یاسای مەدەنی لە ئێران

یاسای مەدەنیی ئێران ماف و ئەرکەکانی نێوان تاک و ڕێکخراوەکان ڕێکدەخات. کاروباری ڕۆژانە لە کڕینی موڵک و قەرزدانەوە تا هاوسەرگیری، میرات و قەرەبووی زیان دەگرێتەوە. کۆدی مەدەنی بناغەیەکی گرنگی سیستەمەکەیە. یاساکانی دیکە و ڕێساکانی دادوەری تەواوکەری دەکەن، لە کاتێکدا بنەما یاساییە ئیسلامییەکان بەتایبەتی لە بابەتی خێزان، میرات، خاوەندارێتی و گرێبەستدا گرنگن. بە گشتی گرێبەست کاتێک ئەرکی جێبەجێکراو دروست دەکات کە لایەنە توانادارە یاساییەکان لەسەر بابەتێکی ڕێگەپێدراو و بە قەدەر پێویست ڕوون ڕێک بکەون. مەرجە نووسراوەکان پارێزراوترن، چونکە لایەنەکان، ئەرکەکان، پارەدان، کات، گەرەنتی و شێوازی چارەسەرکردنی ناکۆکی پیشان دەدەن. یاسای موڵک جۆرە جیاوازەکانی خاوەندارێتی، دەستبەسەرداگرتن، بەکارهێنان و مافی گرەو جیا دەکاتەوە. مامەڵەی خانووبەرە پێویستی بە ئاگاداریی تایبەت هەیە، چونکە تۆمارکردنی فەرمی، تۆماری ناونیشان، دەسەڵاتی فرۆشتن و مافی لایەنی سێیەم دەتوانن ئەنجامەکە بگۆڕن. یاسای خێزان هاوسەرگیری، ئەرکەکانی هاوسەر، مافە داراییەکان، جیابوونەوە، نەوە، چاودێری منداڵ و خەرجیی ژیان دەگرێتەوە. دۆخی ئایینی، هاووڵاتیبوون، ڕەگەز و مەرجە تۆمارکراوەکانی بەڵگەی هاوسەرگیری دەتوانن کاریگەرییان لەسەر ماف و ڕێکارە پەیوەندیدارەکان هەبێت. ڕێساکانی میرات میراتگران و بەشەکان بە سیستەمێکی یاسایی ڕێکخراو دیاری دەکەن. وەسیەت ڕەنگە کاریگەری لەسەر بەشێک لە ترێکە هەبێت، بەڵام پێویست نییە ڕێگە بە کەسێک بدات تەواوی سیستەمی میراتی یاسایی بگۆڕێت. بەرپرسیارێتیی مەدەنی ڕەنگە کاتێک دروست بێت کە کەسێک بە نایاسایی زیان بگەیەنێت یان ئەرکێکی پابەندکەر جێبەجێ نەکات. زۆرجار داواکار دەبێت پەیوەندیی نێوان هەڵسوکەوت، زیانی سەلمێنراو و چارەسەری داواکراو پیشان بدات. داواکاریی مەدەنی زۆرجار پێویستی بە پێشکەشکردنی داواکارییەکی ڕێکخراو، بەڵگەی پشتگیر و گەیاندنی فەرمی بە لایەنی بەرامبەر هەیە. ڕەنگە سازش بکرێت، بەڵام هەر ڕێککەوتنێک دەبێت ناکۆکی، ئەرک، دواوەخت و ئەنجامی جێبەجێنەکردن دیاری بکات.