Кыргызстанда бирдиктүү байланыш системасы жок. Күнүмдүк байланыш адатта бетме-бет сүйлөшүү, телефон чалуу, SMS, кабарлашуу кызматтары жана социалдык тармактар аркылуу жүрөт. Расмий байланыш орган, расмий электрондук почта, Tunduk, почта же документтештирилген башка канал аркылуу жүргүзүлөт. Шаар менен айылдын жеткиликтүүлүгү айырмаланышы мүмкүн; учурдагы камтууну, кызматты жана бааны тиешелүү провайдерден же мекемеден тактаңыз. Кыргыз тили — мамлекеттик тил, орус тили — расмий тил. Жарандар мамлекеттик, расмий же Кыргызстандагы элдердин башка тилинде кайрылуу бере алат; мүмкүн болгон учурда орган кайрылуу берилген тилде жооп берүүгө тийиш. Кабыл алуучу түшүнүктүү кабыл ала албаса, котормо же оозеки котормочу керек болушу мүмкүн. Мобилдик кызматтар +996 өлкө кодун колдонот. Негизги уюлдук операторлор — O!, Beeline жана MEGA. Ар бир SIM-карта катталууга, ал эми түзмөктүн IMEI номери мамлекеттик идентификация тутумуна катталууга тийиш; катталбаган түзмөк бардык мобилдик тармактарда бөгөттөлүшү мүмкүн. Каттоо үчүн адатта оператордун кеңсесине же колдонмосуна паспорт же өздүк документ керек. 16 жашка чейинки балдардын номерин ата-эне же камкорчу каттайт. O! чет өлкөлүктөр Кыргызстанга киргенге чейин кошо турган eSIM сунуштайт, бирок кызмат Кыргызстан ичинде гана иштейт. Тариф алдын ала же кийин төлөнүүчү болушу мүмкүн жана пакетке, операторго жараша айырмаланат. O! 30 күндөн кийин катталбаган номер үчүн күнүнө 20 сом кармап, баланс жетишсиз болсо кийин өчүрүшү мүмкүн. Beeline каттоо же активдештирүү бүтпөсө SIM-карта үчүн 50 сом алышы мүмкүн экенин билдирет. Учурдагы тарифтер менен оператордун шарттары өзгөрүшү мүмкүн. Кыргыз почтасы — мамлекеттик почта провайдери. Кызматтарына өлкө ичиндеги жана эл аралык каттар, катталган жана жарыяланган баадагы каттар, посылкалар, EMS, телеграммалар, маркалар, таңгактоо, көзөмөлдөө, почта индекстери, төлөм кызматтары жана пенсия же башка жөлөкпулдарды жеткирүү кирет. Баа менен жеткирүү мөөнөтү жөнөтүүнүн түрүнө, бара турган жерге, салмакка жана тейлөө аймагына жараша болот. Көзөмөлдөө номерин сактап, жөнөтүү жоголсо, бузулса же жетпесе Кыргыз почтасына же тиешелүү бөлүмгө кайрылыңыз. Колдо бар изилдөөдө Кыргызстанда жалпы улуттук бирдиктүү санариптик почта дарегине тең келген система аныкталган эмес. Tunduk — электрондук идентификация жана мамлекеттик мекемелер ортосунда маалымат алмашуу аркылуу иштеген мамлекеттик электрондук кызматтар порталы жана колдонмосу. Жарандар менен компаниялар конкреттүү кызмат колдогон учурда мамлекеттик же муниципалдык органдар менен расмий электрондук байланыш, электрондук кол тамга, макам маалыматы жана билдирүүлөр үчүн колдоно алышат. Катталуу жана идентификация керек; айрым кызматтар булуттагы же башка электрондук кол тамганы талап кылат. Интернет, SIM-карта жана ылайыктуу түзмөк зарыл. Санариптик жетүү мүмкүн болбосо бөлүмгө баруу, телефон чалуу, жеке кабыл алуу же почта аркылуу жөнөтүү альтернативалары бар. Tunduk жана айрым мамлекеттик сайттар көрүүсү начар адамдар үчүн версияларды кошкондо жеткиликтүүлүк мүмкүнчүлүктөрүн сунуштайт, бирок интернет, жабдуу же санариптик көндүмдөр жетишсиз болушу мүмкүн. Расмий маселеге жооптуу орган министрлик, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы же башка мекеме болушу мүмкүн. Жарандардын кайрылуулары жөнүндө мыйзам боюнча жаран жазуу жүзүндө, электрондук