Казакстанда кесип — таанылган квалификациялуу эмгектин түрү, ал эми кызмат орду — уюмдагы белгилүү бир жумуш. Кеңири колдонулган казакча терминдер — кәсіп же мамандық, орусча терминдер — профессия же специальность. Кесиптерге билим берүү, саламаттыкты сактоо, инженерия, маалымат технологиялары, айыл чарба, курулуш, транспорт, каржы, мамлекеттик кызмат, туризм, чекене соода жана жеке кызмат көрсөтүү сыяктуу тармактар кирет. Алардын жеткиликтүүлүгү шаарлар менен аймактарга жараша өзгөрөт. Айрым кесиптерге практикалык тажрыйба жана иш берүүчү берген окутуу аркылуу кирүүгө болот. Башкалары кесиптик же жогорку билимди талап кылат, ал эми жөнгө салынган кесиптерде таанылган квалификация, уруксат же көзөмөл алдындагы практика талап кылынышы мүмкүн. Кесиптик колледждер окуучуларды техникалык, кол өнөрчүлүк, тейлөө жана өнөр жай иштерине даярдайт. Университеттер кеңири теорияны же дипломду талап кылган жумуштар үчүн академиялык жана кесиптик билим берет. Квалификация билимди аяктаганын же бааланган компетенттүүлүктү көрсөтөт, бирок иш берүүчүлөр практикалык жөндөмдү да баалашат. Портфолио, стажировка, сунуш каттар, лицензиялар жана бүткөн иштердин мисалдары бул жөндөмдү далилдөөгө жардам берет. Кызмат аталыштары дайыма эле бирдей колдонулбайт. Талапкерлер аталышка гана таянбай, чыныгы милдеттерди, шаймандарды, жоопкерчиликти, иш шарттарын жана талап кылынган билимди салыштырышы керек. Карьераны өнүктүрүү адистешүүнү, жетекчилик кызматты, кошумча сертификат алууну, жакын тармактагы кесипке өтүүнү же ишкерликти камтышы мүмкүн. Байланышуу, коопсуздукту түшүнүү, санариптик жөндөм жана көйгөй чечүү сыяктуу ар кайсы кесипке жарай турган жөндөмдөр кызматтардын ортосунда өтүүгө жардам берет. Кесип адамга өзүн аныктоого жана өсүүгө жол ачат, бирок эч бир кесип туруктуу суроо-талапты кепилдебейт. Мезгил-мезгили менен билим алуу жана аймактагы эмгек муктаждыгына көңүл буруу карьераны туруктуураак кылат.
Кесиптер Казакстанда
Казакстандагы кесиптер жөнгө салынган адистиктерден тартып, негизинен практика аркылуу үйрөнүлгөн жумуштарга чейин камтыйт. Адамдар бул кесиптерге кесиптик колледждер, университеттер, жумуш ордундагы окутуу же окуу менен тажрыйбанын айкалышы аркылуу киришет. Кесип тандоо жөндөм менен кызыгууну аймактагы чыныгы суроо-талапка жана талап кылынган квалификацияга шайкеш келтирүүнү билдирет.
Tip
Казакстанда жагымдуу кызмат аталышын тандабастан, күнүмдүк ишти сынап көрүп кесип тандаңыз. Убакыт же акча коротууга чейин талап кылынган билимди жана кесип жөнгө салынарын текшериңиз. Окуп жүргөндө практикалык жөндөмүңүздү далилдей турган иштерди топтоңуз.