ਵਾਤਾਵਰਣ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ

ਇਰਾਨ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੁੱਕਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ, ਰੇਗਿਸਤਾਨ, ਮੈਦਾਨ, ਜੰਗਲ, ਦਲਦਲੀ ਇਲਾਕੇ, ਤੱਟ, ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਤਾਵਰਣੀ ਲੋੜਾਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਲਗਭਗ ਹਰ ਥਾਂ ਪਾਣੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ (mohit-e zist) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ محیط زیست ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਤਾਵਰਣੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਕੂੜੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਭਾਗ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਜਨਤਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਸੂਬਾਈ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ, ਪਾਣੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਵਾਤਾਵਰਣੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਸੰਭਾਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਇਰਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਮੂਲ ਵਾਤਾਵਰਣੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਵਰਖਾ, ਸੋਕਾ, ਭੂ-ਜਲ ਦੀ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ, ਅਕੁਸ਼ਲ ਖਪਤ, ਨੁਕਸਾਨੀ ਜਲਗ੍ਰਹਿਣ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਝੀਲਾਂ, ਦਲਦਲੀ ਇਲਾਕਿਆਂ, ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀਆਂ ਸਪਲਾਈਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੜਕੀ ਆਵਾਜਾਈ, ਇੰਧਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ, ਹੀਟਿੰਗ, ਧੂੜ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਮੌਸਮੀ ਹਾਲਾਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਹਵਾ ਨੂੰ ਫਸਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੂੜਾ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੇਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੂੜਾ ਘਟਾਉਣਾ, ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਵੱਖ ਰੱਖਣਾ, ਵਰਤੋਂਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਰਤਣਾ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੇ ਵਿਹਾਰਕ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਕਟਾਅ, ਭੂਮੀ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬੀ, ਰੇਗਿਸਤਾਨੀਕਰਨ, ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ, ਅੱਗਾਂ ਅਤੇ ਦਲਦਲੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰੋਕਥਾਮ ਅਕਸਰ ਉਦੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭੂਮੀ ਵਰਤੋਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਚਰਾਈ, ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਆਵਾਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣੀ ਗਿਆਨ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਮੂਹ, ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਊਰਜਾ तथा ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਤਰੱਕੀ ਸੁੱਕੇ ਹਾਲਾਤਾਂ, ਵੱਧ ਮੰਗ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਲਾਗੂਕਰਨ, ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ, ਸੀਮਿਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਸੀਮਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀ ਸਾਵਧਾਨ ਵਰਤੋਂ, ਘੱਟ ਕੂੜਾ, ਸਾਫ਼ ਆਵਾਜਾਈ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸਥਾਨਕ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਕੇ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਘਰੇਲੂ ਕਾਰਵਾਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੱਡੀਆਂ ਵਾਤਾਵਰਣੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਸਾਂਝੀ ਜਨਤਕ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।