ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਰਮ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਵਿਭਿੰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲੋਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਢਿੱਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੁੜੇ, ਗੈਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦੇਵਤੇ, ਦਰਸ਼ਨ, ਗ੍ਰੰਥ, ਗੁਰੂ, ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਰੀਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੂਜਾ ਇੱਕ ਆਮ ਉਪਾਸਨਾ-ਰੀਤ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਅਰਥ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁੰਨੀ, ਸ਼ੀਆ, ਸੂਫ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਸਜਿਦਾਂ, ਨਮਾਜ਼, ਰੋਜ਼ਾ, ਦਾਨ, ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਰੀਤਾਂ ਮੁਸਲਿਮ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਾਈ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦਾ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਈ ਪੰਥਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਚਰਚ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਸਿੱਖਿਆ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਖੇਤਰੀ ਰੀਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਘੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਭਾਈਚਾਰਕ ਭੋਜਨ ਹੈ, ਜੋ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਉਭਰੇ ਅਤੇ ਆਚਰਨ, ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਆਦਿਵਾਸੀ, ਮੂਲਵਾਸੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਯਹੂਦੀ, ਪਾਰਸੀ, ਬਹਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾ, ਵੰਸ਼, ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਢਾਂਚਾ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੇਖ ਰਾਜ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਧਾਰਮਿਕ ਸਹਿ-ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਸਹਿਮਤੀ, ਭੇਦਭਾਵ ਅਤੇ ਟਕਰਾਅ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।