Ny Fanjakana eto Madagasikara, antsoina koa hoe Etat malagasy na Fanjakana Malagasy, dia rafitra ara-dalàm-panorenana ho an’ny daholobe izay mampihatra fahefana amin’ny firenena, manome fitantanan-draharaha, manangona vola miditra ho an’ny daholobe, mitantana ny tolotra ho an’ny daholobe ary miaro ny filaminam-bahoaka. Anisan’ny andrim-pirenena lehibe ny Filoha na ny fahefana mitana ny toeran’ny filoham-panjakana amin’izao fotoana izao, ny Governemanta tarihin’ny Praiminisitra, ny Antenimieram-pirenena, ny Antenimierandoholona, ny Fitsarana Avo momba ny Lalàm-panorenana (HCC), ny fitsarana ary ny Fitsarana Avo. Mandinika raharaha momba ny Lalàm-panorenana ny HCC, mamaha fifandirana sasany eo amin’ny andrim-panjakana, mitsara ady momba ny fifidianana sy fitsapan-kevi-bahoaka ary manambara amin’ny fomba ofisialy ny vokatra ao anatin’ny fahefany. Ahitana ny Fitsarana Tampony, Fitsarana Ambony, fitsarana ambaratonga ambany ary ny Fitsarana Avo ny rafi-pitsarana. Ao anatin’ny tetezamita ny toe-draharaha ara-dalàm-panorenana sy ara-andrim-panjakana. Tamin’ny Fanapahan-kevitra 10-HCC/D3 tamin’ny 14 Oktobra 2025, hitan’ny HCC fa banga ny toeran’ny filoham-pirenena ary nasainy i Kolonely Michaël RANDRIANIRINA hampihatra ny andraikitry ny Lehiben’ny Fanjakana. Tamin’ny 2026, nampiasa ny anarana hoe Filohan’ny Fanavaozana ny vavahadin-tserasera ofisialy. Praiminisitra i Mamitiana Jeannot Ruffin RAJAONARISON nanomboka ny 15 Martsa 2026, ary misy mpikambana 31 ny Governemanta. Misy dinika nasionaly, fanitsiana mety hatao amin’ny Lalàm-panorenana, fitsapan-kevi-bahoaka momba ny Lalàm-panorenana ary fifidianana filoham-pirenena ao amin’ny fandaharan’asa fanavaozana sy ny PGE-R. Tsy mametraka ho azy ny fisian’ny repoblika ara-dalàm-panorenana vaovao ireo dingana kasaina ireo. Mbola ny Lalàm-panorenan’ny Repoblika fahefatra no soratra misy porofo; nifarana tamin’ny 18 Janoary 2026 kosa ny fe-potoam-piasan’ny Antenimierandoholona ary nitsahatra ny asany mpanao lalàna sy andrim-panjakana, ka miasa vonjimaika ho Antenimiera mpanao lalàna tokana ny Antenimieram-pirenena mandra-pananganana Antenimierandoholona vaovao. Miara-misy eto Madagasikara ny fitantanan-draharaham-pirenena sy ny fandaminana ny faritany. Mamakivaky ny Faritra, Distrika, Kaominina ary fokontany ny rojo ara-pitantanana. Ny Collectivités Territoriales Décentralisées, na CTD, no vondrom-paritra itsinjaram-pahefana: Kaominina, Faritra ary Faritany. Araka ny antontan’isa ofisialy nodinihina dia misy Faritra 23, Distrika 119, Kaominina 1,695 ary fokontany manodidina ny 18,000. Rafitra akaiky ny mponina ny fokontany fa tsy ambaratongam-pitondrana itsinjaram-pahefana misaraka. Samy hafa ny andraikitry ny governora, prefektiora, lehiben’ny distrika, ben’ny tanàna ary filankevitra eo an-toerana; tsy maintsy avahana ny vondrom-pitantanana sy ny CTD. Miresaka Faritra 24 ny sori-dalana momba ny fanavaozana, saingy tsy mamaha izany tsy fitoviana izany ny loharano fototra ofisialy nodinihina. Matetika ny olona sy fikambanana no manatona ny Fanjakana amin’ny alalan’ny ministera, prefektiora, distrika, kaominina na fokontany tompon’andraikitra. Miankina amin’ny tolotra sy ny lalàna mifehy ny sehatra ny fahefana marina, antontan-taratasy, sara ary fe-potoana. Manana fizakan-tena ara-pitantanana sy ara-bola, fahefana mpanara-dalàna ary loharanom-bola avy amin’ny hetra, sara, anjaram-bolam-panjakana voafaritry ny lalàna, fanampiana, fanomezana, fananana ary fampindramam-bola voafehy ny Kaominina sy ny CTD hafa. Mbola iharan’ny fomba ara-dalàna sy ny fanaraha-mason’ny Fanjakana ny tetibola sy fanapahan-kevitra eo an-toerana. Ny Minisiteran’ny Toekarena sy ny Fitantanam-bola no mitantana ny tetibolam-pirenena, hetra, fadintseranana, Tahirim-bolam-panjakana ary kaontim-panjakana. Avy amin’ny