ایراندا دولَت

ایران دولَتینین رسمی آدی ایران اسلامی جمهوریتی‌دیر. اونون اساس قانونو خلق سئچکیلرینین دینی رهبری و نظارتلا یاناشی ایشله‌دیگی بیر نظام قۇرور. گوندلیک فارسی‌جه دولت (dowlat) چوخ وقت حکومت یا اجرایی اداره‌چیلیک معنی‌سینی وئریر؛ نظام (nezam) ایسه داها گئنیش اداره‌چیلیک نظامی معنی‌سینی داشیا بیلر. بو فرق مهمدیر، چونکی بیر نازیرلیک سیاستینی دَییشیب دولَتین اساس قۇرuluşونو دَییشمه‌یه بیلر. دولَت قۇرuluşونون باشیندا عالی رهبر دایانیر. بو مقام عمومی سیاست، ملی امنیت، سیلا‌حلی قوووه‌لر، یايیمات و بیر نئچه مهم تعیینات اوستونده گئنیش تأثیره صاحبدیر. اجرایی قوووه‌یه رئیس جمهور رهبرلیک ائدیر. نازیرلیکلر و عمومی قوروم‌لار ملی سیاستی یئرینه یئتیریر، اداری خیدمت‌لر وئریر، قایدالار حاضیرلاییر و تحصیل، ساغلیق، زیرساخت و اقتصادی اداره‌چیلیک کیمی ساحه‌لری اداره ائدیرلر. مجلس قانونو حاضیرلاییر و اجرایی قوووه‌نین بعضی حیسه‌لرینه نظارت ائدیر. نگهبانان شوراسی قانونو یوخلاییر، اؤز رولونون چئرچیوه‌سینده اساسی قانون مسئله‌لرینی تفسیر ائدیر و انتخاباتی پروسئسین مهم حیسه‌لرینه نظارت ائدیر. قضایی قوووه اساسی قانونون تعیین ائتدیگی رهبری قۇرuluşو دَخیلنده آیری بیر قوووه‌دیر. محکمه‌لر جزایی، مدنی، آیلە و باشقا اختلاف‌لارا باخیر؛ تخصصی قوروم‌لار ایسه اداری یا مخصوص حقوقی مسئله‌لری حل ائده بیلر. ایران اوستان‌لارا و داها کوچیک اداری واحد‌لره بؤلونور. اوستان‌لارین والی‌لری ملی اداری نظامین حیسه‌سیدیر. سئچیلن شهر و کند شورالاری یئرلی اداره‌چیلیک عنصرینی تمثیل ائدیر و تعیین اولونموش پروسئسله بلدیه رهبرلرینی سئچیرلر. دولَت بؤیوک اؤلکه بویونجا خیدمت‌لری هماهنگ ائده و اؤلکه‌وی پلانلامانی دَستَک‌له‌یه بیلر. مرکزله‌شمیش و بیر-بیرینه اوست‌اوسته گَلَن قوروم‌لار مسئولیتی تعیین ائتمَگی ده چتین‌لَشدیره بیلر؛ یئرله‌ره و قضیه‌لره گؤره خیدمته اَریش، نفوذ و اداری عمل دَییشه بیلر.