Ahitana banky, andrim-panjakana ara-bola ary andrim-panjakana madinika misahana ny famatsiam-bola ny rafitra ara-bola eto Madagasikara. Mazàna mandray volam-bahoaka, manome fampindramam-bola ary manolotra tolotra fandoavam-bola ny banky. Mety hifantoka amin’ny tahiry, fampindramam-bola manokana na famatsiam-bola orinasa ny andrim-panjakana ara-bola. Manome fampindramam-bola nefa tsy mandray petra-bolam-bahoaka kosa ny banky fampandrosoana. Manompo mpanjifa amin’ny asa ara-dalàna momba ny vola madinika ny Institutions de microfinance, antsoina matetika hoe IMF de dépôt et de crédit. Mamoaka vola elektronika sy manome tolotra toy ny famindram-bola amin’ny finday ny établissements de monnaie électronique, na EME. Manome petra-bola, fakana vola ary tolotra hafa amin’ny anaran’ny mpanome tolotra nahazo fahazoan-dalana ny Cash Points sy mpandraharaha. Ny Banky Foiben’i Madagasikara (BFM) no banky foiben’i Madagasikara. Mitantana ny vola, manohana ny fotodrafitrasa fandoavam-bola sy vola azo ampiasaina izy ary mitazona ny Centrale des Risques. Manome fankatoavana, manara-maso andrim-panjakana eny an-toerana sy lavitra, mametraka sazy ary manohana ny fisorohana sy famahana krizy ny Commission de Supervision Bancaire et Financière (CSBF). SGCSBF no sekretera mpanatanteraka azy. Mametraka ny rafitra politika ara-bola ankapobeny ny Ministère de l’Économie et des Finances (MEF), ary mitantana asa miady amin’ny famotsiam-bola sy famatsiam-bola fampihorohoroana ny SAMIFIN. Mifototra indrindra amin’ny Lalàna momba ny Banky laharana 2020-011, Lalàna momba ny Vola Elektronika laharana 2016-056 ary Lalàna momba ny Vola Madinika laharana 2017-026 ireo andraikitra ireo. Nahitana banky 13, andrim-panjakana ara-bola 3, andrim-panjakana madinika misahana ny vola 17, andrim-panjakana vola elektronika 2 ary birao fanakalozam-bola vahiny 23 ny sarin’ny sehatra farany hita. Manodidina ny 85% amin’ny tsena ny banky efatra, ary mitazona mihoatra ny 90% amin’ny fananan’ny sehatra ara-bola ny andrim-panjakana mpampindram-bola nahazo fahazoan-dalana. Tombanana ho 30% eo ho eo amin’ny harin-karena faobe ny sehatry ny banky ary betsaka ny renivola avy any ivelany. Tsy mitovy isam-paritra ny fahazoana sampana, ka mety hitovy lanja amin’ny lisitry ny vokatra ny fandrakofan’ny mpanome tolotra amin’ny sampana, ATM, mpandraharaha ary tambajotra. Aza raisina ho lisitra feno ankehitriny ny sarintanin’ny sampana BFM tranainy. Ny kaonty fandoavam-bola, na compte de transaction na compte à vue, dia kaonty misy vola azo ampiasaina amin’ny fandoavana, fakana vola ary famindram-bola. Miova araka ny andrim-panjakana sy fifanarahana ny petra-bola sy vokatra tahiry. Manan-jo hangataka kaonty fandoavam-bola amin’ny andrim-panjakana mpampindram-bola fidiny ny olona na fikambanana ara-dalàna monina eto. Mbola mety hanao fanamarinana ady amin’ny famotsiam-bola sy fahafantarana ny mpanjifa ilay andrim-panjakana. Raha mandà ny fangatahana ny andrim-panjakana maromaro, afaka mangataka taratasy fanamarinana fandavana an-tsoratra maimaim-poana ao anatin’ny roa andro ilay mpangataka ary mitondra ny raharaha any amin’ny CSBF. Afaka manendry andrim-panjakana mpampindram-bola iray handraisana ilay mpangataka ao anatin’ny 15 andro ny CSBF. Miankina amin’ny mpanome tolotra sy mpanjifa ny antontan-taratasy fanokafana kaonty. Mety hangataka kara-panondrom-pirenena malagasy na pasipaoro ho an’ny vahiny, miaraka amin’ny porofon’ny adiresy, ny banky. Mety mila kopia vaovao avy amin’ny Registre du Commerce et des Sociétés, karatra statistika, CIF, vaovao momba ny tompon-tombontsoa farany ary antsipirian’ny fahefana ny orinasa. Tsy nahitana fitsipika manerantany voamarina ao amin’ny fikarohana azo mitaky antontan-taratasy na vola fanombohana mitovy amin’ny banky rehetra eto Madagasikara. Tokony hilaza ny faharetana, sarany, fampiasana azo atao, zo, adidy, sazy ary fomba fitarainana ny fifanarahana