भारतमे पेशा वा व्यवसाय ओहि मान्य काजक प्रकार अछि जे खास कर्तव्य आ कौशल पर आधारित होइत अछि। सामान्य प्रयोगमे औपचारिक योग्यता वाला करियर आ व्यावहारिक कारीगरी दुनूकेँ पेशा कहल जा सकैत अछि, यद्यपि प्रवेश नियम अलग-अलग होइत अछि। विनियमित पेशा करबाक लेल खास मान्यता प्राप्त योग्यता, पंजीकरण वा अनुमति जरूरी होइत अछि। स्वास्थ्य सेवा, कानून आ किछु आन क्षेत्रमे पेशेवर निकाय आ निर्धारित कार्य-सीमा भऽ सकैत अछि। बहुत रास पेशा एहि तरहें विनियमित नहि होइत अछि। एहन काजमे नियोक्ता वा ग्राहक शिक्षा, व्यावसायिक प्रशिक्षण (vocational training), कार्य अनुभव, लाइसेंस, पोर्टफोलियो, सिफारिश आ व्यावहारिक प्रदर्शन देखैत छथि। कुशल कारीगरीमे बिजली, मशीन, निर्माण, मरम्मत, उत्पादन, सौंदर्य, भोजन आ कतेको आन तरहक काज शामिल अछि। औद्योगिक प्रशिक्षण संस्थान (Industrial Training Institutes, ITIs) भारतमे अनेक व्यावसायिक कारीगरी सीखबाक स्थानीय रूपसँ परिचित मार्ग अछि। शिक्षुता संगठित व्यवस्थाक अंतर्गत सीखेनाइ आ व्यावहारिक कार्यस्थल अनुभव जोड़ैत अछि। अनुभवी कामगारक संग अनौपचारिक सीखेनाइ सेहो सामान्य अछि, मुदा ओकर गुणवत्ता आ मान्यता अलग-अलग भऽ सकैत अछि। पेशेवर करियर स्कूलक विषय, प्रवेश मार्ग, उच्च शिक्षा, पर्यवेक्षित प्रशिक्षण, परीक्षा, पंजीकरण आ शुरुआती भूमिकासँ शुरू भऽ सकैत अछि। क्रम पेशा पर निर्भर करैत अछि, एकटा राष्ट्रीय करियर मार्ग पर नहि। पेशा चुनब भाषा, ठाम, शिक्षाक खर्च, परिवारक अपेक्षा, सामाजिक बाधा, दिव्यांगताक पहुँच, आवाजाही आ माँगसँ प्रभावित होइत अछि। सम्मानित पदनाम नीक वेतन वा कार्य-दशाक गारंटी नहि दैत अछि। पेशा पहचान, दक्षता, दोसरक सेवा आ दीर्घकालीन प्रगतिक अवसर दऽ सकैत अछि। सीमामे लम्बा प्रशिक्षण, प्रवेश बाधा, शारीरिक थकान, बदलैत प्रौद्योगिकी, अनियमित आमदनी आ लगातार सीखबाक जरूरत शामिल अछि।
भारतमे पेशा
भारतमे पेशा खेती, कुशल कारीगरी, सेवा आ सार्वजनिक काजसँ लऽ कऽ चिकित्सा, कानून, इंजीनियरिंग, शिक्षा, व्यवसाय आ प्रौद्योगिकी धरि होइत अछि। किछु काज व्यावहारिक कौशल वाला लोक लेल खुलल अछि, जबकि विनियमित पेशा लेल मान्यता प्राप्त शिक्षा, पंजीकरण वा लाइसेंस जरूरी होइत अछि। नीक करियर विकल्प व्यक्तिगत क्षमता, वास्तविक अवसर आ स्वीकार्य कार्य-दशाकेँ जोड़ैत अछि।
Tip
पेशाक नाम वा सामाजिक प्रतिष्ठा मात्र नहि, वास्तविक दैनिक काजसँ शुरुआत करू। जाँचू जे पेशा विनियमित अछि कि नहि, आ जरूरी योग्यतासभकेँ सही क्रममे लिखू। महँग प्रतिबद्धता करबाक पहिले अवलोकन, छोट परियोजना वा पर्यवेक्षित अनुभवसँ अपन रुचि आजमाउ।

