سياست — ڀارت ۾

ڀارت هڪ خودمختيار، سوشلسٽ، سيڪيولر، جمهوري جمهوريه آهي، جيڪا لکيل آئين تحت هلائي وڃي ٿي. آئين عوامي ادارا قائم ڪري ٿو، اختيار ورهائي ٿو، بنيادي حقن جو تحفظ ڪري ٿو، ۽ رياست لاءِ فرض ۽ رهنمائي ڪندڙ اصول مقرر ڪري ٿو. ڀارت ۾ پارلياماني نظام آهي. صدر مرڪز (Union) جو آئيني سربراهه آهي، جڏهن ته وزيراعظم حڪومت ۽ وزيرن جي ڪائونسل جي اڳواڻي ڪري ٿو. ڪا حڪومت عام طور تي تيستائين اقتدار ۾ رهي ٿي، جيستائين کيس چونڊيل لوڪ سڀا جو اعتماد حاصل هجي. پارليامينٽ جا ٻه ايوان آهن. سڌي چونڊيل ميمبرن ذريعي عوام جي نمائندگي ڪندڙ ايوان (Lok Sabha) عوام جي نمائندگي ڪري ٿو، جڏهن ته رياستن ۽ ڪجهه مرڪزي انتظام هيٺ علائقن جي نمائندگي ڪندڙ ايوان (Rajya Sabha) وفاقي نظام اندر رياستن ۽ ڪجهه مرڪزي انتظام هيٺ علائقن جي نمائندگي ڪري ٿو. ٻئي ايوان تجويزن جو جائزو وٺن ٿا، عوامي پاليسي تي بحث ڪن ٿا، ۽ قومي قانون ٺاهڻ ۾ حصو وٺن ٿا. ڀارت هڪ وفاقي ملڪ آهي، جنهن ۾ مرڪزي حڪومت مضبوط آهي. مرڪزي ۽ رياستي حڪومتن جون ذميواريون مختلف شعبن ۾ ورهايل آهن، جڏهن ته ڪجهه معاملا ٻنهي سطحن سان لاڳاپيل آهن. هر رياست جا پنهنجا سياسي ادارا آهن، جن ۾ عام طور گورنر، وڏو وزير، ۽ قانون ساز اسيمبلي شامل هوندا آهن. مقامي حڪومت سياست کي روزاني زندگيءَ جي ويجهو آڻي ٿي. ڳوٺاڻن علائقن جا مقامي ادارا (Panchayats) ڳوٺاڻن علائقن ۾ ڪم ڪن ٿا، جڏهن ته ميونسپل ادارا ۽ ميونسپل ڪارپوريشنون قصبن ۽ شهرن جون خدمتون سنڀالين ٿيون. انهن جو ڪم مقامي رستن، صفائي، پاڻيءَ جي خدمتن، منصوبابندي، ۽ برادريءَ جي ترقيءَ تي مشتمل ٿي سگهي ٿو، جيتوڻيڪ ذميواريون ۽ صلاحيت مختلف ٿين ٿيون. سياسي پارٽيون ووٽرن کي حڪومت سان ڳنڍين ٿيون. ڀارت ۾ قومي پارٽيون، رياست بنياد پارٽيون، اتحاد، آزاد اميدوار، ۽ ڪيتريون ئي سماجي يا علائقائي تحريڪون آهن. پارٽيون اميدوار چونڊين ٿيون، پروگرام شايع ڪن ٿيون، مهمون منظم ڪن ٿيون، ۽ حڪومتون ٺاهڻ لاءِ مقابلو ڪن ٿيون. عوامي پاليسي چونڊن، قانون سازي واري بحث، انتظاميا، عدالتن، صلاح مشوري، صحافت، سول سوسائٽي، ۽ عوامي عمل ذريعي ٺهي ٿي. شهري نمائندن سان رابطو ڪري سگهن ٿا، قانوني انجمنن ۾ شامل ٿي سگهن ٿا، درخواستون جمع ڪرائي سگهن ٿا، سرڪاري معلومات گهري سگهن ٿا، ۽ پرامن مهمن ۾ حصو وٺي سگهن ٿا. ڀارتي سياست هڪ انتهائي متنوع سماج جي نمائندگي جا موقعا پيدا ڪري ٿي، جن ۾ تاريخي طور پٺتي رهجي ويل ڪجهه گروهن لاءِ مخصوص سياسي نمائندگي پڻ شامل آهي. ان جون حدون اثر رسوخ ۾ اڻ برابري، سست انتظاميا، قطب بندي، غلط معلومات، ۽ رسمي حقن ۽ عملي رسائي جي وچ ۾ فرق تي مشتمل ٿي سگهن ٿيون. عدالتون، چونڊ اختيارين، حساب جاچ ڪندڙ ادارا، قانون ساز اسيمبليون، ميڊيا، ۽ شهري سڀ احتساب ۾ پنهنجو ڪردار ادا ڪن ٿا.