Монгол хэл нь Монгол Улсын төрийн албан ёсны хэл юм. Монгол хэлний тухай хуулийн дагуу төрийн болон орон нутгийн байгууллага, хуулийн этгээд, гадаадын компани албан харилцаа, баримт бичигт ерөнхийдөө монгол хэл хэрэглэнэ. Төрийн болон орон нутгийн байгууллагууд 2025 оноос кирилл болон уламжлалт монгол бичгийг үе шаттай нэвтрүүлж байна. Цөөнхийн хэлийг боловсрол, харилцаа, соёл, шинжлэх ухаанд хэрэглэж болох ч англи хэлээр бүрэн үйлчилгээ авах баталгаа байхгүй тул тухайн байгууллагаас шалгах хэрэгтэй. Утасны харилцааг Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хороо (CRC) зохицуулдаг. Монгол Улсын улсын код 976. Гар утасны дугаар найман оронтой бөгөөд ихэвчлэн 5, 6, 8, 9-өөр эхэлнэ; суурин утасны зохицуулалт бүс нутгаас хамаарна. Үйлчилгээ үзүүлэгчдэд Мобиком, Скайтел, Юнител, Жи-Мобайл, ОНДО багтана. Орон нутгийн харилцаа холбооны сүлжээгээр халдварт өвчний 100, галын албаны 101, цагдаагийн 102, түргэн тусламжийн 103, гамшгийн хариу арга хэмжээний 105 дугаар руу үнэгүй залгаж болно. Үнэ нь үйлчилгээ үзүүлэгч болон багцаас хамаарна. Алслагдсан эсвэл үйлчилгээ хүрээгүй бүсэд Үйлчилгээний үүргийн сан нь хүртээмж, үнийг сайжруулах зохицуулалтын зорилгыг дэмждэг боловч эхлээд үйлчилгээ үзүүлэгчээс хамрах хүрээг шалгаж, асуудал шийдэгдэхгүй бол CRC-д ханд. Монгол Шуудан ХК нь үндэсний шуудангийн үйлчилгээний томилогдсон байгууллага юм. Одоогийн үйлчилгээ үзүүлэгчийн мэдээллээр сүлжээ нь Улаанбаатар, 21 аймаг, 330 сумыг хамарч, 1,700 гаруй цэгтэй. Дотоод, олон улсын захидал, илгээмж, буухиа болон EMS үйлчилгээ, бүртгэлтэй шуудан, хяналт, салбараас авах үйлчилгээтэй. Хаягт хүлээн авагчийн бүтэн нэр, утасны дугаар, дэлгэрэнгүй хаяг багтаана. Үйлчилгээ үзүүлэгчийн ердийн тооцоогоор стандарт шуудан Улаанбаатар дотор ажлын 1–2 өдөр, аймгийн төвд 2–4 өдөр, сум, багт 4–7 өдөр хүрдэг ч тээврийн хуваарь өөрчлөгдөж болно. Бүртгэлтэй, буухиа үйлчилгээ ихэвчлэн хурдан. Одоогийн эхлэх үнэ захидал ойролцоогоор 1,000 ₮, илгээмж 3,000 ₮, буухиа хүргэлт 7,000 ₮ бөгөөд жин, очих газар, нэмэлт үйлчилгээнээс хамаарна. Шуудангийн хуульд тогтмол үйлчилгээний өргөн жишиг хугацааг хот дотор хоёр өдөр, аймаг ба хотын хооронд таван өдөр, бусад чиглэлд арван хоёр өдөр гэж зааж, яаралтай үйлчилгээнд үүнээс богино хугацаа тогтоодог. Үйлчилгээ үзүүлэгчийн одоогийн нөхцөлийг эдгээр жишигтэй харьцуулан шалга. Хүргэж чадаагүй бол Монгол Шуудан салбараас авахыг санал болгож, 14 хоногийн хугацаа заадаг. Саатал, алдагдлыг 1800-1613 эсвэл info@mongolpost.mn хаягаар мэдэгдэж болно. Олон улсын илгээмж гааль болон хориглосон барааны журмыг мөн мөрдөнө. GOV.MN нь төв төрийн байгууллагын мэдээлэл, үйлчилгээний холбоосыг өгдөг. E-Mongolia нь нийтийн үйлчилгээний үндэсний платформ, DAN нь нэвтрэх баталгаажуулалтын үйлчилгээ юм. 2025 онд E-Mongolia 5.0-д 87 байгууллагын 1,268 үйлчилгээ бүртгэгдсэн. E-Business компаниудад зориулсан үйлчилгээ үзүүлдэг. Цахим гарын үсэг ерөнхийдөө гарын үсгээр зурсан баримттай ижил хууль зүйн хүчинтэй бөгөөд 16 нас хүрсэн хүн гэрчилгээтэйгээр авах боломжтой. Үйлчилгээг гар утасны апп, цахим хуудас, үйлчилгээний ажилтан, киоскоор авч болох бөгөөд төлбөр, хугацаа нь тухайн байгууллага, үйлчилгээнээс хамаарна. Интернет, улсын үнэмлэх, утасны дугаар, баталгаажуулалт эсвэл хэл саад болж байвал биеэр очих эсвэл цахим бус хувилбар байгаа эсэхийг шалга. GOV.MN болон 11-11 нь төрийн байгууллагатай холбогдоход тусална. 