Казахстан бик зур ил, шуңа күрә бәла-каза куркынычлары урынга карап аерыла. Таулы җирләрдә җир тетрәүләр, ишелмәләр, кар ишелмәләре һәм селләр була; дала төбәкләрендә үлән янгыннары, корылык, каты салкын һәм бураннар булырга мөмкин. Елгалар янындагы һәм түбән урыннардагы торак пунктларда су басу — сезонлы зур куркыныч. Кар эрү, боз тыгылуы һәм көчле яңгыр су дәрәҗәсен тиз күтәрергә, юлларга зыян китерергә һәм җәмгыятьләрне аерып куярга мөмкин. Көньяк һәм көньяк-көнчыгыш Казахстанда илнең иң көчле җир тетрәү куркынычы бар. Алматыда һәм якындагы таулы районнарда аеруча уяу булырга кирәк, чөнки көчле селкенү биналарга, коммуналь челтәрләргә һәм транспорт юлларына зыян китерә ала. Коры, эссе һәм җилле һавада урман һәм дала янгыннары тиз таралырга мөмкин. Төтен уттан ерак урыннарга да йогынты ясый ала, ә сәнәгать һәм казу төбәкләрендә янгыннар, шартлаулар, химик матдәләр таралу яки инфраструктура өзелүе дә булырга мөмкин. Казахстанның гадәттән тыш хәлләр системасын Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы җитәкли; ул җирле кулланылышта MES, MChS яки ТЖ кыскартмалары белән бәйле. Җитди хәлдә хакимиятләр, полиция, янгын сүндерүчеләр, медицина хезмәтләре, җирле акиматлар һәм коммуналь хезмәт күрсәтүчеләр бергә эшләргә мөмкин. Кешеләр сиреналар, мобиль хәбәрләр, телевидение, радио, рәсми игъланнар яки җирле хакимият күрсәтмәләре аша кисәтү алырга мөмкин. Кисәтү өйдә сыенуны, билгеле урыннан ерак торуны, коммуналь хезмәтләрне сүндерүне яки күрсәтелгән юлдан эвакуацияләнүне аңлатырга мөмкин. Гадәттән тыш хәлләр өчен гомуми номер — 112. Шалтыратучы урнашкан урынын әйтергә, нәрсә булганын аңлатырга, шунда ук булган куркынычларны һәм яраланган кешеләрне хәбәр итәргә, оператор күрсәтмәләрен үтәргә тиеш. Әзерлек һәр бәла-казаны булдырмаска мөмкин, ләкин буталчыклыкны һәм тоткарлыкны киметә ала. Гаилә планы, кирәк-яраклар, документ күчермәләре һәм якындагы куркынычсыз урыннарны белү төрле куркынычлар вакытында файдалы.
Казахстанда бәла-казалар
Казахстанда җир тетрәүләр, су басулар, урман янгыннары, селләр, каты кышкы һава торышы һәм сәнәгать һәлакәтләре кебек табигый һәм кеше эшчәнлеге китереп чыгарган куркынычлар бар. Төрле куркынычларның дәрәҗәсе тауларда, далаларда, шәһәрләрдә һәм сәнәгать төбәкләрендә нык аерыла. Җирле кисәтүләрне, куркынычсыз очрашу урыннарын һәм гадәттән тыш хәлдәге төп адымнарны белү зыянны киметә ала.
Tip
Казахстанның бөтен җирен бер үк куркыныч зонасы дип санамыйча, үзегез яшәгән урынга туры килгән куркынычларга әзерләнегез. Кечкенә гадәттән тыш хәлләр җыелмасы әзерләгез, гаилә элемтә планын килешегез һәм өйдән куркынычсыз чыгу юлын өйрәнегез. Һәлакәт вакытында рәсми күрсәтмәләрне үтәгез һәм ашыгыч ярдәм өчен 112 номерына шалтыратыгыз.