Къазахстанахь дахарна йолу тIаьхьал хьал меттигашца цхьана и ша дика йоцу. Алматы а, Астана а санна йоккха шахаршца йолу цIенан хьал а, дахар а кIезигчу шахаршкахь я юьртахь йолчух хийца хуьлу. ЦIа дукхахьолахь шерашна дагахь долу хьал ду. ЦIен арендан хьал меттигца, кIезиг-дукхча, хьалца, мебелца, арендан шартца, коммунальни платежаш арендан дехьана цхьаьна йолуш йолу хиларца юкъаметтиг ю. Коммунальни платежашна дохкуш йолу хIуманаш: хьал, электричество, хи, газ, нус кхайкхор, керта лардар. Кхолламаш хьалца хийца хуьлу, чIогIа хьал дIахьош йолчу шерашна хьал а, электричество а тIехь даккха мегар ду. Яьхка харжар цIенан хиларца, дайра, хьалха йолу хьал, жеребахь базарш, супермаркеташ, импорт йолу товарш, хьалха яаларца хийца хуьлу. Хьалхадаккхар дIадолуш даьхни лардар а, килограмм я литр цхьаъца харжар санна харжар а хьалха яьхка категори маьIна кхетар дика йо. Транспортийн хьалхадаккхарна автобусаш, метрош хьал хиларе, такси, бензин, парковка, машина ларъяр а, страховка а дохкуш хила мегар ду. Болхбаран я дешаран меттигера дукха йисте вахар арендан хьал кIезиг дина мегар ду, амма сафарна тIехь хьал а, мах а дукха дина. Лорий гIуллакхашна даим йолу гIирс харжар, докторна валар, дарманаш, дентальни гIуллакхаш а, тIехь йогIу гIо а дохкуш ду. Кхузахь долу мах кхетамехь долчу хьалца, болхбан шартца, страховкаца, пачхьалкхан я хувца гIуллакхаш харжарца юкъаметтиг ю. Дезачуьнга бер даьккхина хилар, дешаран гIирс, гIуллакхаш, моттан дарсаш я хувца дешар а тIаьхьал хьал хила мегар ду. Хьалхадаккхар дика лардар деза, хIунда аьлча оьшуш долу хьал а, хьалха йоьккхуш йолу хьал а дукха хийца хуьлу. Мобильни сервис, цIенан интернет, кийма, персональни гIуллакхаш, кхетам, административни хIуманаш цIенан обычни бюджет кхочушйо. Даим доцуш йолу тIаьхьал хьал тIаьхьал дIакхочуш деза, цунна мацахь-масица кIезиг хаьржар кхочушйо. Инфляци а, валютийн курсаш а харжаран кхиам хийца мегар ду. Дика бюджет лични хьалха хьалхадаккхарца, лардарца, тIаьхьал дIахо хьажаца дIайолало.
ТIаьхьал хьал Къазахстанахь
Къазахстанахь тIаьхьал хьал шахарца, цIенан дахарца, цIа харжарца а, дахарна йолу тайп-тайпана хьалца а чIогIа юкъаметтиг ю. ЦIа, коммунальни сервисаш, хьалхадаккхар, транспорт, лорий гIуллакхаш, дешар а, къамел а — цIенан кхетамехь долу йоккха категори ю. Тенгец тIаьхьал хьал тIехь яздар, хийцалуш долу тIаьхьал хьал мацахь-масица кхочушдеш дIадахьа гIо до.
Tip
Къазахстанан бюджети дIахьалха: цIа, коммунальни сервисаш, транспорт а, яьхка харжар а хьан мацахь йолчу меттигна тIехь лелаш йолу махца кхочушде. Даиман платежаш, хийца хьалхадаккхар, а, дукха хила мегар долу тIаьхьал хьал а къастаде. ДIахо йолу йоккха тIаьхьал хьал я шерашна йолу хьал тIехь цхьаъ дIахьеккхалла къинхьегам дийр дац болу лардар хьалхадаккх.