Manana rafitra fianarana mitohy efa misy nefa miparitaka i Madagasikara. Mametraka politika nasionaly, fenitra ary fitsipika fanamarinana ny Ministère de l’Enseignement Technique et de la Formation Professionnelle (METFP), mandrindra tale-paritra 23 antsoina hoe DRETFP ary manara-maso sekoly teknika sy ivon-toeram-piofanana arak’asa. Tafiditra ao amin’ity rafitra ampahibemaso ity ny Institut National de Promotion de la Formation Professionnelle (INPFP). Ny foto-kevitra ara-dalàna lehibe, formation professionnelle continue (FPC), dia ahitana asa voalamina manampy ny fanabeazana arak’asa fototra. Anisan’ny safidy mifandray aminy ny formation professionnelle qualifiante (FPQ), fiofanana mifantoka amin’ny fitoviana, Formation Agricole et Rurale (FAR), fahaizana mamaky teny sy manoratra ary apprentissage arak’asa tsy ara-dalàna. Tsy maintsy mandoa fandraisana anjara mitovy amin’ny 1% amin’ny karama manontolo ampiasaina amin’ny fandraisana anjara ara-tsosialy ny mpampiasa ara-dalàna, afa-tsy ny toeram-panjakana nasionaly sy eo an-toerana. Aloan’ny mpampiasa isaky ny telovolana amin’ny CNaPS izany, azo esorina amin’ny kajy hetra, ary mety hisy sazy raha tsy voaloa. Tsy saram-pianarana alohan’ny mpiasa tsirairay io. Mamatsy vola fiofanana ny Fonds Malgache de Formation Professionnelle (FMFP), fa tsy mampianatra mivantana. Matetika manana droit de tirage, na zo hahazo famatsiam-bola fiofanana, mitovy amin’ny 70% amin’ny vola naloany ny orinasa mandray anjara. Tsy averina ary tsy misy zanabola na saram-panompoana ny fanampian’ny FMFP, saingy tsy maintsy manaporofo ny fampiasana ny vola ny orinasa. Matetika atomboka amin’ny mpampiasa na orinasa fa tsy mpiasa tsirairay ny fahazoana famatsiam-bola FPC. Afaka mandefa fangatahana orinasa tokana (requête individuelle d’entreprise, RIE) mandritra ny taona ny orinasa iray. PIS ny fangatahana iarahan’ny orinasa roa farafahakeliny amin’ny sehatra iray; PII kosa ny fangatahan’ny orinasa roa farafahakeliny avy amin’ny sehatra samihafa. Mety mila orinasa telo farafahakeliny ny vondrona matihanina. Matetika ahitana drafitra fiofanana, filàna voarakitra, toromarika, teti-bola ary fangatahana famatsiam-bola ny fangatahana. Tombanan’ny FMFP ny kalitao, maha-zava-dehibe, zo famatsiam-bolan’ny orinasa misy ary teti-bola. Mety hahazo famatsiam-bola ny fianarana lavitra. Miankina amin’ny mpamatsy na tetikasa ny saram-pianarana tsirairay, vatsim-pianarana ary toerana maimaim-poana; tsy misy tarif nasionaly tokana ho an’ny fianarana mitohy rehetra eto Madagasikara. Manome fiofanana fohy mahafeno fepetra ho an’ny olona ivelan’ny sekoly, manana fahasembanana, mpiasa ary olona miverina miasa ny FPQ. Mety hanampy amin’ny fahafahana mahazo asa, fidirana na fiverenana amin’ny asa, fanatsarana fahaiza-manao, fampifanarahana amin’ny teknolojia na toe-piasana vaovao, fanovana asa ary fiomanana amin’ny asa izany. Telo volana farafahakeliny ary sivy volana farafahabetsany ny faharetana ara-dalàna. Mety hatao ao amin’ny toeram-piofanana METFP na orinasa ny fiofanana. Mety hahafahana mahazo fanamarinana voafehy ny fandraisana anjara, saingy