက်စာတမ်း၊ ကြီးကြပ်ရေးလိုက်နာမှုနှင့် လျှို့ဝှက်မှုဆိုင်ရာတာဝန်များရှိသည်။ အာမခံသူ သို့မဟုတ် ပူးတွဲချေးယူသူ၏ တာဝန်သည် စာချုပ်အပေါ် မူတည်ပြီး အဓိကချေးယူသူက ဒေဝါလီခံခြင်း သို့မဟုတ် ကြွေးမြီလွတ်ငြိမ်းခွင့်ရခြင်းကြောင့် အလိုအလျောက်ပျောက်ကွယ်မသွားပါ။ အကြွေးကောက်ခံမှုသည် အဖွဲ့အစည်းအတွင်းဆက်သွယ်ခြင်း၊ အုပ်စု သို့မဟုတ် အာမခံသူအပေါ် ဖိအားပေးခြင်းနှင့် စာချုပ်အာမခံကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းတို့မှ စတင်နိုင်သည်။ အရပ်ဘက်အမှုတစ်ခုတွင် တရားရုံးဒီကရီထွက်နိုင်ပြီး ပိုင်ဆိုင်မှုတွဲသိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်းချခြင်းနှင့် လက်ခံစီမံသူ ခန့်ထားခြင်းတို့အပါအဝင် အရပ်ဘက်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဥပဒေအရ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်သည်။ အချို့ဥပဒေအရအကောင်အထည်ဖော်မှုလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများတွင် ဖမ်းဆီးခြင်း သို့မဟုတ် ထိန်းသိမ်းခြင်းလည်း ပါဝင်နိုင်သည်။ တိကျသောတရားရုံး၊ သတ်မှတ်ကာလ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့် ကုန်ကျစရိတ်တို့သည် အမှုအပေါ် မူတည်သည်။ ရွာလူကြီး သို့မဟုတ် ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်မှတစ်ဆင့် ကျေးရွာအဆင့်ညှိနှိုင်းမှုက အလွတ်သဘောအငြင်းပွားမှုကို ဖြေရှင်းနိုင်သော်လည်း သဘောတူညီချက်သည် တရားရုံးအမိန့်၏အာဏာကို အလိုအလျောက်မရရှိပါ။ စားသုံးသူရေးရာဦးစီးဌာန (DOCA) သည် အထွေထွေအကြွေးပြေလည်ရေးဝန်ဆောင်မှုမဟုတ်ဘဲ စားသုံးသူတိုင်ကြားမှုလမ်းကြောင်းကို ပေးသည်။ စားသုံးသူသတင်းအချက်အလက်နှင့် တိုင်ကြားရေးစင်တာ၊ DOCA ရုံး၊ DOCA အွန်လိုင်းစနစ် သို့မဟုတ် အက်ပ်နှင့် Call Center 1535 တို့သည် စားသုံးသူထိခိုက်နစ်နာမှု သို့မဟုတ် ဝန်ဆောင်မှုအချက်အလက်မရှင်းလင်းမှုဆိုင်ရာ တိုင်ကြားချက်များကို လက်ခံနိုင်သည်။ တိုင်ကြားချက်တွင် စာချုပ်၊ ပြေစာ၊ ငွေပေးချေမှုမှတ်တမ်း၊ ငွေချေးသူနှင့်ဆက်သွယ်မှုနှင့် ချေးယူသူ၏ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေအထောက်အထားတို့ ပါဝင်သင့်သည်။ DOCA သည် ငွေချေးသူနှင့် ညှိနှိုင်းခြင်း သို့မဟုတ် တရားရုံးလုပ်ငန်းစဉ်ကို အစားမထိုးပါ။ 2020 ခုနှစ် ဒေဝါလီခံမှုဥပဒေသည် ကုမ္ပဏီ၊ မှတ်ပုံတင်မထားသောလုပ်ငန်း၊ မိတ်ဖက်လုပ်ငန်း၊ လူပုဂ္ဂိုလ်ဒေဝါလီခံမှုနှင့် နိုင်ငံဖြတ်ကျော်ကိစ္စများကို အကျုံးဝင်သည်။ ကုမ္ပဏီတစ်ခုသည် အကြွေးရှင်အစီရင်ခံစာနှင့် အစီအစဉ်ကို အကြံပေးတစ်ဦးက ပြင်ဆင်သည့် လုပ်ငန်းပြန်လည်ထူထောင်ရေးကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဥပဒေအခြေအနေပြည့်မီပါက အစီအစဉ်သည် အကြွေးရှင်များအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်နိုင်ပြီး