kaonty voasonia. Tsy maintsy manome kopia ny andrim-panjakana, mampahafantatra an-tsoratra ny fanovana ary mamela ny mpanjifa hamarana fifandraisana tsy misy sazy raha laviny ny fanovana fifanarahana na sarany. Manome famindram-bola, karatra, ATM antsoina eo an-toerana hoe DAB na GAB, milina fandoavana eny amin’ny mpivarotra antsoina hoe TPE, banky an-tserasera ary banky amin’ny finday ny banky. Tokony hilaza ny fetran’ny fampiasana, fiainana manokana sy fepetra fiarovana ary fomba fitantanana fitaovana fandoavam-bola very na hadino ny fifanarahana fandoavam-bola. Tsy maintsy manome fomba hanitsiana hadisoana amin’ny fandoavam-bola elektronika ny andrim-panjakana mpampindram-bola. Miasa araka ny fitsipiky ny BFM ny rafitra fandoavam-bola nasionaly, SPI, izay natao hanohana fifandraisana iraisan’ny mpanome tolotra sy fandoavam-bola avy hatrany 24 ora isan’andro, 365 andro isan-taona. Mety ho voatery mifandray amin’izany ny banky, EME ary andrim-panjakana madinika mahafeno fepetra, saingy tsy manamarina tsy miankina ny fandrakofana mivantana manontolo na sata fampiharana ankehitriny ny fikarohana. Ho an’ny fandaminana, hamarino raha mifandray amin’ny SPI ilay mpanome tolotra sy mpandray vola kasaina alohan’ny hianteherana amin’ny famindram-bola avy hatrany. Zava-dehibe indrindra ny vola amin’ny finday any amin’ny toerana voafetra ny fahazoana banky ara-dalàna. Manolotra tolotra amin’ny USSD, rindranasa ary mpandraharaha ny MVola, Orange Money ary Airtel Money, anisan’izany ny fametrahana sy fakana vola, famindram-bola amin’olona, fandoavana faktiora sy mpivarotra, famindrana avy amin’ny banky mankany amin’ny kaonty finday ary avy amin’ny kaonty finday mankany amin’ny banky. Miankina amin’ny mpanome tolotra ny tambajotra sy sarany mihatra. Ohatra, milaza ny MVola fa maimaim-poana ny fanokafana kaonty sy fametrahana vola, fa mety ho 0% na 1% arakaraka ny banky ny famindrana banky. Ariary 20,000,000 isaky ny famindram-bola ny fetra famindrana MVola hita ankehitriny; aza ampiharina amin’ny mpanome tolotra rehetra io isa io. Miankina amin’ny mpanome tolotra sy fitsipiky ny tolotra ankehitriny koa ny toromarika famindrana eo amin’ny tambajotra. Tsy maintsy mamoaka vola elektronika mitovy sanda amin’ny Ariary iray isaky ny Ariary iray ny EME ary mitazona ny volan’ny mpanjifa ao anaty kaonty iombonana misaraka amin’ny banky isam-paritra maromaro. Tsy mahazo mihoatra ny vola ao amin’ny kaonty iombonana ny vola elektronika mivezivezy. Misaraka amin’ny mpampindram-bola an’ny EME io kaonty iombonana io, ary afaka mangataka famerenana vola manontolo na ampahany amin’ny fotoana rehetra ny mpanjifa. Tsy tafiditra ao amin’ny rafitra fiantohana petra-bola amin’ny banky ny ambim-bola elektronika. Tsy maintsy misy amin’ny teny malagasy sy frantsay ny fifanarahana EME ary manambara sarany, famerenana vola, fitarainana ary fepetra fiarovana. Mahazo herinandro hisintonana vola ny mpanjifa aorian’ny fifanarahana mifandraika amin’izany, ary mazàna tsy maintsy ambara iray volana mialoha ny fanovana fifanarahana. Ny saram-pandraharahana banky dia apetraky ny andrim-panjakana sy vokatra, ka ny tabilao sarany sy fifanarahana ankehitriny an’ny mpanome tolotra no mihatra. Ampitahao ny saram-kaonty, saram-pakana vola, vidin’ny famindram-bola, fandraisan’ny karatra sy TPE, fandrakofana sampana sy ATM, fidirana amin’ny rindranasa na USSD, safidy famindram-bola eto an-toerana sy iraisam-pirenena, fantsona serivisy mpanjifa ary fiteny. Tsy maintsy misy maimaim-poana ny tolotra fifindrana banky, miaraka amin’ny fampandrenesana iray volana farafahakeliny sy famerenana fitaovana fandoavam-bola. Mety ho lasa tsy miasa ny kaonty rehefa tsy nisy asa na fanavaozana mombamomba ny maha-izy azy nandritra ny telo taona; tsy maintsy mampitandrina ny mpanjifa enim-bolana mialoha farafahakeliny ny andrim-panjakana, ary mety hafindra any amin’ny Caisse de dépôt et de consignation ny