Казакстандагы кылмыштар адамдарга, мүлккө, ишканаларга жана коомдук тартипке каршы укук бузууларды камтыйт. Күнүмдүк коркунуч бирдей эмес; ал улутка гана эмес, жерге, убакытка, иш-аракетке жана жеке жагдайларга жараша болот. Адам көп жүргөн базарларда, коомдук транспортто, бекеттерде, соода жайларында жана түнкү көңүл ачуу райондорунда мүмкүнчүлүктөн пайдаланып жасалган уурулук болушу мүмкүн. Кароосуз калган телефон, сумка, капчык, документтер жана көзгө көрүнгөн баалуу буюмдар ууру үчүн оңой олжо. Алдамчылык да маанилүү коркунучтардын бири. Ал жалган сатууларды, жасалма ижара сунуштарын, банк же бийлик өкүлү болуп көрүнүүнү, жашыруун коддорду суроону, ишеничсиз инвестициялык сунуштарды же акчаны шашылыш которууга кысым көрсөтүүнү камтышы мүмкүн. Интернеттеги кылмыштар тургундарга да, конокторго да таасир этиши мүмкүн: аккаунттарды уурдоо, зыяндуу шилтемелер, жасалма профилдер жана төлөм алдамчылыгы. Мыйзамдуу уюмдар кадимки жардам көрсөтүү үчүн адамдын сырсөзүн же бир жолку коопсуздук кодун сурабашы керек. Куугунтук, кол салуу, үй-бүлөлүк зомбулук жана ичимдикке байланышкан чыр-чатактар да болушу мүмкүн. Дароо коркунучка туш болгон адам мүмкүн болсо кызматкерлери бар же коомдук жерге өтүп, шашылыш жардам сурашы керек. Полицияны көп учурда Полиция деген сөз менен аташат, ал эми жергиликтүү полиция кызматкери участковый, башкача айтканда райондук инспектор деп аталат. Полиция арыздарды кабыл алат, окуя болгон жерди коргойт, далилдерди чогултат жана ишти андан аркы тергөөгө жөнөтүшү мүмкүн. Полициянын атайын номери — 102, ал эми жалпы өзгөчө кырдаал үчүн 112 номерин колдонсо болот. Жайгашкан жер, катышкан адамдар, жаракаттар, курал, унаалар жана жүрүү багыты тууралуу так маалымат жардам берүүчүлөргө жагдайды түшүнүүгө көмөктөшөт. Кабарлоо жоголгон буюм сөзсүз табылат же ар бир талаш кылмыш ишине айланат деген кепилдик бербейт. Бирок тез кабарлоо, далилдерди сактоо жана жазуу түрүндөгү каттоо тергөөгө, камсыздандырууга, аккаунттарды коргоого жана кийинки расмий жол-жоболорго көмөк бере алат.
Казакстандагы кылмыштуулук
Казакстандагы күнүмдүк иштердин көбү олуттуу көйгөйсүз өтөт, бирок шаарларда, транспорт түйүндөрүндө, түнкү көңүл ачуу жайларында, интернетте жана ээн жерлерде кылмыштар болушу мүмкүн. Көп кездешкен практикалык коркунучтарга уурулук, алдамчылык, төлөмдөргө байланышкан алдамчылык, куугунтук жана талаштар кирет. Сабырдуу сактык жана тез кабарлоо зыянды чектөөгө жардам берет.
Tip
Казакстанда ар бир бейтааныш адамды же жерди коркунучтуу деп эсептебей, кадимки сактык чараларын көрүңүз. Баалуу буюмдарды жана аккаунт коддорун коргоп, күтүлбөгөн өтүнүчтөрдү өз алдынча текшериңиз жана кооптуу сезилген жагдайдан чыгып кетиңиз. Кылмыш болсо, биринчи кезекте коопсуздукту камсыздап, далилдерди сактап, полицияга тез кабарлаңыз.