же оозеки кайрылуу бере алат. Электрондук кайрылууда орган же кызмат адамы, арыз ээсинин аты-жөнү, байланыш телефону, жашаган дареги жана маселенин сүрөттөлүшү көрсөтүлүшү керек; тиркеме же шилтеме кошсо болот. Орган кайрылууну бир жумуш күндүн ичинде каттап, үч жумуш күндүн ичинде электрондук тастыктоо жөнөтүүгө тийиш. Кадимки кароо мөөнөтү катталгандан тартып 14 жумуш күнү. Кошумча материал керек болгон өзгөчө кароонун мөөнөтү 30 календардык күнгө чейин узарып, арыз ээсине билдирилет. Кароо акысыз. Органдар жеке кабыл алууну жумасына кеминде бир жолу өткөрүүгө тийиш. Кабыл алган тарап жооптуу болбосо, кайрылууну өткөрүп берүүгө же арыз ээсине билдирүүгө тийиш. Фамилиясы же жооп жөнөтө турган дареги жок анонимдүү жазуу жүзүндөгү кайрылууну кароо милдеттүү эмес. Чет өлкөлүк жарандар жана жарандыгы жок адамдар да мыйзам боюнча кайрылууга укуктуу. Жоопто жүйөлөр көрсөтүлүүгө тийиш; баш тартуу же башка талаштуу чечим сотто даттанылышы мүмкүн. Мыйзамдуу кайрылуу өзү эле өч алууга негиз бербейт. Өзгөчө кырдаалда Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин жалпы улуттук Бирдиктүү диспетчердик кызматы 112ге чалыңыз. Бул номерди кадимки даттануулар үчүн колдонбоңуз. 101, 102, 103 жана 104 сыяктуу башка түз номерлер мыйзамдык же тарыхый мааниге ээ болушу мүмкүн, бирок таянардан мурда жергиликтүү жеткиликтүүлүгүн тактаңыз. Угуу же сүйлөө мүмкүнчүлүгү чектелген адамдар Кыргызстанда жашаган жарандарга 2024-жылдын 3-июнундагы Министрлер кабинетинин № 301 токтому боюнча сунушталган MLSP Surdoperevod жаңдоо тилинин котормо кызматынын жеткиликтүүлүгүн текшере алат. Жаңдоо тили расмий таанылып, колдоого алынат, бирок кабыл алуунун убактысын, аймактык камтууну жана жетүү шарттарын алдын ала тактоо зарыл. Колдо бар изилдөө жалпы улуттук универсалдуу ретрансляция же TTY кызматын аныктабайт. Байланыш көйгөйү чыкса фактыларды, датаны, телефон номерин, билдирүүнү жана тастыктоочу документтерди жазып алыңыз. Провайдерге, почта бөлүмүнө, органга же жооптуу мекемеге колдоо каналы аркылуу кайрылып, маселе чечилбесе Tunduk, расмий электрондук почта же жазуу жүзүндөгү кайрылууну колдонуңуз. Көзөмөлдөө же каттоо номерин сактаңыз. Фишинг менен алдамчылыкты азайтуу үчүн төлөм өтүнүчүн, шилтемени же чалган адамды башка расмий канал аркылуу текшериңиз, ашыкча жеке маалымат бербеңиз жана кемсинтүү же коркутуудан алыс болуңуз. Оозеки макулдашуу, жеткирүү, төлөм же расмий жооп далилди талап кылса, жазуу каналга өтүңүз.
Кыргызстандагы байланыш
Кыргызстанда байланыш мобилдик тармактарды, интернет кызматтарын, бетме-бет сүйлөшүүнү, почта кызматтарын жана расмий санариптик каналдарды колдонот. Жеткиликтүүлүк менен баа провайдерге, жерге, түзмөккө жана кызматка жараша болот. Расмий кайрылуулар Tunduk, электрондук почта, почта же органга түз байланыш аркылуу берилет. Түшүнүктүү жазуулар, тастыктоо жана туура канал жаңылыштыкты алдын алып, талашты чечүүгө жардам берет.
Tip
Байланыш каналын шашылыштыкка, жеткиликтүүлүккө жана кийин керек болушу мүмкүн болгон далилге жараша тандаңыз. Расмий кайрылуу, төлөм, жөнөтүү жана талаш боюнча жазуу жүзүндөгү же санариптик из калтырган каналды колдонуп, мобилдик SIM менен түзмөктүн каттоосун жана провайдердин учурдагы шарттарын текшериңиз. Жазууларды сактап, жеке маалыматты коргоп, күнүмдүк колдоо жардам бербесе жооптуу органга же расмий кайрылууга өтүңүз.

