Pereyê fermî yê Îran riyal o û bi IRR tê nivîsandin. Di qeseyê rojane de fiyatî gelek caran bi tomanan tê vatene; bi gelemperî yew toman deh riyal maneno. Verê perdanê yan îmzekerdışa peymanî, yewna yewna beno ke yewîteyê pereyî bêro verastkerdene. Finansê kesane bi dahat û xercê bingehîn dest pêkeno. Mal, xwarış, transport, tenduristî, perwerde, xizmetê hameyî, piştgiriya malbatî, bac û sigorta hemû şenê beşek ji pereyê malbatî bigêrê. Bank û muessese finansî yê bi rêgezî hesab, şandışê pereyê navxweyî, kartê perdanî, fînansekirdış û xizmetê bînî pêşkêş kenê. Perdanê elektronîkî yê navxweyî gelek girîng ê, lê gihiştışa kartanê biyanî, şandışê pereyan û platformanê finansî şenê sînordar bibo. Teserûf kerdene wateyê parastışa beşek ji dahatê îroyîn bo hewcedariyê paşerojî yo. Çımkî hêza kirînê şena biguherîyê, merdim şenê teserûfê xo di navbera pereyê bankî yê bi destgêh û malanê bînî yê qanûnî de belav bikerê; lê her tercih xeter û mesrefê xo esto. Deyn girewtene de Îran şenê fînansekirdışa bankî, kirîna bi qist, deynê malbatî, krediya karsazî û peymananê li gorî Şerîetê bigirê. Di peymanî de şenê qezenc, mesref, temînat yan mesûliyetan bêro ravekerdene, bêyî ke heman zıwanê deynê klasîk ê bi faîzî bêro bikaranayene. Vebêrhênan şenê karsaziyan, senedan, mal û milk, zêr, fonan yan malanê bînî ra pêk bêro. Qezencê muhtemel bi xeteranê mîyanê guherîna nirxî, likîdîteya lawaz, xwedîtiya nezelal, enflasyon û zehmetiya şandışa pereyan ber bi derveyî welatî ra têkildar o. Bac û sigorta pereyê kesane bi muessese fermî ra girêdanê. Karkerdoxan, xwediyê malan, xwediyê wesayîtan, kesê ke bi serê xo kar kenê û karsazî şenê her yew ji wan qeyd, belge, bac û mesûliyetanê sigortayî yê cuda hebê. Rêveberiya baş a finansî de Îran bi yewîteyê zelal, qeydanê nivîsandî, kanalê qanûnî û planê rastîn dest pêkeno. Budceyê hêsan, rezervayê acîl û kontrolê baldar ê peymanan destpêkekê hêzdar pêşkêş kenê.
Finans de Îran
Finans de Îran qezenc kerdene, xerc kerdene, teserûf kerdene, deyn girewtene, perdan, bac, sigorta û veberhênan ra eleqedar o. Qerarê rojane yê pereyî bi riyalê fermî yê Îranî (Iranian rial), tomanê rojane (toman), guherîna hêza kirînê û sînoranê girêdanê finansî yê navneteweyî şekil gênê. Fehmkerdışê van bingehan malbatan û karsaziyan rê dıdê pereyê xo biparêzê û planê paşerojî bikerê.
Tip
Her mîqdarê pereyî de Îran nê temam o heta ke tu bizanî ke riyal o yan toman. Planê xo li ser xercê bingehîn, rezervayê acîl a ke bi hêsanî tê bikaranayene û mesûliyetanê finansî yê belgekirî ava bike. Muessese yê bi rêgezî bi kar bîne û verê şandışa pereyan yan qebûlkırışa xeterî şertê girîngan bi baldarî verast bike.