ၸိုင်ႈမိူင်း ၼႂ်းမိူင်းလၢဝ်း

ၵူတ်းမၢႆပိူင်လူင်ပဵၼ်ၵူတ်းမၢႆပိုၼ်ႉထၢၼ်မိူင်းလၢဝ်း။ မႄးလႅၵ်ႈၼႂ်း 2025 လႄႈမီးၽွၼ်းၵူတ်းမၢႆတင်းၶေႃႈပွင်ႇသၢၼ်ၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈ; ၵူတ်းမၢႆတင်းသဵင်ႈလူဝ်ႇၸွမ်း။ ဢၼ်တႅမ်ႈလၢဝ်းပဵၼ်မူႇတမ်းမီးဢႃႇၼႃႇ၊ ၽိုၼ်ၽႃႇသႃႇတၢင်ႇပဵၼ်တႃႇႁူႉၶေႃႈမုၼ်း။ Official Gazette ပဵၼ်ငဝ်ႈၶေႃႈၵူတ်းမၢႆတၢင်းၵၢၼ်ၸၼ်ႉမိူင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈလႄႈၼႃႈမိူင်း။ ၵူတ်းမၢႆၸႄႈဝဵင်း/ဝၢၼ်ႈၸၢင်ႈၸႂ်ႉလၢႆးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ၶဝ်ႈထိုင်လႆႈ။ ၽိုၼ်ၵူတ်းမၢႆမႂ်ႇပုံမှန်ပိုတ်ႇတႃႇၶေႃႈႁၼ် 60 ဝၼ်း၊ မီးၶေႃႈယกเว้น။ ၶေႃႈပွင်ႇၽူႈၼမ်းပုံမှန်ထိုင် 30 ဝၼ်း၊ မိူဝ်ႈတႅပ်းတတ်းၶိုၼ်း ယင်းထႅမ်ထိုင် 15 ဝၼ်း။ National Assembly ပဵၼ်ၸုမ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းသုင်သုတ်း။ မၼ်းဢွၵ်ႇၵူတ်းမၢႆ၊ ႁပ်ႉႁွင်းၶွၼ်ႈ၊ ၼီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈၽႅၼ်ငိုၼ်းမိူင်း၊ တင်ႈၽူႈၸတ်းၵၢၼ်လူင်၊ ၵူတ်ႇထတ်း။ 10th legislature ၼႂ်း 2026 မီး 175 ၵေႃႉ၊ ၶၢဝ်း 5 ပီႊ၊ ပုံမှန်ၸတ်းႁူပ်ႉ 2 ပွၵ်ႈၼိုင်ႈပီႊ။ Standing Committee ႁဵတ်းၵၢၼ်ယၢမ်းဢမ်ႇမီးႁူပ်ႉ။ Local People's Assemblies ၸတ်းဢႃႇၼႃႇပိုၼ်ႉတီႈတင်း resolution၊ ၽႅၼ်ငိုၼ်းလႄႈၵူတ်ႇထတ်း။ Thongloun Sisoulith ပဵၼ်ၽူႈၼမ်းမိူင်း၊ Xaysomphone Phomvihane ပဵၼ်ႁူဝ် National Assembly၊ Sonexay Siphandone ပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင်။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵုမ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းတဵမ်ထူၼ်ႈ။ မၼ်းမီးၶေႃႈႁပ်ႉၽိတ်းၸွမ်း National Assembly လႄႈၽူႈၼမ်းမိူင်း။ ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၼမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈၽၢႆႇပိုၼ်ႉတီႈ။ ၼႂ်း 2026 ၽွင်းငမ်းၸၼ်ႉၵၢင်မီး 13 ၵသၼ်ႇလႄႈ 2 ၸုမ်းၸၼ်ႉၵသၼ်ႇ၊ မီး Ministry of Finance၊ Ministry of Planning and Investment၊ Bank of the Lao PDR၊ Ministry of Home Affairs၊ Ministry of Justice၊ Ministry of Public Security၊ Ministry of National Defence။ ပိူင်ၵူတ်းမၢႆ 2025 မီးၸၼ်ႉၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈဝဵင်း၊ sub-district။ မိူင်းလၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉမီး 18 ၸႄႈတွၼ်ႈလႄႈၼႃႈမိူင်း၊ 