Karobari mal yan xizmetan bo xerîdaran rêxistin keno û di berdêla de dahat gêreno. Iraq de zaf karobari weki faaliyatê piçûk ê malbatî, karê ferdî, dukan, atolyey, zevî, xizmetê veguhastışî yan karê pîşeyî dest pêkenê. Formê qanûnî tesbît keno ke faaliyat kî xwedî yo, biryaran kê dano û kê mesuliyeta deynan gêreno. Hilbijartışê fireh yê asayî karê ferdî, viraztişê şerîket yan şirketa ke nasnameya qanûnî ya cîya esta gêrenê. Şirket bi gelemperî belgeyê avakerdişê resmî, xwedî yan hevxwedîyê namedekerde, rêbazê rêveberî, navnîşan u qeydkirina bi makamê têkildar lazim kena. Prosedurê tam gorê form, faaliyat u caê avakerdişî—Iraqê federalî yan Herêma Kurdistanî—vurneno. Qeydkerdiş bixwe destûrê her faaliyatî nêdano. Destûrê şaredarî, destûrê sektorî, lîsansa pîşeyî, piştrastkerdişê tenduristî yan emnîyetî, rêbazê ithalatî yan destûrê bınê zî eşkenê lazim bibê. Karobari qeydê hesabî yê bawermendî lazim kena, herçiqas zaf piçûk bê. Firotış, kirîn, pereyê naqdî, deyn, stok, meaş, pereyê vekiştişê xwedî, bac u amûrê karobari gerekê ji mesrefê malbatî cîya qeyd bibê. Peyman alîkar o ke bihay, kalîte, gihayîş, dayış, mesuliyet u rêya çareserkerdişê munazayan tesbît bikerê. Delîlê nivîskî bi taybetî girîng o wexto ke mal bi deyn tê dayış, kar bi beşan tê viraztiş, yan çend şerîk pere danê. Girewtişê karmerdan mesuliyetan zêde keno ke ji kirîn u firotışê asayî zêdetir ê. Karobari gerekê peymanê karî yê munasîb, qeydê meaşî, tedbîrê emnîyetî u her qeydkirina lazim a kar yan bîmeyê civakî bi kar biyarê. Gihayîşê bankî u fînans bo karobariya nû zehmet beno, ji ber nê gelek xwedî dest pêkerdişî bi pereyê xo, sermayeyê malbatî, deynê peydaker yan şerîketê piçûk dest pêkenê. Her çimeyê pere xeteran gêreno, û deynê malbatî yê zelal nîyo piştî de eşkeno munazaya giran bivo. Serkeftış bi çareserkerdişê pêdivîya rastî ya xerîdarî, bi bihayê ke hemî xercan digiro, girêdayo. Testê piçûk, qeydê rastî u mezinkerdişê hêdî bi gelemperî ji girêdayışê pereyê giran verê ke daxwaz piştrast bibo emıntir ê.
Karobari Iraq de
Karobari Iraq de tacirê ferdî, karê malbatî, şerîket, şirketê qeydkerde, dukan, zevî, ofîsê pîşeyî u şirketê mezin gêreno. Karobari gerekê formê qanûnî, qeydkerdiş, bac, destûr, karê karmerdan u mesuliyetê qeydî pê re guncênê. Prosedur eşkenê Iraqê federalî u Herêma Kurdistanî mabên de ferq bikerê.
Tip
Karobari Iraq de bi pêdivîya xerîdarî u hesabê sade yê xercan dest pêke; piştî formê qanûnî u destûrên ke faaliyatî rê guncayê hilbijêre. Pereyê karobari cîya bigire û xwedîbiyayış, deyn u mesuliyetê şerîkan bi nivîsî qeyd bike. Verê vekirış yan karmerd girewtiş prosedurê federal yanê Herêma Kurdistanî piştrast bike.