miankina amin’ny fenitra sy fitsipika mifandraika ny fepetra fidirana sy taratasy fanamarinana. Mety hitarika mari-pahaizana toy ny CFA, CAP, CAPS, BEP, BT, Bac Pro sy BTS ary taratasy fanamarinana asa ny fandaharan’asa METFP. Manohana mangarahara, kalitao, fahafaha-mitondra, fankatoavana fahaiza-manao ny Cadre National des Certifications (CNC), rafitra nasionaly momba ny mari-pahaizana eto Madagasikara; tsy maintsy hamarinina ny taratasy, mpamatsy ary fenitra ankehitriny rehefa zava-dehibe ny fankatoavana. Afaka manova traikefa amin’ny asa ho diplaoma, titre professionnel na taratasy fanamarinana iray manontolo na ampahany ny Validation des Acquis de l’Expérience (VAE). Tafiditra amin’ny dingana voafaritra ny dosie fahafahana, portfolio porofo, fitarihana ary jury, ary mety haharitra enina ka hatramin’ny 12 volana. Tsy mifanaraka ny vaovao METFP ankehitriny: pejy iray milaza traikefa arak’asa telo taona farafahakeliny, pejy iray hafa kosa milaza taona 23 farafahakeliny sy traikefa mifandraika dimy taona. Hamarino amin’ny sampan-draharaha VAE na DRETFP ny fepetra sy dingana mihatra alohan’ny handefasana fangatahana. Raisin’ny fandaharan’asa politika 2026–2027 ny didy VAE ho fivoarana any aoriana, koa aza raisina ho rafitra ara-dalàna feno sy raikitra ny fanazavana an-tserasera. Mbola zava-dehibe indrindra ho an’ny olona tsy dia nianatra sy olon-dehibe na tanora miasa amin’ny mpanao asa-tanana ny apprentissage arak’asa tsy ara-dalàna. Mety hahazo fahaiza-manao amin’ny asa andavanandro miaraka amin’ny mpanao asa tanana za-draharaha ny mpianatra, ohatra amin’ny fandrafetana trano, welding na famonoana biby. Matetika tsy misy fanaraha-maso manara-penitra, fanomezan-toky kalitao na fanamarinana nasionaly mandeha ho azy io fianarana io. Mikendry hanatsara ny andraikitry ny maître d’apprentissage, hampatanjaka fahaiza-manao ilain’ny tsena ary hamorona rohy mankany amin’ny fankatoavana ara-dalàna ny FMFP sy tetikasa mpiara-miombon’antoka AFD. Mety ho tetezana ny VAE sy fandaharan’asa fitoviana, saingy tsy mitovy ho azy amin’ny mari-pahaizana nasionaly ny traikefa tsy ara-dalàna. Manaraka ny paikady nasionaly SNFAR 2023–2035 ny fiofanana momba ny fambolena sy ambanivohitra. Manana foibe fiofanana ara-pambolena sy arak’asa 200 eo ho eo i Madagasikara, ka 40 eo ho eo no manome diplaoma fototra; fiofanana fohy na mahafeno fepetra ny ankamaroan’ny ambiny. Tsy miankina ny ankamaroan’ny foibe, anisan’izany ireo mifandray amin’ny tambajotra ara-pivavahana toy ny BIMTT sy FARMADA, ary tsy mitovy ny fandrakofana isam-paritra. Tafiditra amin’ny endrika ny fampianarana mifanaraka amin’ny filàna, fitarihana na apprentissage ary fiofanana fohy. Mampiasa ireo tolotra ireo ny mpamokatra, mpiasa ambanivohitra, tanora ary fikambanana hanatsarana fahaiza-manao, hanavaozana famokarana, hampitomboana vola miditra, hanohanana asa sy fambolena maharitra. Mitarika ny sehatra ny Ministère de l’Agriculture, miaraka amin’ny fandrindrana ifotony sy isam-paritra amin’ny alalan’ny CNFAR sy CRFAR. Mbola tsy mitovy ny fahafaha-miasa, fanomezan-toky kalitao, fitantanana, famatsiam-bola