148 ၸႄႈဝဵင်း။ ၵၢၼ်မႄး 2026 ပိုတ်ႇၸႂ်ႉ 379 sub-district ၼႂ်း 110 ၸႄႈဝဵင်း၊ ၽႅၼ်တဵမ် 621။ Sub-district Administrative Committees လႄႈ local assemblies ၼႂ်းတီႈတင်ႈယဝ်ႉၸတ်းၵၢၼ်ၸွႆႈပိုၼ်ႉတီႈ၊ ၽႅၼ်၊ ငိုၼ်း၊ သၽႃႇဝ၊ လွတ်ႈၽေးလႄႈၶေႃႈတုၵ်း။ Sub-district ႁွင်ႉၵႂၢင်ႈဝႃႈ Ta Saeng၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ khoueng၊ ၸႄႈဝဵင်း mueang၊ ဝၢၼ်ႈ ban။ One-stop public-service centre မီးၼႂ်း sub-district ၵမ်ႈၽွင်ႈ။ တၢင်းၵႂႃႇ၊ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ၶိူင်ႈ၊ ၽႅၼ်ငိုၼ်းလႄႈလၢႆးၽႃႇသႃႇလၢဝ်း ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ်ႈထိုင်ၼႂ်းပွတ်းဝေးၶၢဝ်းယၢဝ်း။ ၵူၼ်းမိူင်းၸၢင်ႈသူင်ႇၶေႃႈတုၵ်း၊ ၽၢဝ်ႇၵၢၼ်တႅၵ်ႈတေႃႇၸုမ်းမိူင်းလႄႈႁႃၵူတ်းမၢႆတီႈသႃႇ။ ၵူၼ်းတၢင်ႇမိူင်းလႄႈၵူၼ်းဢမ်ႇမီးမိူင်း မီးၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄၵူတ်းမၢႆလႄႈသုၼ်ႇတုၵ်းတမ်းၸွမ်းပိူင်ၵူတ်းမၢႆ။ People's Courts ပဵၼ်ၸုမ်းတႅပ်းတတ်းၵူတ်းမၢႆ၊ မီး Supreme Court၊ local courts၊ military courts၊ ၸၼ်ႉတႄႇ၊ appeal၊ cassation။ People's Prosecutor Office မီးၸၼ်ႉသုင်၊ ပိုၼ်ႉတီႈ၊ သိုၵ်း။ ၵၢၼ်တႅပ်းတတ်းပိုတ်ႇၵူၼ်းတူၺ်း၊ မီးၶေႃႈယกเว้นၸွမ်းၵူတ်းမၢႆ။ ၽူႈထုၵ်ႇၸွမ်းၵၢၼ်ၽိတ်းမၢႆမီးသုၼ်ႇႁူႉၶေႃႈၵၢဝ်း၊ ၵႅတ်ႇၶႄတူဝ်လႄႈလႆႈၼေႇၶၢႆ။ မိူင်းလၢဝ်းဢမ်ႇမီးသဵၼ်ႈၵႃႈသႃႇ/ၶၢဝ်းၶၢတ်ႈၵူတ်းမၢႆတဵမ်တူဝ်။ Ministry of Finance ၸတ်းငိုၼ်းမိူင်း၊ Bank of the Lao PDR ပဵၼ်ၸုမ်းၵုမ်းငိုၼ်း၊ Ministry of Planning and Investment ၸတ်းၽႅၼ်၊ သถิติ၊ ODA လႄႈၵၢၼ်လူင်းတိုၼ်း။ Ministry of Finance ၽၢဝ်ႇၽႅၼ်ငိုၼ်းတႄႇ 2026 လႄႈၽိုၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် Q1/Q2။ ၼီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈၵမ်ႉႁပ်ႉတၢင်းၵၢၼ် 2024 ၸမ် USD 14.07 billion (94% GDP)၊ 76% ပဵၼ်ၼီႈၼွၵ်ႈ။ IMF ၼႂ်း 2026 ၸတ်းၸၼ်ႉမိူင်းလၢဝ်းမီးၽေးၼီႈၼွၵ်ႈ/ႁူမ်ႈ၊ ၽၢဝ်ႇဝႃႈဢမ်ႇယိုၼ်ယၼ်တႃႇသိမ်းၼီႈ။ ၵႃႈၸၢႆႇၼီႈ၊ ၼီႈ SOE၊ ၵဵပ်းငိုၼ်းၶဝ်ႈ၊ ၵႃႈၸၢႆႇၶူဝ်းၶိူင်ႈ၊ ၵၢၼ်ပိုတ်ႇၽႅၼ်ငိုၼ်း လႅၵ်ႈၶွပ်ႇပၼ်ၵၢၼ်။ ၽႅၼ်ငိုၼ်းၶိုၼ်ႈဢ่อนလူင်းမုင်ႈမၢႆ 2026။ State Inspection Authority ၵူတ်ႇထတ်းၸွမ်းၼโยบาย၊ ၵူတ်းမၢႆ၊ သုၼ်ႇ/ၼႃႈၵၢၼ်၊ ၵၢၼ်တႅၵ်ႈ corruption လႄႈၶေႃႈတုၵ်း၊ ၵူတ်ႇၽိုၼ်ပိုင်ႈ/ငိုၼ်းၶဝ်ႈ၊ ၸၢင်ႈယွၼ်းၵႄႈလၢႆး။ State Audit Organization ႁဵတ်း audit