Ny loza lehibe atrehin’i Madagasikara dia ny rivo-doza sy oram-baratra tropikaly, ny orambe, ny tondra-drano avy amin’ny renirano ary ny haintany maharitra. Atahorana kokoa amin’ny rivo-doza ny morontsiraka atsinanana, avaratra atsinanana ary avaratra, fa miaina haintany maharitra kosa ny Grand Sud sy ny faritra atsimo andrefana. Misy fiantraikany amin’ny faritra afovoany sy ny tanàn-dehibe ny tondra-drano sy ny fihotsahan’ny tany. Mampanahy koa ny fiakaran’ny ranomasina, ny onja amorontsiraka ary ny doro tanety. Any amin’ny toerana voafetra na indraindray ihany no miseho ny valala, ny tsunami, ny horohoron-tany, ny loza an-dranomasina na an’habakabaka, ny fandotoana an-dranomasina ary ny loza indostrialy na fitrandrahana harena ankibon’ny tany. Tafiditra indrindra amin’ny tolotra ara-pahasalamana ny valanaretina sy ny hamehana ara-pahasalamana; amin’ny fiarovana ny natiora ny fahasimban’ny tontolo iainana; ary amin’ny sampan-draharaha misahana ny heloka bevava ny herisetra na fandikan-dalàna niniana natao. Manana rafitra ara-dalàna momba ny fitantanana loza i Madagasikara araka ny rafitra nasionaly GRC. Ny GRC dia midika hoe Gestion des Risques et des Catastrophes, na fitantanana ny loza sy ny voina, ary ny RRC dia Réduction des Risques de Catastrophe, na fampihenana ny loza mety hitranga amin’ny voina. Ny CNGRC no mandrindra stratejika eo amin’ny sehatra nasionaly. Ny BNGRC no mitarika ny fandrindrana ny asa, ny fiomanana, ny vonjy taitra, ny valin-kafatra maha-olona ary ny fanarenana. Manome fanohanana ara-teknika ny Primature ny CPGU, ary ny CNCOU, Centre National de Coordination des Opérations d’Urgence, no mandrindra ny asa vonjy taitra. Manara-maso loza, mamoaka vinavina ary fampitandremana ny Météo Madagascar sy ny Direction Générale de la Météorologie. Mampihatra fepetra eo an-toerana sy mitatitra ny zava-misy ary manatanteraka toromarika ny Ministère chargé de l’Intérieur, ny manam-pahefana isam-paritra sy isam-paritany, ny Préfectures, ny Communes ary ny Fokontany. Heverin’ny Loi 2015-031, navoaka tamin’ny 12 Febroary 2016, ho andraikitry ny Fanjakana sy ny Collectivités Territoriales Décentralisées ny fitantanana ny loza mety hitranga amin’ny voina. Tsy maintsy ahitana fomba fampitandremana ny drafitra vonjy taitra nasionaly sy isam-paritra. Ny Représentant de l’Etat eo amin’ny faritra no mampihatra ny drafitra fampitandremana sy fandraisana andraikitra eo an-toerana. Manohana ny rafitra ny tetibolam-panjakana, ny tahirim-bola vonjy taitra, ny fanampiana manokana, ny fanomezana ary ny fomba fiaraha-miasa; nefa tsy manaporofo zo ankapobeny hahazo onitra ho an’ny tsirairay ny loharano nodinihina. Misy ambaratonga maromaro ny fampitandremana amin’ny rivo-doza. Mety hanome fampitandremana roa ka hatramin’ny dimy andro mialoha ny Alerte Verte rehefa arahi-maso ny loza. Matetika ny Alerte Jaune no midika fa mety hitranga ao anatin’ny 24 ka hatramin’ny 48 ora ny loza. Manondro loza efa mananontanona na mitranga ny Alerte Rouge, matetika eo amin’ny 12 ora eo ho eo alohan’ny fiantraikany. Ampiasaina aorian’ny rivo-doza ny Alerte Bleue, saingy tsy midika ho azy fa tapitra ny loza rehetra. Mety hamoaka vigilance météorologique momba ny orambe, ny rivotra mahery, ny onja avo na ny tondra-drano koa ny Météo Madagascar. Miovaova arakaraka ny loza ny fotoana mialoha omena, ary mety ho fohy na tsy hisy mihitsy ny avis de menace. Tokony hanaraka ny fampahafantarana ofisialy amin’ny radio, fahitalavitra ary manam-pahefana eo an-toerana ny tokantrano; hanangona rano, sakafo, jiro, fanafody ary taratasy; hanamafy ny varavarana sy ny varavarankely; hiaro ny biby fiompy sy ny lakana; hampitsahatra