L’italian a l’é parlà an la stess manera dapertüt an Itàlia?

No. L’italian standard a l’é capì dapertüt, ma la pronuncia, ël vocabolari, ël ritm e l’ús quotidian a vario antra region e comunità.

Ij dialetti a son mach italian sbaglià an Itàlia?

No. Tante forme ciamà dialetti a l’han stòrie e struture pròpie, e ij parlador a peulo ëdcò mes-cié la parlada local con l’italian standard.

Quand a dev un-a persòna che a impara dovré tu o Lei an Itàlia?

Tu a l’é informal e Lei a l’é formal, ma la selession a dipend dal raport e da la situassion. Chi ch’a impara a dev vardé l’ús local e comensé con cortesia quand a l’é pa sigur.

Le famije a peulo mantnì n’àutra lenga ansem a l’aprendiment d’italian an Itàlia?

Sì. Fé pratica regolar d’italian e continué a dovré le lenghe ëd famija a peul sostegn-e ansem la partecipassion a la società e ij leam antra generassion.

Lenga an Itàlia

L’italian a l’é la lenga condivisa principal dla vita publica an Itàlia, mentr che le lenghe regional, le lenghe minoritàrie, le parlade local e le lenghe di migrànt a gionto na gran varietà. Imparé l’italian standard a dà a ij neuv rivà ij pi largh access a la scola, al travaj, ai servissi, a le relassion e a la cultura an tuta Itàlia.

Tip

Dòvra l’italian standard coma base, e peui impara le paròle e ij son ch’a son comun an toa zona. Fà pratica minca di con scambi pìcit e ciamé che a ripeta o a scriva l’informassion essensial quand la precision a conto.

byGiulia&Leonardo

L’italian standard a l’é dovrà ant ij media nassionaj, ant l’educassion, ant l’amministrassion e për comuniché antra region. A l’é nassù stòricament da forme literarie toscan-e, ma adess a l’apartn a ij parlador ëd tuta la na-sion. L’italian parlà a varia për acent, ritm, vocabolari e gramàtica. Un acent regional a l’é normal e a veul pa dì che chi a parla a conòssa mal l’italian. Ël tèrmin dialetto a ven sovens dovrà për le forme local ëd parlada, ma tante a son lenghe romanse diferent, nen version difetose ëd l’italian. Dovréle a peul esprimé leam ëd famija, umor, orgòj local o confidenza. An Itàlia a-i son ëdcò minoranse linguìstiche stòriche riconossù an certe zone. Ël tedesch, ël fransèis, ël slovèno, ël sard, ël furlan, ël ladin, l’albanèis, ël grech e d’àutre lenghe a fan part dla eredità linguìstica dël paìs. Le migra-sion a l’han giontà tante lenghe a le cà, a le scole, a ij pòst ëd travaj e a ij quarté. Esse plurilingue a peul rinforcé ij leam ëd famija e la comunicassion, nen ostacolé l’aprendiment ëd l’italian. L’italian a distingu ël tu informal dal Lei formal al singolar. L’ús a dipend da l’età, dal raport, dal pòst ëd travaj, da la region e da la situassion; për sòn, vardé con cortesia l’ús local a l’é sovens pi afidà che un-a regola rígida. Ij gest, l’espressiom dla fàcia, ël ton e ël temp dla conversassion a sostegno ël sens parlà, ma ij pregiudissi popular a esagero sto aspèt. Ël stess gest a peul esse amìch, ofensiv o confus segon ël contest. Chi ch’a impara a guadagna combinand lë studi organizà con l’ús ëd minca di. Sbaglié a l’é part dël progrès, mentr che scoté con atension a fa capì com la parlada local real a diferiss da ij esempi dij lìber. Comuniché con claresa a conto pi che soné nativ. Frase simple, ciamade për confermé e un riepilòg a scrit a peulo evité eror an le situassion important.