Грузия, урында Сакартвело тип аталған ил, үҙ Конституцияһына ярашлы идара ителгән суверен дәүләт. Конституция — илдәге иң юғары хоҡуҡи нигеҙ; унда дәүләт учреждениелары, дәүләт вәкәләттәре һәм төп хоҡуҡтар тасуирлана. Дәүләт власы ҡануниәт сығарыу, башҡарма һәм суд тармаҡтарына бүленә. Парламент закондар ҡабул итә, хөкүмәт уларҙы тормошҡа ашыра, ә судтар сәйәси тармаҡтарға ҡарамайынса хоҡуҡ бәхәстәрен хәл итә. Хөкүмәткә премьер-министр етәкселек итә; ул министрлыҡтар һәм башҡа дәүләт органдары аша эшләй. Был учреждениелар закондарҙы һәм бюджеттарҙы хеҙмәттәргә, рөхсәт ҡағыҙҙарына, иҫәп яҙмаларына, тикшереүҙәргә, программаларға һәм административ ҡарарҙарға әйләндерә. Президент дәүләт башлығы вазифаһын башҡара һәм Конституцияла билдәләнгән, шулай уҡ вәкиллек функцияларын үтәй. Грузияның парламент системаһында көндәлек башҡарма етәкселек президентҡа түгел, хөкүмәткә йөкмәтелгән. Грузияла дәүләт идараһының биләмә кимәлдәре лә бар. Муниципалитеттарҙа һайланған советтар — сакребулолар һәм мэр етәкселегендәге башҡарма органдар эшләй, ә Аджария Автономиялы Республикаһында автономия кимәленә бирелгән мәсьәләләр менән шөғөлләнеүсе учреждениелар бар. Ҡайһы бер мөһим дәүләт органдары күҙәтеү йәки махсус функцияларҙы үтәү өсөн булдырыла. Улар араһында һайлауҙар, дәүләт аудитын, шәхси хоҡуҡтарҙы, аҡса сәйәсәтен йәки көйләү эштәрен ҡараған учреждениелар булырға мөмкин; һәр береһе законда билдәләнгән вәкәләттәр сиктәрендә эшләй. Дәүләт ҡарары ғәҙәттә хоҡуҡи вәкәләткә, ғаризаға йә рәсми процедураға, административ тикшереүгә һәм яҙма һөҙөмтәгә нигеҙләнә. Ҡарар ҡағылған кеше уның сәбәптәрен һорай, өҫтәмә мәғлүмәт бирә, административ рәүештә ялыу итә йәки эштең төрөнә ҡарап судҡа мөрәжәғәт итә ала. Дәүләт уртаҡ хеҙмәттәр, хоҡуҡи яҡлау, инфраструктура һәм рәсми хаталарҙы төҙәтеү юлдарын булдыра ала. Әммә уның мөмкинлектәре яуаплылыҡтың бүленеүе, рәсми процедуралар, тотҡарлыҡтар һәм органдың үҙ вәкәләтенән тыш законлы эшләй алмауы менән сикләнә.
Грузияла дәүләт ҡоролошо
Грузияла дәүләт — ҡануниәт булдырыусы, йәмәғәт хеҙмәттәре күрһәтеүсе, хоҡуҡтарҙы яҡлаусы һәм дәүләт аҡсаһын идара итеүсе учреждениелар системаһы. Грузия дәүләт вәкәләттәрен ил күләмендәге учреждениелар, автономиялы һәм муниципаль органдар, шулай уҡ бойондороҡһоҙ суд системаһы араһында бүлә. Ҡайһы органдың ниндәй вәкәләткә эйә икәнен белеү — хеҙмәттән файҙаланыу йәки ҡарарға ҡаршы сығыу өсөн тәүге аҙым.
Tip
Грузия дәүләте менән эш иткәндә, башта кәрәкле хеҙмәтте йәки ҡарарҙы билдәләгеҙ һәм уның өсөн закон буйынса яуаплы учреждениены табығыҙ. Рәсми каналдарҙы ҡулланығыҙ, яҙма яуап һорағыҙ һәм тапшырылған һәр документтың күсермәһен һаҡлағыҙ. Яуап кире булһа, артабанғы аҙымға тиклем сәбәптәрен һәм ҡайтанан ҡаратыу тәртибен уҡығыҙ.