ambim-bola tsy nalaina. Manana rafitra fiantohana petra-bola araka ny lalàna i Madagasikara, antsoina matetika hoe FGD, vatsian’ny fandraisana anjara isan-taona avy amin’ny andrim-panjakana mpampindram-bola mandray petra-bolam-bahoaka. Manome famerenam-bola ampahany hatramin’ny fetra apetraka amin’ny alalan’ny tolo-kevitra na didim-panjakana mifandraika amin’ny CSBF ilay rafitra, saingy tsy voamarina tamin’ny fikarohana azo ny fetra sy dingana fandoavana azo ampiharina. Iray volana ny fe-potoana ara-dalàna hitakiana azy ary kasaina hatao ao anatin’ny telo volana ny fandoavana. Averina amin’ny Ariary ny petra-bola amin’ny vola vahiny. Tsy tafiditra ny volam-panjakana, andrim-panjakana mpampindram-bola, EME, mpiantoka, antoko mifandraika ary vola sasany mifandray amin’ny fandikan-dalàna momba ny famotsiam-bola na famatsiam-bola fampihorohoroana. Aza mihevitra fa misy vola fiarovana petra-bola vahiny raikitra na tafiditra ho petra-bola voaaro ny ambim-bola EME. Manome tsiambaratelo, fahafahana manitsy angona diso, fikarakarana fitarainana ary andraikitra amin’ny ataon’ny mpiasa ny fifanarahan’ny mpanjifa sy ny lalàna. Azo atao am-bava ny fitarainana fa tsy maintsy omena fanamafisana an-tsoratra ao anatin’ny dimy andro fiasana, ary maimaim-poana ny fikarakarana fitarainana. Tokony hosakanan’ny mpanjifa avy hatrany ny finday na SIM very na nangalarina ary hampandre ny mpanome tolotra momba ny fahaverezana, halatra na hosoka. Matetika tsy azo ivalozana ny famindram-bola, ka miankina amin’ny dingana fitarainana sy famerenana ataon’ny mpanome tolotra ny famerenana vola. Aza mametraka vola any ivelan’ny andrim-panjakana mpampindram-bola, EME na mpandraharaha nahazo alalana, ary aza manambara PIN na kaody miafina. Mbola ilaina indrindra ny kaonty banky ara-dalàna amin’ny karama, orinasa, famindram-bola lehibe kokoa, karatra ary tahiry. Mahasoa betsaka amin’ny fandoavam-bola andavanandro, famindram-bola amin’olona, faktiora, fandoavam-bola amin’ny mpivarotra ary fahazoana tolotra amin’ny faritra vitsy sampana ny vola amin’ny finday. Ny angona Global Findex 2025 ho an’i Madagasikara tamin’ny 2024 dia nandrakitra kaonty amin’ny mpanome tolotra rehetra ho an’ny 24.5% amin’ny olona 15 taona no ho miakatra, kaonty banky na andrim-panjakana ara-bola mitovy amin’izany 9.5%, kaonty vola amin’ny finday 19.4%, kaonty azo ampiasaina nomerika 20.5%, fandoavam-bola nomerika 21.7%; ary 4.78% no nilaza fa nitahiry vola tany amin’ny andrim-panjakana ara-bola. Nanomboka ny Aogositra 2026, aloan’ny CNaPS amin’ny kaonty banky na vola amin’ny finday manerana ny firenena ny tombontsoa ho an’ny fianakaviana. Miankina amin’ny tolotra ilaina, fahazoana ara-jeografia, sarany, fahatokisana, fepetra maha-izy azy ary fitsipika fiarovana àry ny safidy azo ampiharina, fa tsy amin’ny anarana fotsiny.
Banky eto Madagasikara
Manana rafitra banky ara-dalàna fehezin’ny Banky Foiben’i Madagasikara (BFM) sy Commission de Supervision Bancaire et Financière (CSBF) i Madagasikara. Manome kaonty fandoavam-bola, petra-bola, famindram-bola, karatra ary tolotra fandoavam-bola hafa ny banky, fa ny vola amin’ny finday, andrim-panjakana madinika mpampindram-bola ary mpandraharaha mpandoa vola kosa manitatra ny fahazoana tolotra mihoatra ny sampana mahazatra. Miova arakaraka ny andrim-panjakana sy toerana ny fahazoana tolotra, sarany, antontan-taratasy kaonty ary fisian’ny tolotra.
Tip
Fidio araka ny fandoavam-bola tena ilainao ny tolotra: ampiasao ny banky raha mila karama, raharahan’orinasa, famindram-bola lehibe kokoa, karatra na tahiry ara-dalàna; ampiasao ny vola amin’ny finday raha zava-dehibe ny fandoavam-bola andavanandro, faktiora na fahazoana tolotra eo an-toerana. Ampitahao ny sarany, tambajotra, fetra, antontan-taratasy ary fomba fitarainana ankehitriny an’ny mpanome tolotra alohan’ny hanokafana kaonty, ary aza raisina ho petra-bola banky voaaro ny ambim-bola amin’ny finday.