ary fandraisana anjaran’ny sehatra tsy miankina. Tolotra tsy ara-dalàna indrindra ho an’ny tanora sy olon-dehibe mila fahaiza-mamaky teny, manoratra na kajy fototra amin’ny fiainana andavanandro sy ara-toekarena ny fahaizana mamaky teny sy manoratra. Mitarika ity sehatra ity ny Ministère de l’Éducation Nationale (MEN). Manitatra fampianarana mamaky teny sy manoratra, manavaka tolotra ho an’ny olona niala an-tsekoly ary mikasa hametraka Centre d’Alphabétisation et de Ressources (CAR) isaky ny faritra ny paikady nasionaly. Mety hanome fampianarana ny fikambanana eo an-toerana. Tsy mari-pahaizana arak’asa ny fahaizana mamaky teny sy manoratra; mifandray amin’ny FPQ na FPC ihany izy raha misy rohy fiofanana voarakitra. Mety hanatsara fahaiza-manao nefa tsy hamorona mari-pahaizana ara-dalàna ny fianarana ataon’ny tena manokana, fampiharana any am-piasana ary fampianarana an-tserasera maimaim-poana. Mety hahazo famatsiam-bola amin’ny tetikasa FMFP mahafeno fepetra ny endrika nomerika sy fianarana lavitra, saingy tsy ekena ho azy ny fandraisana anjara an-tserasera ataon’olona iray. Raha mila porofo amin’ny asa, fampisondrotana na fanovana asa ny mpianatra, hamarino raha misy fanadinana, taratasy fanamarinana na dingana VAE ankatoavin’ny mpamatsy. Matetika amin’ny mpampiasa na tetikasa no ahazoan’ny mpiasa FPC vatsiana vola; tsy maintsy mahafeno fepetra momba ny kalitao sy fankatoavana ary mamoaka taratasy fanamarinana marina ny mpamatsy. Tsy misy porofo ankapobeny fa mandoa ny fandaniana rehetra amin’ny fiofanana ny fanjakana na miantoka asa na vola miditra ambony kokoa aorian’ny fandraisana anjara.
Fanatsarana fahaiza-manao eto Madagasikara
Tafiditra amin’ny fanatsarana fahaiza-manao eto Madagasikara ny fianarana voalamina na ataon’ny tena manokana izay manavao, mampalalina na manitatra fahaiza-manao aorian’ny na miaraka amin’ny fanabeazana fototra na asa. Ny formation professionnelle continue (FPC), na fiofanana arak’asa mitohy, no fototra ara-dalàna, saingy miparitaka amin’ny fiofanana mahafeno fepetra, fiofanana momba ny fambolena sy ambanivohitra, fahaizana mamaky teny sy manoratra, fianarana any am-piasana ary apprentissage tsy ara-dalàna ny fahafahana. Misy famatsiam-bola sy fanamarinana ampahibemaso avy amin’ny andrim-panjakana samihafa, nefa miovaova ny sarany, fepetra fidirana ary fahafahana isam-paritra. Tsy manome fankatoavana nasionaly ho azy ny fanatrehana; ilaina ny taratasy fanamarinana, fanadinana na fanamarinana fahaiza-manao ara-dalàna.
Tip
Fidio araka ny vokatra tadiavina ny lalan’ny fianarana: mari-pahaizana ekena, fahaiza-manao manokana amin’ny asa, fanohanana fahaizana mamaky teny sy manoratra, fahaiza-mamboly na fiverenana amin’ny asa. Matetika ny FPC vatsian’ny mpampiasa no safidy matanjaka indrindra ho an’ny mpiasan’ny orinasa ara-dalàna mandray anjara; samy manana ny anjara asany kosa ny FPQ, FAR, VAE, apprentissage tsy ara-dalàna ary fianarana ataon’ny tena. Hamarino ny fankatoavana, kalitaon’ny mpamatsy, sarany manontolo, fotoana ary fahafahana isam-paritra alohan’ny handaniana vola na hialana amin’ny asa.