Manana haino aman-jery ho an’ny daholobe, tsy miankina ary an-tserasera i Madagasikara. Mihatra manerana ny firenena amin’ny haino aman-jery an-tsoratra, tolotra an-tsary sy feo, aterineto, dokam-barotra ary sinema ny Fehezan-dalàna momba ny Fifandraisana Amin’ny Haino Aman-jery, Lalàna No. 2016-029. Nanova ny rafitra ny Lalàna No. 2020-006 ary nanamafy ny andraikitry ny Ordre des Journalistes de Madagascar, fantatra amin’ny hoe OJM. Amin’ny ankapobeny dia miasa miaraka amin’ny tonian-dahatsoratra na talen’ny famoahana manana andraikitra voafaritra amin’ny votoaty navoaka ny orinasa mpanao gazety na an-tserasera. Miaro ny fahalalahana maneho hevitra, mifandray, mahazo vaovao ary manao asa fanaovan-gazety ny andininy faha-10 sy faha-11 amin’ny Lalàm-panorenana. Tsy mametraka sivana ankapobeny mialoha ny famoahana ny rafitra ara-dalàna, saingy miaro ny zon’ny hafa koa izy ary miresaka ny filaminam-bahoaka, hasim-pirenena ary fiarovam-panjakana. Noho izany dia mila manavaka ny fitateram-baovao ho tombontsoam-bahoaka sy votoaty manimba tsy ara-dalàna ny tsiambaratelo, hasina na tombontsoa voaaro ny mpanao gazety sy ny fikambanana mpampita vaovao. Mametraka sazy ara-dalàna ny Fehezan-dalàna; mila tombanana misaraka isaky ny raharaha kosa ny fiarovana ny loharanom-baovao, andraikitra amin’ny famoahana ary andraikitra amin’ny fahavoazana. Manara-maso ny politika momba ny haino aman-jery ho an’ny daholobe ny Ministère de la Communication et de la Culture. Ny Autorité Nationale de Régulation de la Communication Médiatisée (ANRCM) no fahefana voatendry araka ny lalàna amin’ny fifandraisana amin’ny alalan’ny haino aman-jery, ary natao handray an-tanana ny dingana ara-pomba toy ny antso fangatahana sy fahazoan-dalana amin’ny serivisy an-tsary sy feo. Tsy manamarina ny porofo misy fa mampihatra fanaraha-maso mahaleo tena sy mahomby tanteraka ny ANRCM amin’izao fotoana izao. Ny ARTEC no mandrindra ny fotodrafitrasa momba ny fifandraisan-davitra, fahazoana tolotra ary raharahan’ny mpanjifa, anisan’izany ny finday sy aterineto. 600 ny laharana ifandraisana amin’ny sampana misahana ny mpanjifa. Ny ORTM no andrim-panjakana radio sy televiziona ho an’ny daholobe, ary manana adidy amin’ny asa fanompoana ho an’ny daholobe, tsy fiandaniana, pluralisma ary vaovao araka ny Fehezan-dalàna sy rafitra mifehy ny fampielezam-peo. Misolo tena ny lafiny fandrindran-tena ataon’ny asa fanaovan-gazety ny OJM. Matetika ny radio no haino aman-jery nentim-paharazana mora idirana indrindra. Vitsy kokoa ny tokantrano mahazo televiziona, ary voafetra ny famakiana gazety. Nahitana fa latsaky ny 50 isan-jato ny fahazoana radio ho an’ny vehivavy sy lehilahy, latsaky ny 25 isan-jato ny fahazoana televiziona ary manodidina ny 10 isan-jato ny famakiana gazety ny fanadihadiana MICS 2018. Voarakitra tao amin’io fanadihadiana io koa fa 52 isan-jaton’ny tokantrano no nanana na nahazo finday, 5 isan-jato no nahazo solosaina ary manodidina ny 10 isan-jato no nanana aterineto tao an-trano. Efa tranainy ireo tarehimarika ireo. Araka ny mari-pandrefesan’ny ARTEC, 79.47 isan-jato ny fidiran’ny finday ary 32.57 isan-jato ny fidiran’ny aterineto tamin’ny 2023; 98 isan-jato ny fandrakofana 3G ny mponina ary 80 isan-jato ny fandrakofana 4G tamin’ny 2024. Lafiny samihafa amin’ny fahazoana tolotra ireo tarehimarika ireo ka tsy tokony hafangaro. Amin’ny ankapobeny dia amin’ny alalan’ny angona finday, tolotra ara-barotra ary sehatra maneran-tany no misy ny haino aman-jery nomerika sy fandefasana horonan-tsary na feo mivantana. Tsy voamarina tamin’ny fikarohana ny fisian’ny sokajy eo an-toerana mitambatra sy feno ho an’ny tolotra mivantana na katalaogy nasionaly ho an’ny daholobe momba izany. Matetika mila fitaovana mifanaraka amin’izany, karatra SIM, herinaratra ary fonosana angona na fahitalavitra andoavam-bola ny fahazoana azy. Miankina amin’ny mpanome tolotra sy toerana ny vidiny sy kalitaon’ny tolotra. Azo inoana fa misy fahasamihafana isam-paritra amin’ny tambajotra, herinaratra ary fahazoana fitaovana, nefa tsy refesin’ny fikarohana misy