Tsy misy rejisitra nasionaly momba ny fiarahana mampiaraka na rafitra tokana mikasika izany eto Madagasikara. Matetika miforona amin’ny alalan’ny fifandraisana manokana, fianakaviana, vondrom-piarahamonina na fivavahana ny fifandraisan’ny mpivady. Mety hisy fiantraikany amin’ny fotoana sy fomba anombohan’ny fifandraisana ny fianarana, asa, fahantrana, sata ara-tsosialy ary fisorohana vohoka. Hitan’ny fanadihadiana natao tamin’ny 2006 tamin’ny mpianatra tao Antananarivo, navoaka tamin’ny 2013, fa idealy ho an’ny tovovavy sy tovolahy ny tsy fanaovana firaisana alohan’ny fanambadiana; mafimafy kokoa ny fanerena tamin’ny tovovavy ary nisy zazalahy nilaza fa nampiasa kapaoty. Tsy maneho ny fifandraisana ankehitriny manerana an’i Madagasikara io fanadihadiana voafetra sy tranainy io. Samy hafa be ny fomba amam-panao isam-paritra. Mety hahitana fahazoan-dalana na tsodranon’ny fianakaviana miaraka amin’ny fanomezana omby ny Fafy. Ny Moletry dia mety ilazana firaisana nentim-paharazana nokarakarain’ny ray aman-dreny, miaraka amin’ny didin-karena toy ny omby na vola. Ny Volambita dia mety ilazana firaisana vetivety maharitra andro iray. Miankina amin’ny vondrom-piarahamonina sy faritra ireo fomba ireo, ary tsy maneho fomba tokana manerana ny firenena momba ny fifandraisana. Azo atao ny fanambadiana sivily manomboka amin’ny 18 taona ho an’ny lahy sy vavy. Mila antony lehibe sy fahazoan-dalana avy amin’ny Tribunal de Première Instance ary faneken’ny ray aman-dreny na mpiambina sy faneken’ilay tanora ny fanambadiana latsaky ny 18 taona. Tsy maintsy avy amin’ny tena manokana ny fanekena; tsy manan-kery ny fanekena an-tery, voarara ny fananana vady maro ary tsy azo atao ny fanambadiana eo amin’ny havana sasany. Lehilahy sy vehivavy no eken’ny lalàna ho mpivady; tsy eken’i Madagasikara ny fanambadian’ny olona mitovy fananahana na ny firaisana sivily. Heloka bevava ny firaisana ara-nofo eo amin’ny olona mitovy fananahana raha latsaky ny 21 taona ny olona iray, ary tsy misy fiarovana feno amin’ny fanavakavahana noho ny fironana ara-pananahana na maha-lahy na maha-vavy. Afaka hamarin’ny Chef de Fokontany, lehiben’ny vondrom-pitantanana eo an-toerana, ny lanonana nentim-paharazana. Rakitra anaty procès-verbal ny faneken’ny roa tonta ary tokony hafindra any amin’ny mpiraki-draharaham-panjakana misahana ny fanambadiana ao anatin’ny 12 volana farafahabetsany izany. Tsy misy vokany sivily ny lanonana nentim-paharazana raha tsy misy sora-panambadiana. Antsoina hoe sora-piankohonana ny kopia fanambadiana, ary bokim-pianakaviana ny bokin-tokantrano. Mety hangataka kopia nahaterahana sy taratasy hafa ny kaominina. Matetika omanina 15 ka hatramin’ny 20 andro alohan’ny lanonana ny antontan-taratasy fanambadiana. Maimaim-poana ny fisoratana anarana araka ny mombamomba momba ny Personenstand navoakan’ny UNICEF, nefa mety hisy sarany miovaova ny kopia sy tolotra eo an-toerana. Voalaza fa eo amin’ny 10,000 ka hatramin’ny 40,000 Ariary ny saram-pananana lanonana eo an-toerana ary indraindray mahatratra 60,000 Ariary, arakaraka ny kaominina sy andro; tokony hohamarinina eny an-toerana ny sara manan-kery. Mametraka fonenana raikitra iombonana sy adidy hifampitoky, hifanampy, hifanohana ary hifanaja ny fanambadiana. Mandray anjara amin’ny fandaniana ao an-tokantrano araka izay zakany ny mpivady, ary miara-tompon’andraikitra amin’ny fikarakarana sy fanabeazana ny zanaka. Voatonona ho Chef de famille ny lehilahy, nefa miara-mitantana ny raharaha ara-materialy sy ara-moraly ao amin’ny fianakaviana ny mpivady. Araka ny Zara mira, fitondrana ara-dalàna momba ny fananana iombonana, dia heverina amin’ny ankapobeny fa antsasany avy amin’ny mpivady ny fananana azo niarahana raha tsy misy porofo mifanohitra. Afaka miara-monina ny mpivady tsy manambady, saingy malemy kokoa na tsy azo antoka ny fiarovana sivily voarakitra sy ny toerany momba ny fananana; noho izany dia fiarovana lehibe ny fisoratana anarana raha ilaina ny zo ara-dalàna. Mikasika ny herisetra an-tokantrano sy fanolanana, anisan’izany ny fanolanana ataon’ny vady, ny Lalàna No. 2019-008. Voafetra ny loharanon-karena hampiharana azy, vitsy ny trano fialofana ary mety hanery izay niharam-boina hiverina any amin’ny mpiara-miasa aminy ny fianakaviana na vondrom-piarahamonina. Araka ny tombana DHS/INSTAT tamin’ny 