Karê Almanya de

Karê Almanya de çend qada ke bi yewbînan ra girêdayeyî estê. Kar girewten, miyanê xebatkaran û karverenan de, yew munasebetê karî ya rêxistinkerdî yo. Peymanê karî (Arbeitsvertrag) kar û şertanê bînan tesbît keno; xebatkar bunun qasê de heq yan maas girewten û bi giştî dıneke sîstema sigortaya sosyalî ya Almanya de cih girewten. Karveren merdiman kar dano û heqê karê înan dano. No karverenî şîrket, komel, malê taybetî, dezgehê umumî û rêxistinê bînan ra pêk tên. Karveren rêza karan rêxistin kenê û vazîfeyê parastışî, dayışî û rêxistinkerdışî bi ca anê. Şîrket tenê yew beşê karverenan o. Îna mal yan zi xizmetan pêşkêş kenê û, goreyê şekilê qanûnî, mezinayî, milkîyet û armancî, berpirsiyarîyan cuda rêxistin kenê. Bazara karî merdimanê ke kar cênê bi karverenanê ke xebatkaran lazim kenê ra girê dano. Herêm, meslek û kwalifikasyon şertan diguhernenê. Perwerde, tecrûbeya karî, zanayîya ziwanî û hereketkerdış tesîr keno ke kîjan cayanê karî merdim dikarê bigêro. Meslekî jî goreyê rêya destpêkerdışî cuda benê: hinî bi perwerdeya dualî, hinî bi perwerdeya dibistanî, hinî bi xwendışê zanîngehî û hinî bi tecrûbeya pratîkî dest pê kenê. Ji bo hin meslekan tenê tecrûbe têr nêkena, çimkî kwalifikasyon yan zi nasnameya kwalifikasyonî (Anerkennung) ya taybetî lazim beno. Bêkarî rewşê yew merdimê ke dikarê kar bikero, lê karê nêdano û bi bingeyê kar cêna, nîşan dano. Ajansa Karî ya Almanya (Agentur für Arbeit) û, goreyê rewşa jiyanî, dezgehê bînanê berpirsiyarî di peyda-kirdışê karî, şîretdayış û ewlekerdışê aborî de piştî dano. Meldana zû û şîretdayış dikarê rê bide ke kêmasîyê dahatî û sigortayî çê nêbenê. Ji bo tesnîfê rewşa xo, girîng o ke merdim bizano ma peymanê karî est yan nîyo, kar kî rêxistin keno, kîjan kwalifikasyona karî est û kîjan dezgeh ji bo cênayışê karî yan bêkarî piştî dano.