izany. Tsy misy sarany tokana nasionaly voamarina, sara raikitra manara-penitra na fe-potoana nasionaly momba ny fampiasana haino aman-jery mahazatra. Tafiditra ao anatin’ny fifandraisana amin’ny alalan’ny haino aman-jery an-tserasera ny tambajotra sosialy fa tsy rafitra mpandrindra eo an-toerana misaraka. Anisan’ny loza ny vaovao diso, heloka an-tserasera, fanaraha-maso ary herisetra an-tserasera. Mikasika ny heloka an-tserasera ny Lalàna No. 2014-006, ary ny Lalàna No. 2014-038 kosa mikasika ny angon-drakitra manokana. Tsy midika ireo lalàna ireo fa raharaha momba ny fandrindrana haino aman-jery ny fifandirana an-tserasera rehetra; miankina amin’ny fihetsika, votoaty, zo voakasika ary andrim-panjakana tompon’andraikitra ny fitsipika mihatra. Ampahany lehibe amin’ny mponina ny ankizy sy tanora: araka ny MICS 2018 dia manodidina ny 50 isan-jato no latsaky ny 18 taona. Anisan’ny olana momba ny fiarovana an-tserasera ny fanararaotana, fampijaliana ara-nofo, fampijaliana amin’ny tambajotra ary votoaty manimba. Hitan’ny fanadihadiana UNICEF sy ECPAT tamin’ny 2021, natao tamin’ny tanàn-dehibe enina sy ankizy maherin’ny 1,500 9 ka hatramin’ny 17 taona, fa nampiasa aterineto ny 78 isan-jaton’ny mpandray anjara, 58 isan-jato no nampiasa azy mihoatra ny in-dimy isan-kerinandro ary 82 isan-jato no nandany adiny roa mahery isaky ny nifandray. Momba ny vondrona nanaovana fanadihadiana ireo vokatra ireo fa tsy manaporofo ny tahan’ny tranga nasionaly. Mandray anjara amin’ny asa fiarovana ny sekoly, ray aman-dreny, sampan-draharaham-panjakana miaro ny ankizy, ONG ary fandaharan’asan’ny orinasam-pifandraisan-davitra. Nampiasa endrika mifototra amin’ny tetikasa koa ny fandraisan’anjaran’ny tanora, toy ny Junior Reporters Clubs, niasa tamin’ny 2007 ka hatramin’ny 2020, sy One Minute Junior, natomboka tamin’ny 2011, izay nampiofana ny tanora tamin’ny famokarana radio sy vaovao natao ho an’ny tanora niaraka tamin’ny onjam-peo mpiara-miasa. Mila fangatahana na tolo-bidy ofisialy, fahazoan-dalana ary fepetra momba ny onjam-peo ny fampandehanana radio na televiziona. Tsy voamarina ny fe-potoana fikarakarana marina sy sara manara-penitra. Matetika ny mpampiasa tsotra no mandoa manokana ny fitaovana, herinaratra, karatra SIM, fonosana angona, fahitalavitra andoavam-bola na famandrihana tolotra mivantana. Nisy fanavaozana niarahan’ny Minisitera, Parlemanta, UNDP, UNESCO ary Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights tamin’ny 2026. Tafiditra amin’izany ny asa momba ny fehezan-dalàna mifehy ny fifandraisana, fitsipika momba ny heloka an-tserasera, fahazoana vaovao ho an’ny daholobe ary fahaleovantenan’ny mpandrindra. Efa neken’ny Filankevitry ny Minisitra ny volavolan-dalàna momba ny fahazoana vaovao ary nodinihin’ny vaomieran’ny parlemanta; aza raisina ho lalàna manan-kery anefa ny fanavaozana raha tsy lany.
Haino aman-jery eto Madagasikara
Ahitana gazety sy boky, radio, televiziona, asa fanaovan-gazety an-tserasera, tambajotra sosialy, dokam-barotra ary sinema ny haino aman-jery eto Madagasikara. Miaro ny fahalalahana maneho hevitra, mifandray, mahazo vaovao ary manao asa fanaovan-gazety ny Lalàm-panorenana, ary mametraka adidy momba ny fahamarinan’ny vaovao, tsiambaratelo, hasin’olombelona ary tombontsoam-bahoaka ny lalàna mifehy ny haino aman-jery. Mbola ny radio no haino aman-jery nentim-paharazana be mpampiasa indrindra, saingy miankina amin’ny fitaovana, herinaratra, fandrakofana finday ary vidin’ny angona ny fahazoana miditra amin’ny haino aman-jery rehetra.
Tip
Fidio araka ny mpijery kendrena, fisian’ny herinaratra sy fitaovana, fandrakofana tambajotra, saran’ny angona ary fifandraisana ilaina ny haino aman-jery mety eto Madagasikara. Raiso ho fepetra takiana amin’ny asa ny zon’ny famoahana, tsiambaratelo, hasin’olombelona, fahamarinan’ny vaovao ary adidy amin’ny tombontsoam-bahoaka, fa aza miandry aorian’ny famoahana vao mamaha azy. Raha mikasa hanome tolotra an-tsary sy feo, hamarino ny lalana hahazoana fahazoan-dalana ankehitriny alohan’ny handaniana vola amin’ny fitaovana na fandaharana.