အာမခံပစ္စည်းကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းတွင် တရားရုံးက အာမခံထားသောကြွေးရှင်၏ လုပ်ဆောင်မှုကို ကန့်သတ်နိုင်သည်။ ပြန်လည်ထူထောင်ရေး မအောင်မြင်ပါက ဖျက်သိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် စာရင်းရှင်းလင်းခြင်း ဆက်ဖြစ်နိုင်သည်။ ကုမ္ပဏီနှင့် ဒေဝါလီခံမှုစာရွက်စာတမ်းများကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုမ္ပဏီများညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနနှင့် ၎င်း၏ Myanmar Companies Online စနစ်မှတစ်ဆင့် တင်သွင်းပြီး သက်ဆိုင်ရာ ပရော်ဖက်ရှင်နယ်လုပ်ငန်းအတွက် မှတ်ပုံတင်ထားသော ဒေဝါလီခံမှုကျွမ်းကျင်သူ လိုအပ်သည်။ ငွေမပေးနိုင်သော လူပုဂ္ဂိုလ်ကြွေးမြီရှင်သည် ကိုယ်ရေးဒေဝါလီခံမှုအတွက် လျှောက်ထားနိုင်သည်။ တရားရုံးအမိန့်က ဒေဝါလီခံမှုနှင့် အကြွေးရှင်လုပ်ငန်းစဉ်ကို စတင်စေပြီး တရားဝင်လက်ခံသူ သို့မဟုတ် အရည်အချင်းပြည့်မီသော ဒေဝါလီခံမှုကျွမ်းကျင်သူက ယုံကြည်အပ်နှံခံရသူအဖြစ် ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ကြွေးမြီလွတ်ငြိမ်းခွင့်ကို ယေဘုယျအားဖြင့် ဥပဒေအရ သုံးနှစ်အတွင်း ရည်မှန်းထားသော်လည်း တရားရုံးက ကာလကို တိုးနိုင်သည်။ လွတ်ငြိမ်းခွင့်သည် ဥပဒေအောက်တွင် အကျုံးဝင်သော သက်သေပြနိုင်သည့်ကြွေးမြီများကိုသာ လွှတ်ပေးပြီး အာမခံသူ သို့မဟုတ် ပူးတွဲတာဝန်ရှိသူကို အလိုအလျောက် မလွှတ်ပေးပါ။ လူပုဂ္ဂိုလ်ဒေဝါလီခံမှုကို ရိုးရှင်းပြီး ကုန်ကျစရိတ်နည်းသော အိမ်ထောင်စုများအတွက် အစုလိုက်အပြုံလိုက်အသုံးပြုမှုရှိကြောင်း အထောက်အထားမရှိသဖြင့် လက်တွေ့ဝင်ရောက်နိုင်မှုသည် ဥပဒေ၊ တင်သွင်းမှု၊ ခရီးသွားလာမှုနှင့် ကိုယ်စားပြုမှုကုန်ကျစရိတ်တို့ကြောင့် ကန့်သတ်နိုင်သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးအစိုးရစီမံသည့် စားသုံးသူအကြွေးအကြံပေး သို့မဟုတ် အိမ်ထောင်စုအကြွေးလျှော့ချရေးဝန်ဆောင်မှုနှင့် တိုက်ရိုက်တူညီသောဝန်ဆောင်မှု မြန်မာနိုင်ငံတွင် မတွေ့ရှိထားပါ။ ရနိုင်သောအခြားရွေးချယ်မှုများမှာ ငွေချေးသူနှင့် စာဖြင့်ညှိနှိုင်းခြင်း၊ ဘဏ်၊ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့ သို့မဟုတ် MADB က ပေးပါက ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ စားသုံးသူထိခိုက်မှုအတွက် DOCA တိုင်ကြားမှု၊ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းညှိနှိုင်းမှု၊ ဥပဒေအကူအညီ သို့မဟုတ် တရားရုံးဒေဝါလီခံမှု/အရပ်ဘက်လုပ်ငန်းစဉ်တို့ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုအဆင့်ဥပဒေများ အကျုံးဝင်သော်လည်း ပဋိပက္ခ၊ နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု၊ လုံခြုံရေးနှင့် ခရီးသွားလာမှုအခြေအနေများကြောင့် ပြည်နယ်၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် မြို့နယ်အလိုက် လက်လှမ်းမီမှုနှင့် အကောင်အထည်ဖော်မှု ကွာခြားနိုင်သည်။