ငိုၼ်း၊ ၸွမ်းၵူတ်းမၢႆ၊ ၽွၼ်းၵၢၼ်၊ တင်းၸၼ်ႉၵၢင်/ပိုၼ်ႉတီႈ။ Audit ၸၢင်ႈၽႅၼ်၊ ယွၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်ၵမ်းလဵဝ်၊ ၽိုၼ်ၽၢဝ်ႇ audit ပုံမှန် 15 ဝၼ်း၊ spontaneous ပဵၼ်ၶေႃႈယกเว้น။ ၽွၼ်း audit ၽႅၼ်ငိုၼ်းၵႂၢင်ႈၽၢဝ်ႇတေႃႇ National Assembly လႄႈၸွမ်ၽွင်းလူင်။ ပိုတ်ႇၽွၼ်းလႆႈမိူဝ်ႈၸုမ်းမီးဢႃႇၼႃႇႁပ်ႉၸွမ်း Audit Law။ ၵူတ်းမၢႆၵႅတ်ႇၶႄတၢင်းၵၢၼ်ဝူၼ်ႉ၊ တႅမ်ႈ၊ ႁူပ်ႉ၊ ၸုမ်း၊ တုမ်ၵၼ်မႆႈလက်နက်၊ ၽႃႇသႃႇလႄႈၶၢႆႉတီႈ ၸွမ်းၶေႃႈမၵ်းမၢႆတၢင်းၵူတ်း။ Lao Front for National Construction လႄႈ mass organisations ၸွႆႈၵၢၼ်ၸုမ်း၊ ၵႅတ်ႇသုၼ်ႇၽူႈၸုမ်း၊ ၵူတ်ႇထတ်း assembly။ ၼโยบายမီႇတီႇယႃႇပၼ်မီႇတီႇယႃႇၼႃႈၵၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းၵပ်းၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄ/ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ၊ ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်ထၢင်ႇဝႃႈၽိတ်းၽွၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းပိတ်းႁၢမ်ႈ။ ၵူတ်းမၢႆသုၼ်ႇတၢင်းၵၢၼ်ယင်းမီးၸွမ်းၽႅၼ်မီႇတီႇယႃႇ/ၵၢၼ်ၵူၼ်းၵုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ; OHCHR ၽၢဝ်ႇမီးၶေႃႈမၵ်းမၢႆတေႃႇၵၢၼ်ဝူၼ်ႉ၊ ႁူပ်ႉ၊ ၸုမ်းလႄႈလွတ်ႈလႅဝ်မီႇတီႇယႃႇ။ ၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈမိူင်းၼမ်း National Defence and Security Committee လႄႈပဵၼ် Commander-in-Chief။ ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄ/လွတ်ႈၽေးပဵၼ်ၼႃႈၵၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း၊ မီးၼႃႈၵၢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း မိူၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း/ၵုမ်းလွတ်ႈၽေး။ Ministry of National Defence၊ Ministry of Public Security လႄႈၸုမ်းလွတ်ႈၽေးပိုၼ်ႉတီႈ ၵုမ်း sovereignty၊ လႅၼ်လိၼ်၊ တည်ငြိမ်၊ ၵၢၼ်ၽေး၊ ၽေးသၽႃႇဝ။ National Internet Management Committee တင်ႈၼႂ်း 2026 ၽၢႆႇ Ministry of Public Security။ ၶဝ်ႈထိုင်ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်၊ ၽိုၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ၊ ၵႃႈၸၢႆႇ၊ ၶၢဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈတင်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈ၊ ၵွပ်ႈၼၼ်ၵူတ်ႇထတ်းၸုမ်းၵပ်းၶွင်လႄႈလၢႆးလၢဝ်းပိုၼ်ႉတီႈတႃႇပၼ်ႁႃ။