ပိူင်ၵူတ်းမၢႆၽိတ်းၽိူၼ်ၼႂ်း India ၶဝ်ႈပႃးၵူတ်းမၢႆၵၢၼ်ၽိတ်း၊ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵၢၼ်ၽိတ်းၽိူၼ်၊ လႄႈပိူင်လၵ်းထၢၼ်။ ၵူတ်းမၢႆငဝ်ႈခံၸိူဝ်းလႆႈၸႂ်ႉယၢမ်းလဵဝ်ပႃး Bharatiya Nyaya Sanhita လႄႈ Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita၊ ၸွမ်းၵူတ်းမၢႆတႃႇၵၢၼ်ၽိတ်းၽိူၼ်ၸႅတ်ႈၸႅင်ႈ။ ၵၢၼ်ၽိတ်းၼိုင်ႈဢၼ်ၸၢင်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်ပလိၵ်ႈၵူတ်ႇထတ်းလႆႈတူဝ်မၼ်း ဢမ်ႇၼၼ်ဢမ်ႇလႆႈ၊ လႄႈၸၢင်ႈပၼ်ၶႄႇလႆႈ ဢမ်ႇၼၼ်ပၼ်ၶႄႇဢမ်ႇလႆႈ။ ၸၼ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉတုမ်ႉတိူဝ်ႉဢမ်းၼၢတ်ႈပလိၵ်ႈလႄႈၶၵ်ႉတွၼ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈၶေႃႈဝႃႈပၼ်ၶႄႇဢမ်ႇလႆႈဢမ်ႇပွင်ႇဝႃႈလုမ်းတတ်းသိၼ်တေပၼ်ၶႄႇဢမ်ႇလႆႈတႃႇသေႇ။ တႃႇၵၢၼ်ၽိတ်းလၢႆမဵဝ်းဢၼ်ပလိၵ်ႈၵူတ်ႇထတ်းလႆႈတူဝ်မၼ်း၊ ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်ပၼ်ပလိၵ်ႈၸၢင်ႈထုၵ်ႇတႅမ်ႈပဵၼ် First Information Report (FIR)။ ၶေႃႈႁွင်ႉတၢင်ႇမဵဝ်းၸၢင်ႈၸွမ်းသၢႆတၢင်းတၢင်ႇလၢႆး ဢမ်ႇၼၼ်လူဝ်ႇလႆႈၶေႃႈဢၼုၺၢတ်ႈတီႈၽူႈတတ်းသိၼ်ၸၼ်ႉတႂ်ႈ။ ပလိၵ်ႈၵူတ်ႇထတ်းၸွမ်းၵၢၼ်ၵဵပ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ၊ ၶေႃႈၵႂၢမ်း၊ လၵ်းထၢၼ်တူဝ်ထူပ်း၊ ၶေႃႈမုၼ်းတီႈၶိူင်ႈတိတ်းတေႃႇ၊ လႄႈၽွၼ်းၵူတ်ႇထတ်းၽူႈၵတ်ႉ။ ၶဝ်တေတိၺွပ်းၵူၼ်းလႆႈၵူၺ်းမိူဝ်ႈဢမ်းၼၢတ်ႈၽၢႆႇၵူတ်းမၢႆပၼ်၊ လႄႈတေလႆႈႁဵတ်းၸွမ်းၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄၶၵ်ႉတွၼ်ႈ။ ၽူႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းမီးလွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ၊ ပႃးလွင်ႈလၢတ်ႈပၼ်လွင်ႈတိၺွပ်း၊ ၶဝ်ႈထိုင်ၽူႈတၢင်ၽၢႆႇၵူတ်းမၢႆ၊ လႄႈဢဝ်ၵႂႃႇတီႈၽူႈတတ်းသိၼ်ၸၼ်ႉတႂ်ႈၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈ။ လုမ်းတတ်းသိၼ်ၵုမ်းထတ်းၵၢၼ်ထိင်းတူဝ် လႄႈတႅပ်းတတ်းၶေႃႈယွၼ်းပၼ်ၶႄႇ။ ၽၢႆႇတၢင်ႇၶေႃႈၵၢဝ်ႇတေလႆႈယိုၼ်ယၼ်ၶေႃႈၵၢဝ်ႇၸွမ်းပိူင်လၵ်းထၢၼ်ၽၢႆႇၵူတ်းမၢႆၽိတ်း။ ၽူႈထုၵ်ႇၵၢဝ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈၵၢၼ်တတ်းသိၼ်ဢၼ်ၽဵင်ႇ၊ တိုဝ်ႉတၢင်းတႃႇတေႃႇၶေႃႈလၵ်းထၢၼ်၊ လႄႈသုၼ်ႇလႆႈထုၵ်ႇထၢင်ႇဝႃႈဢမ်ႇမီးတၢင်းၽိတ်း တေႃႇပေႃးယိုၼ်ယၼ်လွင်ႈၽိတ်းၽိူၼ်။ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵူတ်းမၢႆၽိတ်းၽိူၼ်ၵႆႉၵႂႃႇတီႈၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း၊ ၽိုၼ်ပလိၵ်ႈဢမ်ႇၼၼ်ၶေႃႈႁွင်ႉ၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းၶေႃႈၵၢဝ်ႇၽၢႆႇလုမ်းတတ်းသိၼ်၊ လၵ်းထၢၼ်၊ ၶေႃႈထဵင်၊ လႄႈၶေႃႈတႅပ်းတတ်း။ မိူဝ်ႈလႆႈၶေႃႈတႅပ်းတတ်းမၢင်မဵဝ်း