11-11 утас, цахим хуудас, имэйл, чат, апп, мессеж, факс, биечлэн хандах сувгаар хүсэлт, санал хүсэлт хүлээн авч, явцыг нь хянах боломжтой. Албан ёсны өргөдөл, гомдол нь гарын үсэгтэй, илгээгчийн нэр, оршин суугаа эсвэл шуудангийн хаягийг агуулсан бичгээр үйлдсэн хүсэлт байна. Хариуцсан байгууллага болон холбогдох тусгай хууль хариу өгөх, шийдвэрлэх хугацааг тогтооно. Байгууллага асуудлыг шийдэхгүй бол дээд шатны захиргааны байгууллага руу шилжүүлэх боломж байж болно. Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүсийн харилцааны хүртээмжийг хуулиар дэмждэг боловч хэрэгжилт Монгол даяар жигд биш. Төрийн цахим хуудас, үйлчилгээ нь дэлгэц уншигч, өнгөний ялгарал, томруулалт, текст хувилбар, зарим үйлчилгээнд дохионы хэлний орчуулга эсвэл видео тусламж зэрэг хүртээмжтэй технологийг дэмжихээр төлөвлөгдсөн. Төрийн үйлчилгээ дохионы хэлмэрч, бичээч, уншигч, хөтөч гаргаж болно. Зарим цагдаа, эрүүл мэнд, яаралтай тусламжид зориулсан дугаарт мессежээр хандах, зайнаас дохионы хэлмэрч авах боломж бий. Шүүх, прокурор, мөрдөн шалгах байгууллага холбогдох тохиолдолд хэлмэрч, орчуулагч, бичээч, уншигчийг үнэ төлбөргүй гаргах үүрэгтэй. Үүнд найдахаасаа өмнө орон нутгийн байгууллага эсвэл үйлчилгээ үзүүлэгчээс боломжийг баталгаажуул. Харилцаа холбооны маргаанд эхлээд үйлчилгээ үзүүлэгчтэй холбогдож, гэрээ, нэхэмжлэх, зурвас, дуудлагын мэдээллээ хадгалан огноо, цаг, харилцсан ажилтныг тэмдэглэ. Хариу шийдэгдэхгүй эсвэл эргэлзээтэй бол CRC-ийн 1800-1858, 976-11-304258 дугаарт залгах эсвэл monitor@crc.gov.mn хаягаар бич. Үйлчилгээ үзүүлэгчид ихэвчлэн нэгээс хоёр долоо хоногийн хариу өгөх хугацаа тогтоодог. Шуудангийн асуудлыг хяналтын дугаар, хүргэлтийн баримтаар нотолж Монгол Шуудангаар шийдвэрлүүл. Хэрэглэгч, өрсөлдөөний асуудлыг Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газарт шилжүүлж болно. Захиргааны шийдвэрийн гомдлыг эхлээд хариуцсан байгууллагад гаргаж, дараа нь дээд шатны захиргааны байгууллагад шилжүүлж болно. Хүний эрхийн асуудал үүсгэсэн харилцааны саадыг тусдаа журам, хугацааг нь харгалзан Хүний эрхийн Үндэсний Комисст гаргаж болно. Гар утас, интернетийн үнийг зах зээл тогтоодог, шуудангийн тариф өөрчлөгдөж, төрийн цахим үйлчилгээний зарим нь төлбөртэй, зарим нь төлбөргүй.
Монгол дахь харилцаа холбоо
Монголд харилцаа холбоонд монгол хэл, утас болон интернетийн үйлчилгээ, шуудан хүргэлт, цахим төрийн платформ, байгууллагуудтай шууд харилцах арга багтана. Тогтолцоо нь улсын хэмжээний нэг сувгаар бус, Монгол Улсын Харилцаа холбооны зохицуулах хороо, Монгол Шуудан, GOV.MN, E-Mongolia, 11-11 зэрэг байгууллага, үйлчилгээ үзүүлэгчид хуваарилагдсан. Улаанбаатар, аймгийн төв, сум, багт хүртээмж болон хүргэлт ялгаатай байж болно. Хэл, сүлжээний хамрах хүрээ, баталгаажуулалт, төлбөр, хүртээмжийн боломж нь үйлчилгээ бодитоор ажиллах эсэхэд нөлөөлнө.
Tip
Яаралтай байдал, албан ёсны шинж, байршил, дараа нь нотлох баримт хэрэг болох эсэхэд тохируулан харилцааны сувгаа сонго. Яаралтай үед орон нутгийн утасны сүлжээгээр залгаж, албан асуудалд мөрдөж болох шуудангийн эсвэл цахим сувгийг ашигла. Байгууллага өөр хэлний үйлчилгээтэйг батлахгүй бол монгол хэлээр харилц. Үйлчилгээнд найдахаасаа өмнө хамрах хүрээ, нэвтрэх баталгаажуулалт, хүртээмж, төлбөр, хүргэлтийн хугацааг шалга.