Tsy misy fenitra nasionaly iray mitovy momba ny kalitaon’ny manodidina onenana andavanandro eto Madagasikara. Maherin’ny 60% amin’ny mponina an-tanàn-dehibe no monina amin’ny toeram-ponenana tsy ara-dalàna na tsy voalamina, ary latsaky ny 20% amin’ny olona any amin’ny tanàna salantsalany sy madinika no manana fantsona rano fisotro mivantana. Mety samy hiandraikitra ampahany samihafa amin’ny toerana iray ny kaominina, ministera nasionaly, JIRAMA, mpanome tolotra tsy miankina, komitin’ny paompin-drano ary ONG. Mety avy amin’ny JIRAMA, rafitra kely mpamokatra herinaratra eo an-toerana, rafitra tsy mifandray amin’ny tambajotra na fitaovana mandeha amin’ny herin’ny masoandro ny herinaratra; miankina amin’ny toerana sy mpanome tolotra ny fampifandraisana, sara ary fahatokisana. Maro ny fomba fanao eo an-toerana momba ny rano sy fanadiovana: paompin-drano iombonana, lavadrano, famatsian-drano amin’ny fantsona, kamiao mpitatitra rano, fanampiana vonjy taitra ary toeram-pidiovana manokana na iombonana. Miara-miasa amin’ny kaominina, JIRAMA, komity ary ONG ny Minisiteran’ny Rano, Fanadiovana ary Fahadiovana, fantatra amin’ny anarana MEAH. Araka ny MICS 2025, 42% no mahazo loharano rano nohatsaraina, 17% no mampiasa toeram-pidiovana nohatsaraina ary 40% no manao maloto ankalamanjana. Manome tarehimarika hafa ny rafitra fanaraha-maso hafa, ohatra 40.2% mahazo rano nohatsaraina, 58.8% mampiasa kabone nohatsaraina ary 24.4% amin’ny kaominina no tsy ahitana fanaovana maloto ankalamanjana, satria samy hafa ny famaritana sy fandrakofana ampiasainy. Tsy tokony horaisina ho fandrefesana mitovy ny kalitaon’ny tolotra ao an-tokantrano ireo tarehimarika ireo. Tamin’ny fanisana natao tany Atsimo-Andrefana tamin’ny 2024, 47.5% monja tamin’ny paompin-drano nojerena no niasa ary manodidina ny 63% no nahitana fandotoan’ny bakteria avy amin’ny diky; noho izany dia zava-dehibe ny fikojakojana, fitiliana ary fitantanana eo an-toerana. Ny fandoroana kitay, saribao ary sisan-javamaniry amin’ny toerana tsy ampy rivotra no tena miteraka fahalotoan’ny rivotra ao an-trano. Mbola voafetra ny vaovao sy rafitra fandrefesana ny fahalotoan’ny rivotra ety ivelany, na dia fantatra ho loharano manodidina an’Antananarivo aza ny fifamoivoizana, doro, indostria ary setroka ao an-tokantrano. Tsy mbola misy rafitra nasionaly miorina tsara hanaraha-maso ny tabataba andavanandro, rafitra fetra mitovy na fomba ankapobeny hanaovana fitarainana voarakitra momba ity lohahevitra ity. Miankina amin’ny drafitra eo an-toerana ny fahafahana misitraka toerana maitso; tsy misy rafitra nasionaly na fenitra farany ambany momba ny fahazoana toerana maitso an-tanàn-dehibe hita ao amin’ny porofo misy. Mifandraika indrindra amin’ny fiarovana ny natiora fa tsy manodidina onenana andavanandro ny faritra arovana sy ala. Tsy mahatratra ny fiaraha-monina rehetra ny fanangonana sy fikarakarana fako ara-dalàna. Araka ny fanadihadiana nataon’ny Banky Iraisam-pirenena, mihoatra ny antsasaky ny fako matevina an-tanàn-dehibe no miafara any amin’ny lakandrano fanarian-drano, ka mampitombo ny fitohanana, tondra-drano ary loza ara-pahasalamana. Mifampisy fiantraikany mivantana àry ny tatatra, fanalana fako ary fanadiovana. Ho an’ny loza, ny Bureau National de Gestion des Risques et des Catastrophes, na BNGRC, no mandrindra ny fisorohana, fiomanana, fiatrehana ary fanarenana miaraka amin’ny faritra, kaominina ary rafitra fampitandremana eo an-toerana. Loza miverimberina ny rivodoza, tondra-drano, hain-tany ary fihotsahan’ny tany. Nisy olona maherin’ny 478,000 sy trano maherin’ny 102,000, sekoly 761 ary tobim-pahasalamana 30 voakasiky ny loza vao haingana, anisan’izany i Fytia sy Gezani tamin’ny fiandohan’ny 2026; nikorontana koa ny tolotra herinaratra sy rano. Drafitra fanarenana, rafitra fampitandremana mialoha, fanombanana loza ary fanarenana no itantanana ny fiovan’ny toerana. Mitohy ny fanaraha-maso ny hain-tany any Grand Sud, ary misy fiantraikany amin’ny faritra 12 ny fahasimban’ny tany; manodidina ny 70,000 kilometatra toradroa no voalaza fa tena mila fandraisana andraikitra tamin’ny 2024. Afaka mandray anjara amin’ny fanovana mifandray amin’ny tetikasa ny olona amin’ny alalan’ny fomba fanombanana ny fiantraikany amin’ny tontolo iainana sy sosialy, fantatra amin’ny anarana EIES, fanadihadiana ampahibemaso, fihainoana ampahibemaso, fifampidinihana mivantana na fifampidinihana. Mametraka fifampidinihana amin’ny mpandray anjara hatrany am-pamaritana ny sehatra ny Décret 2025-080, ary tokony hampidirina ny manampahefana nentim-paharazana. Miankina amin’ny tetikasa sy toerana ny fahafahana mandray anjara, fotoana ary sampan-draharaha tompon’andraikitra; tsy misy rafitra maharitra ankapobeny ho an’ny fandraisan’anjaran’ny mponina momba ny olana rehetra mifandraika amin’ny manodidina.
Ny manodidina iainana eto Madagasikara
Miovaova be arakaraka ny faritra, toerana an-tanàn-dehibe na ambanivohitra ary haben’ny tanàna ny manodidina iainana andavanandro eto Madagasikara. Miankina amin’ny fitambaran’ny tolotra ho an’ny daholobe, rafitry ny kaominina, mpanome tolotra tsy miankina, vondrom-piarahamonina ary ONG ny herinaratra, rano fisotro, fanadiovana, fanangonana fako, tatatra ary filaminam-bahoaka. Mbola voafetra ny fahazoana azy: araka ny angona vao haingana dia mahazo herinaratra tsy tapaka ny 37% amin’ny mponina, mahazo loharano rano nohatsaraina ny 42%, ary mampiasa toeram-pidiovana nohatsaraina ny 17%; manao maloto ankalamanjana kosa ny 40%.
Tip
Raiso ho fanapahan-kevitra momba ny tolotra sy loza mifanaraka amin’ny toerana ny manodidina iainana, fa tsy salan’isa nasionaly. Alohan’ny hisafidianana trano, toerana hanaovana tetikasa na toerana hifindrana, hamafiso eo an-toerana ny tena fandaminana momba ny herinaratra, rano, fanadiovana, fako, tatatra ary fampitandremana, ary manaova drafitra raha tapaka ny tolotra. Omeo laharam-pahamehana ny fiarovana ny rano, loza mety hitranga ary fahatokisana ny fitantanana eo an-toerana fa tsy ny fisian’ny tolotra voalaza fotsiny.