Айналадағы орта — адамдар күн сайын сезінетін жақын қоршаған орта. Қазақстанда бұл тығыз орналасқан қалалық аудан, шағын елді мекен, егіншілік аймағы, өнеркәсіптік аумақ немесе ашық дала жанындағы оқшау үй болуы мүмкін. Қалалық ортада дүкендер, мектептер, емханалар, қоғамдық көлік, асфальтталған жолдар мен ортақ аулалар әдетте бір-біріне жақын орналасады. Көлік қозғалысы, құрылыс, шу, қыстағы көктайғақ, жазғы ыстық және орталық пен шеткі аудандар арасындағы айырмашылық күнделікті жайлылыққа әсер етуі мүмкін. Ауылдық орта көбіне ашық кеңістік пен жерге, жануарларға және маусымдық жұмысқа жақын болуға мүмкіндік береді. Қызметтер, қоғамдық көлік, көше жарығы, жол күтімі және шұғыл көмек алысырақ болуы мүмкін. Ауа сапасы орналасқан жерге, ауа райына, көлікке, жылытуға, өнеркәсіпке, шаң мен түтінге байланысты. Суық әрі желсіз ауа райы ластанған ауаны жерге жақын ұстап тұруы мүмкін, ал жел шаңды қозғап немесе ауаның алмасуын жақсарта алады. Сенімді су, кәріз жүйесі, жылыту, электр қуаты, қоқыс жинау және интернет күнделікті тұрмысқа орынның қаншалықты қолайлы екенін едәуір айқындайды. Ғимарат заманауи көрінгені немесе елді мекен ішінде орналасқаны үшін бұл қызметтер бар деп ойлауға болмайды. Жасыл аймақтар, ағаштар, аулалар, өзен жағалаулары және жақын маңдағы соқпақтар ойынға, жаттығуға, көлеңкеге және адамдармен араласуға жағдай жасай алады. Олардың пайдасы жарықтандыруға, күтіп ұстауға, қауіпсіз жетуге, көлікке қатысты кедергілерге және маусымға сай пайдалануға да байланысты. Жергілікті экологиялық мәселелерге қоқыс шашу, заңсыз төгу, өнеркәсіптік ластану, топырақтың бүлінуі, су тапшылығы немесе қайта өңдеу мүмкіндігінің шектеулі болуы жатуы мүмкін. Тұрғындар қоқысты дұрыс тастау, қоғамдық тазалық жұмыстарына қатысу, мәселе туралы хабарлау және қалдықты азайту арқылы әрекет етеді. Қазақстанның әр өңіріндегі табиғи қауіптер әртүрлі. Аймаққа қарай адамдар қатты аязды, аптап ыстықты, күшті желді, қарды, су тасқынын, орман өртін, құрғақшылықты немесе таулы аймақтарға жақын жерлердегі жер сілкінісін ескеруі мүмкін. Айналадағы ортаны жақсы түсіну үшін оны әр уақытта бақылау керек. Күндіз тыныш көрінген көше қараңғы түскенде басқаша сезілуі мүмкін, ал жазда құрғақ жол қарлы, көктайғақты немесе көктемгі лайсаң кезде жүруге қиын болуы ықтимал.
Қазақстандағы айналадағы орта
Қазақстандағы айналадағы ортаға үйдің немесе баратын жердің айналасындағы көшелер, ғимараттар, жер, су, ауа, қызметтер және табиғи нысандар жатады. Үлкен қалаларда, өнеркәсіптік елді мекендерде, ауылдарда, дала өңірлерінде және таулы аймақтарда ол айтарлықтай ерекшеленеді. Жергілікті ортаны бағамдау адамдарға қауіпсіздеу бағыттар, пайдалы әдеттер және тұруға не баруға қолайлы орындар таңдауға көмектеседі.
Tip
Үй, мектепке баратын бағыт немесе ұзақ уақытқа қалатын орын таңдаудан бұрын айналаны күндіз де, қараңғы түскенде де қарап шығыңыз. Жаяу жүрудің нақты қашықтығын, көлік қозғалысын, жарықтандыруды, маңызды қызметтерді және маусымдық қиындықтарды тексеріңіз. Бір рет қысқа бару маңызды мәселелерді байқатпауы мүмкін болғандықтан, жергілікті тұрғындардан күнделікті жағдайды сұраңыз.