ny asa an-dranomasina; ary hiala amin’ny trano akaikin’ny morontsiraka atahorana rehefa omena toromarika. Mandritra ny Alerte Rouge, tokony hijanona ao an-trano amin’ny trano azo antoka ny olona, hisoroka ny fivezivezena tsy ilaina, hanaraka ny toromarika eo an-toerana ary hanapaka ny herinaratra raha ilaina. Rehefa tapitra ny fampitandremana, ialao ny trano simba, ny hazo, ny tariby elektrika ary ny renirano na rano miakatra, ary aza sakanana ny lalana fidiran’ny ekipa mpamonjy voina. Mandrindra ny fanombanana, ny fanampiana vonjy taitra, ny toerana fialofana, ny sakafo, ny kojakoja tsy sakafo, ny fitaterana ary ny fanarenana ny BNGRC, CNCOU, ny manam-pahefana eo an-toerana ary ny mpiara-miombon’antoka toy ny ONG, ny sampan-draharahan’ny Firenena Mikambana ary ny Vokovoko Mena. Miankina amin’ny fahasimbana eo an-toerana, ny filàna ary ny toe-pitaterana ny fahafahana mahazo izany. Mampihatra eo an-toerana ny toerana fialana sy fialofana; tsy misy lisitra nasionaly tokana momba ny toerana na sara mahazatra amin’ny fialofana voaporofo tamin’ny loharano nodinihina. Maimaim-poana ny laharana BNGRC 930, miasa 24 ora isan’andro, mba hahazoana vaovao maika, handefasana fitarainana voamarina avy amin’ny fiarahamonina ary hitaterana rivo-doza, tondra-drano, haintany, fihotsahan’ny tany ary loza mety hitranga hafa. Misy sarany ny antso amin’ny 034 05 480 68 na 034 05 480 69. Tokony hampiasaina amin’ny vonjy taitra tena izy ny 930 fa tsy amin’ny tatitra ankapobeny na diso. Matetika ny fanarenana dia manomboka amin’ny fanombanana ny fahasimbana sy ny filàna, arahin’ny vonjy taitra, ny fanarenana voalohany, ny fanarenana maharitra ary ny fanorenana indray mahatanty loza. Mety hanimba lalana, tetezana, tatatra, seranana, seranam-piaramanidina ary tambajotran’asa ilaina ny rivo-doza, tondra-drano ary fihotsahan’ny tany. Satria voafetra ny safidy fitaterana mifandimby eto Madagasikara, dia mety hiteraka fahaverezana eo amin’ny 80% amin’ny fiasan’ny tambajotra ny fahasimban’ny rohy latsaky ny 20% amin’ny toe-javatra sasany modelina. Nanohana tetezana amin’ny RN6 sy RN5a, tetezana vonjimaika azo tehirizina ary famatsiam-bola vonjy taitra ho an’ny RN4, RN6 ary ny seranan’i Mahajanga nosimban’ny rivo-doza ny fandaharan’asan’ny Banky Iraisam-pirenena. Manohana ny fanarenana ny fotodrafitrasa ireo fandaharan’asa ireo fa tsy mamorona tombontsoa manokana azo avy hatrany ho an’ny tsirairay. Voarakitry ny Banky Iraisam-pirenena tao anatin’ny 20 taona ny rivo-doza 35, tondra-drano 8 ary haintany mahery vaika 5; tombana manondro ny loza ireo isa ireo sy ny tombana fatiantoka isan-taona mihoatra ny USD 100 tapitrisa, fa tsy isan’ny fahasimbana ankehitriny.
Loza eto Madagasikara
Matetika iharan’ny rivo-doza, oram-baratra tropikaly, orambe, tondra-drano ary haintany i Madagasikara; loza fanampiny koa ny fihotsahan’ny tany, ny fiakaran’ny ranomasina sy ny onja mahery ary ny doro tanety. Mandrindra ny fampitandremana, ny fiomanana, ny vonjy taitra ary ny fanarenana amin’ny alalan’ny BNGRC, Météo Madagascar ary ny manam-pahefana eo an-toerana ny rafitra nasionaly misahana ny fitantanana loza. Tsy mitovy ny loza atrehina sy ny filàna azo ampiharina any amin’ny morontsiraka, Grand Sud, faritra afovoany ary vondrom-piarahamonina an-tanàn-dehibe.
Tip
Ataovy mifanaraka amin’ny toerana ny fiomanana amin’ny rivo-doza, tondra-drano ary haintany fa aza mampiasa lisitra tokana ho an’ny firenena manontolo. Omano mialoha ny fampitandremana azo itokisana, ny kojakoja ilaina, ny taratasy, ny fomba fifandraisana ary ny toerana azo antoka haleha, ary aza mihevitra fa homena ho azy ny fialofana, ny saran-dalana na ny onitra.