2021, vehivavy efatra amin’ny folo eo ho eo izay tao anatin’ny firaisana amin’izao na taloha no efa niaina herisetra ara-batana, ara-pihetseham-po na ara-nofo nataon’ny vady na mpiara-miasa. Anisan’ny fanohanana ny CECJ (Centre d’Ecoute et de Conseil Juridique), CPCI na foibe mitambatra misahana ny herisetra mifototra amin’ny lahy sy vavy, Police Brigade Feminine, laharana vonjy taitra 113 ary vavahadin-taterina an-tserasera momba izany an’ny Police Nationale. Manome fanohanana ara-pitsaboana, ara-tsaina sy ara-dalàna mitambatra indrindra ho an’ny olona latsaky ny 18 taona ny Centre Vonjy, nefa tsy mitovy ny fahazoana azy any ambanivohitra sy toerana lavitra. Ahitana fanabeazana aizana amin’ny alalan’ny tobim-pahasalamana, toeram-pitsaboana mandehandeha ary mpampivelona ny tolotra ara-pahasalamana ara-nofo sy fananahana. Tamin’ny 2021, 43% amin’ny vehivavy 15 ka hatramin’ny 49 taona tao anatin’ny firaisana no nilaza fa nampiasa fomba fanabeazana aizana maoderina, 7% fomba nentim-paharazana ary 15% no mbola nila tolotra fandrindram-piterahana. Mari-pamantarana momba ny fananganana fianakaviana aloha loatra fa tsy fandrefesana ny fahabetsahan’ny fifandraisana ny tarehimarika milaza fa efa nanomboka niteraka ny 31.1% amin’ny tovovavy 15 ka hatramin’ny 19 taona. Mety hanakana ny fahazoana tolotra ny sarany, halavirana ary andrasan’ny lahy sy vavy. Afaka mampiasa ny misintaka, lalana ara-dalàna momba ny fisarahana vonjimaika, ny vehivavy mba hiala amin’ny fanambadiana noho ny antony lehibe mandritra ny roa volana farafahabetsany, ka hipetraka any amin’ny ray aman-dreny, havana na foibe misahana ny herisetra mifototra amin’ny lahy sy vavy. Antenaina hanatontosa ny Fampodiana, dingana fiverenana na fampihavanana, ny lehilahy, ary mitohy mandritra izany ny adidy ara-panambadiana. Tsy zo ankapobeny ara-dalàna hamarana ny fifandraisana am-pitiavana rehetra io lalàna mifototra amin’ny maha-vehivavy io. Eo anatrehan’ny Tribunal de Première Instance no karakaraina ny fisaraham-panambadiana raha misy fandikan-dalàna lehibe mahatonga ny fiaraha-monina tsy ho zaka; antony ampy ny fanitsakitsaham-bady. Azo atao alohan’ny fitsarana ny fampihavanana raha tiana, amin’ny alalan’ny Chef de Fokontany, ben’ny tanàna na solontena. Antsoin’ny fitsarana hihaona mba hihavana ao anatin’ny 15 andro ny roa tonta, ary mety hahemotra hatramin’ny enim-bolana ny raharaha. Azo didiana ny fonenana misaraka, vola fanohanana vonjimaika ary fepetra momba ny fitandremana zanaka; tokony hosoratana ao anatin’ny iray volana ny didim-pitsarana. Azo foanana amin’ny alalan’ny fisaraham-panambadiana koa ny fanambadiana nentim-paharazana voasoratra. Tsy misy sara nasionaly azo itokisana momba ny fisaraham-panambadiana, ka miankina amin’ny toerana sy toe-javatra ny saran’ny fitsarana sy solontena.
Fifandraisana am-pitiavana eto Madagasikara
Voakasiky ny fanekena manokana, andrasan’ny fianakaviana sy vondrom-piarahamonina, fivavahana, toe-karena ary fomba amam-panao eo an-toerana ny fifandraisana am-pitiavana eto Madagasikara. Matetika tsy ara-pomba ofisialy ny fiarahana sy ny fiaraha-monina an-tokantrano, fa samy hafa ny haavon’ny taratasy ara-dalàna sy fiarovana entin’ny fanambadiana sivily sy ny fanambadiana nentim-paharazana voasoratra ara-dalàna. Mametraka adidy momba ny fahatokiana, fifanohanana, fandaniana ao an-tokantrano, zanaka ary fananana iombonana ny fanambadiana; tsy dia mazava antontan-taratasy kosa ny fiarovana sivily amin’ny fiarahana tsy ara-pomba ofisialy. Miova arakaraka ny lahy sy vavy, taona, toerana ary fanekena ara-tsosialy ny fiarovana, fahaleovantena amin’ny fananahana ary fahazoana fanampiana.
Tip
Fidio araka ny fiarovana sy antontan-taratasy ilainao ny karazana fifandraisana: manome fahafahana bebe kokoa ny fiaraha-monina tsy ara-pomba ofisialy, saingy tsy dia azo antoka ny zo sivily sy momba ny fananana, fa mametraka adidy sy firaketana mazava kokoa ny fanambadiana voasoratra. Ataovy fepetra amin’ny fitohizan’ny fifandraisana ny fanekena, fiarovana, safidy momba ny fananahana ary fahazoana fanampiana. Raha misy herisetra, fanerena na fifandirana lehibe, arovy aloha ny fiarovana ary mifandraisa amin’ny sampana fanohanana na lalàna voarakitra an-tsoratra, fa aza miantehitra amin’ny tsindry avy amin’ny fianakaviana na fampihavanana tsy ara-pomba ofisialy fotsiny.