hetra, fadintseranana, vola miditra tsy hetra, fampindramam-bola ary fanampiana avy any ivelany ny vola miditra ho an’ny Fanjakana. Mametraka ny rafitry ny tetibola ny Lalànan’ny Tetibola isan-taona sy ny antontan-taratasy momba ny fanatanterahana azy. Manao fanaraha-maso ara-bola mialoha sy manome torohevitra ny Direction Générale du Contrôle Financier, na DGCF, ary manaraka fomba ara-dalàna ny fividianana ataon’ny Fanjakana. Manamarina ny fanatanterahana ny lalàna momba ny fitantanam-bola sy manombana ny politika ho an’ny daholobe ny Cour des Comptes. Miandraikitra ny fisorohana kolikoly, fitarainana, fanadihadiana ary fanambaram-pananana na tombontsoa ara-toekarena ataon’ny tompon’andraikitra voakasika ny BIANCO. Mandinika vaovao ara-bola mifandray amin’ny famotsiam-bola, famatsiam-bola ny fampihorohoroana ary fikorianan’ny vola tsy ara-dalàna ny SAMIFIN; ny CDBF kosa misahana ny fifehezana ara-tetibola sy ara-bola. Miaro ny fahalalahana ho an’ny daholobe ny Lalàm-panorenana. Ny Code de la Communication Médiatisée tamin’ny 2016, novain’ny Loi 2020-006, no rafitra lehibe nodinihina mifehy ny fifandraisana amin’ny haino aman-jery. Mivoaka amin’ny alalan’ny Fiadidiana, Primatiora, ministera, Antenimieram-pirenena, HCC, Gazetim-panjakana ary tranonkalan’ny andrim-panjakana ny vaovao ofisialy. Tsy misy fomba ankapobeny tokana momba ny fahazoana vaovao voaporofo tamin’ireo loharano nodinihina; miankina amin’ny andrim-panjakana tompon’ny antontan-taratasy, fitsipika momba ny famoahana ary fomba fanao mifandraika amin’izany ny fahazoana azy. Nisy koa ny fandraisana anjaran’ny daholobe tamin’ny alalan’ny dinika nasionaly mifandraika amin’ny fanavaozana. Mizara amin’ny sampan-draharaha maromaro ny andraikitra momba ny filaminana. Miaro ny fahaleovantenam-paritany sy ny filaminam-bahoaka ny Minisiteran’ny Foloalindahy sy ny fahefan’ny Fanjakana. Ahitana andraikitra miaramila sy polisy ary fiarovana ny faritany ny Zandarimariam-pirenena, fa ny Polisim-pirenena kosa misahana ny filaminana an-tanàn-dehibe sy ny asa maha-polisiam-pitsarana. Mandrindra ny fitantanana ny loza sy ny fiarovana sivily ny BNGRC. Amin’ny fampiharana, mety handrindra ny Tafika, Zandarimaria, Polisy, fitsarana ary manampahefana eo an-toerana ny prefektiora sy distrika. Tsy mitovy amin’ny fahefana amin’ny toe-javatra mahazatra ny fomba fiasa amin’ny vonjy taitra, ary miankina amin’ny tranga sy toerana ny fahefana ampiharina.
Ny Fanjakana eto Madagasikara
Repoblika tokana sy laika i Madagasikara, ary mbola ny Lalàm-panorenan’ny Repoblika fahefatra tamin’ny 11 Desambra 2010 no soratra ara-dalàm-panorenana iorenana araka ny porofo misy. Miasa amin’ny alalan’ny andrim-pirenena, vondrom-paritra, fitantanan-draharaham-panjakana, fitantanam-bolam-panjakana, rafitra mpanara-maso ary sampan-draharaha misahana ny filaminana ny Fanjakana. Ny teny Malagasy sy frantsay no fiteny ofisialy; matetika ny sampan-draharaham-panjakana no ifandraisan’ny olona amin’ny alalan’ny ministera, prefektiora, distrika, kaominina ary fokontany. Hatramin’ny nahitan’ny Fitsarana Avo momba ny Lalàm-panorenana fa banga ny toeran’ny filoham-pirenena tamin’ny 14 Oktobra 2025 dia ao anatin’ny tetezamita i Madagasikara; tsy mbola misy porofo fa soratra ara-dalàm-panorenana ankehitriny ny Repoblika fahadimy.
Tip
Raiso ho tambajotran’ny birao tompon’andraikitra ny Fanjakana eto Madagasikara fa tsy toerana iray ifandraisana. Isaky ny manao fangatahana, fantaro ny andrim-panjakana mahefa, hamafiso amin’ny loharano ofisialy ny fitsipika, sara ary fe-potoana ankehitriny, ary tehirizo ny porofon’ny fandefasana rehetra. Mandritra ny tetezamita, hamafiso ny fahefana sy anarana ampiasain’ny andrim-panjakana ankehitriny alohan’ny hianteherana amin’ny fiheverana momba ny Lalàm-panorenana na Antenimiera.