ၸၢင်ႈမီးသုၼ်ႇယိုၼ်ႈဢယူင်ႇ ဢမ်ႇၼၼ်ယွၼ်းၵူတ်ႇထတ်းၶိုၼ်း။ ၽူႈထုၵ်ႇႁဵတ်းႁၢႆႉလႄႈၽူႈႁၼ်လွင်ႈထုၵ်ႇသိမ်းလၵ်းထၢၼ် လႄႈႁႃလွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄ ဢမ်ႇၼၼ်ၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်မိူဝ်ႈလူဝ်ႇ။ ၵႃႈၸၢႆႇတႅၼ်းၶိုၼ်း၊ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈပႃး၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၸႅတ်ႈၸႅင်ႈ ၸၢင်ႈမီးၸွမ်းၵၢၼ်ၽိတ်းလႄႈၶေႃႈမုၼ်း။ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉပဵၼ်ပထမတႃႇၵၢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉ၊ ၶေႃႈၶူၼ်ႉၶွၼ်ႈ၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵူၼ်း၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵၢၼ်ၶင်တူဝ်ဢမ်ႇၸွမ်းၵူတ်းမၢႆ။ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၽိတ်းၽိူၼ်ၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉလွတ်ႈလႅဝ်ႈလႄႈၸိုဝ်ႈသဵင်ၼၵ်းၼႃ၊ ၵွပ်ႈၼၼ်ၽူႈၸွႆႈၽၢႆႇၵူတ်းမၢႆဢၼ်ယုမ်ႇယမ်လႆႈတေလႆႈႁႃၽွင်းႁူဝ်တီး။
ၵူတ်းမၢႆၽိတ်းၽိူၼ်ၼႂ်း India
ၵူတ်းမၢႆၽိတ်းၽိူၼ်ၼႂ်း India မၵ်းမၼ်ႈၵၢၼ်ၽိတ်း၊ ၵုမ်းၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းလႄႈၵၢၼ်တတ်းသိၼ်၊ လႄႈၵႅတ်ႇၶႄသုၼ်ႇလႆႈၶွင်ၽူႈထုၵ်ႇႁဵတ်းႁၢႆႉ၊ ၽူႈႁၼ်လွင်ႈ၊ လႄႈၽူႈထုၵ်ႇၵၢဝ်ႇ။ ပလိၵ်ႈ၊ ၽူႈတၢင်ႇၶေႃႈၵၢဝ်ႇ၊ ၽူႈတတ်းသိၼ်ၸၼ်ႉတႂ်ႈ၊ လုမ်းတတ်းသိၼ်၊ လႄႈၽၢႆႇၵူတ်ႇထတ်းလၵ်းထၢၼ်ၸၢင်ႈ ႁပ်ႉၼႃႈတီႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်။ First Information Report (FIR) ပဵၼ်ၽိုၼ်မၢႆလမ်ႇလွင်ႈတႃႇၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းပလိၵ်ႈလၢႆလွင်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈမၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၶေႃႈတႅပ်းတတ်းဝႃႈမီးတၢင်းၽိတ်း။
Tip
သင်မီးၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ၵႂႃႇတီႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈၵပ်းသိုပ်ႇပလိၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၽၢႆႇၸွႆႈၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉဢၼ်သၢင်ႇတေႃႇ။ သိမ်းလၵ်းထၢၼ်မိူဝ်ႈဢမ်ႇလႅၵ်ႈ၊ ဢမ်ႇသူင်ႇတေႃႇ၊ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ၊ လႄႈမၢႆၸိုဝ်ႈလႄႈၶေႃႈမုၼ်းၽူႈမီးၼႃႈတီႈဢၼ်ႁပ်ႉၽိတ်း။ သင်ထုၵ်ႇတိၺွပ်း၊ ထုၵ်ႇၵၢဝ်ႇ၊ ထုၵ်ႇၶူၼ်ႉၶွၼ်ႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ထုၵ်ႇႁဵတ်းႁၢႆႉၼၵ်း၊ ႁႃၽူႈတၢင်ၽၢႆႇၵူတ်းမၢႆၽိတ်း ဢမ်ႇၼၼ်ၽူႈၸွႆႈၵူတ်းမၢႆၵူၼ်းမိူင်းဝႆးဝႆး။