Ҡаҙағстан майҙаны буйынса донъялағы иң ҙур илдәрҙең береһе. Ерҙәренең ҙур өлөшө асыҡ дала, әммә илдә сүлдәр, һаҙлыҡтар, урмандар, тауҙар һәм ҙур һыу ятҡылыҡтары ла бар. Дала — киң, башлыса ағасһыҙ үләнле тигеҙлек; урындағы «дала» төшөнсәһе менән бәйле. Унда көтөү малдары, ҡоштар, игенселек һәм малсылыҡ йәшәй, ә көслө елдәр менән алыҫ аралар көндәлек тормошҡа йоғонто яһай. Ҡоро ерҙәргә үҫемлектәре һирәк ярымсүл һәм сүл төбәктәре инә. Унда һыу менән күләгә араһы алыҫ булырға мөмкин, шуға күрә юлдағы араны ғына ҡараған карта күрһәткәндән дә ентеклерәк планлаштырыу кәрәк. Көнсығыш һәм көньяҡ-көнсығышта Алтай һәм Тянь-Шань тау системаларының өлөштәрен индергән ҙур тау ландшафттары бар. Тау шарттары тиҙ үҙгәрергә мөмкин; ҡар, текә ер, ҡая ишелеүе һәм тиҙ аҡҡан йылғалар ҡыҫҡа маршрутты ла ҡатмарлаштыра ала. Ҡаҙағстанда мөһим йылғалар, күлдәр, һаҙлыҡтар һәм Каспийҙың оҙон яр һыҙаты бар. Был һыуҙар йәмғиәттәрҙе, ауыл хужалығын, балыҡтарҙы, күсмә ҡоштарҙы һәм ял итеүҙе тәьмин итә, әммә ҡайһы бер урындар бысраныу, һыуҙы күп ҡулланыу йәки һыу ятҡылыҡтарының һайығыуы баҫымына дусар. Хайуандар һәм үҫемлектәр донъяһы йәшәү мөхитенә ҡарап үҙгәрә; унда дала хайуандары, тау төрҙәре, һыу ҡоштары һәм һалҡынға йә ҡоролоҡҡа яраҡлашҡан күп үҫемлектәр бар. Ҡырағай хайуандарҙы алыҫтан күҙәтегеҙ, бер ҡасан да ашатмағыҙ һәм ҡыумағыҙ. Тәбиғәтте һаҡлау биләмәләре ғәҙәттә милли парктар, тәбиғәт ҡурсаулыҡтары һәм башҡа һаҡланған ерҙәр аша ойошторола. Инеү ҡағиҙәләре айырылырға мөмкин: ҡайһы бер урындар ял итеүгә асыҡ, ә ҡәтғи һаҡланған зоналар башлыса тәбиғәтте һаҡлауға һәм тикшеренеүҙәргә йүнәлтелгән. Ҡаҙағстанда йәй эҫе, ҡыш һыуыҡ, һәм күп төбәктәрҙә температура ныҡ үҙгәрә. Яҙғы бысраҡ, йәйге эҫелек, көҙгө елдәр һәм ҡышҡы ҡар юл үтеү мөмкинлеген, күреүҙе һәм хәүефте үҙгәртә ала. Тәбиғәт көтөү малын ҡарау йолалары, урындағы белем, саф һауалағы йыйылыштар, ергә һәм һыуға хөрмәт аша мәҙәни тормоштоң да бер өлөшө. Яуаплы сәйәхәт ут хәүефен, сүп-сарҙы, тауышты һәм үҫемлектәр йә тупраҡҡа зыянды сикләп, был бәйләнеште һаҡлай.
Башҡортостандағы тәбиғәт
Ҡаҙағстанда киң далалар, бейек тауҙар, ҡоро сүлдәр, тәрән тарлауыҡтар, йылғалар, күлдәр һәм Каспий диңгеҙе ярҙары бар. Тәбиғәт төбәктәр һәм миҙгелдәр буйынса ныҡ үҙгәрә. Был ландшафттарҙы аңлау кешеләргә хәүефһеҙ сәйәхәт итергә, хайуандар донъяһын һаҡларға һәм илдең тәбиғәтен яуаплы рәүештә күрергә ярҙам итә.
Tip
Тәжрибәгеҙгә, транспортҡа, кейемгә һәм һыу запасына тап килгән тәбиғәт урынын һайлағыҙ. Алыҫ ергә юлланыр алдынан маршрутығыҙҙы берәй кешегә әйтегеҙ; үҫемлектәргә, хайуандарға, таштарға һәм мәҙәни урындарға теймәгеҙ. Ябай сәйәхәт планы ваҡ мәсьәләләрҙең ғәҙәттән тыш хәлгә әйләнеүен булдырмаҫҡа мөмкин.