Гуьржийчоь Большой а Жима Кавказ а юкъарахь латта, цуьнан Чёрни хин йист а ю. Лаьмни баландаллашца а, догӀан нисбелхашца а, къаьстина кхолла йолу климаташ, хьайоьллина меттигаш а, экологийн дӀахьошамаш а дукха хила тарло, цхьана къоман йоккха йоцу латтахь. Экологийн лардар национальни органаш, муниципалитет (municipality), бизнесаш, латта лелош болу адамаш, жамӀаташ а, нах а юкъадогӀу дечу юкъаралла ю. Къоман органаш къоаламаш кхолла, коьрта хьелашка хьажар деча, юкъараллин гӀуллакхаш кхочушдеча, ларъян дӀабелла йолу меттигаш карахь латтош ю, амма кхузахь кхочушдар меттигера меттигера къаьстина хила тарло. Хи Гуьржийчохь дийнна а, экономикахь а коьрта долу. Хинаш хьайоьллу хи, ирригаци, хьайоьллина меттигаш, ялхоша дечу гӀуллакхаш а, гидроэнергин потенциал а леладо, амма хин юкъахь лелош йолу кхераме къамел, хин йисташкахь дечу дӀахьошамаш, ца кхочушдечу хин лардаро кхолламаш дӀадерзо тарло. Воздухан сапа меттигехь дукха хьалха латта. Автомобилаш, къоьла хила ца таро йолу машинан керла йоцу хьал, гӀуллакхийн тӀехьара тӀаьхье, цӀенийн хьалхе хьайоьллу хи, промышленность а, цӀенош а юьртахь а, къоман йоккха юьрташкахь а воздухан сапа дӀаийзо тарло, аьтто йоцу куьйгаллашкахь хьалха латта воздух дӀаца кхолла тарло. Отходаш йоьллу службан коьрта гӀуллакх цӀеношкахь дӀаоьцуш а, дӀадаьккхина а ю, муха муниципалитеташ кхолла гӀо дечу гӀуллакхан коьрта юкъадогӀу. Къаьстина дӀаоьцуш долу отходаш, керла лелош дар, кхераме материалаш кхачамеча тарикахь дӀадахар, иштта цаьрга ца кхочуш дӀахӀитторам барамма лардар — массо меттигашкахь хьалха йолу службан тӀехьара кхолламаш дац, хӀинца кхолламехь долу декъаш ду. Латта а, меттигаш а ферман гӀуллакхашца, эрозицa, къоаламашца, шахташца, гӀуллакхийн дӀадахарца а къаьстина дохко. Лаьмни къоьлламаш дукха хиларна, латтан лардар кхачамеча хьесапца деча коьрта ду, хӀунда аьтто йоцу латта хьайоьллина дӀа а, мохкъаш, хи дӀахӀитторамаш а, хина юкъахь хӀоттам а кхолла тарло. Гуьржийчохь лаьмнаш, хин къоьлламаш, лаьмни тӀехьара меттигаш, къоьллам йоцу латта а, йистин экологийн системаш а ю. Ларъян дӀабелла меттигаш коьрта хьайоьллина меттигаш ларъян гӀо дета, амма церан хьал цаьрга ца дохуш йолу меттигашкахь а лелаеш болчу лаьмни къоьлламашца, ферман гӀуллакхашца, туризмаца, хьайоьллина къонахашца, хин гӀуллакхашца а, къоаламашца а юкъадогӀу. Климатан дӀахьошамашкахь къоаламехь йоккха хьал, хи йоцу хьал, къоьлламехь дукха догӀа, мохкъаш, лаьмни тӀехьара дӀахьошамаш, йистин къоалам а, лаьмни хи а, мохкъан хьал а къаьстина хилар ю. Рискин хьал меттигехь меттигера къаьстина ду, цуьнан доьзалийн къоман хьесапашкахь санна хила ца деза: кхузахь йолу латта а, кхузахь хьалха хьахийна хьайоьллина хабарш а коьрта ду. Экологийн хьал хьалха а гӀуллакх деча, цӀендерш йолу кварталаш, къинхьегамечу хи, кхерамечу ферман гӀуллакхаш, кхерамечу туризм, иштта дӀакхочуш дечу гӀуллакхашца, кхочушдечу технологешца, лардарца, кхачамечу энергияца юкъадогӀу къинхьегамаш а кхолла тарло. ДӀакхочуш хилар къаьстина инфраструктура, меттигера гӀо деш йолу къинхьегам, хьалха хьайоьллина баьхна а, къоаламашца а, формальни къоаламаш а, дийнахь лелош йолу гӀуллакхаш а юкъарахь долу къаьстина хьал дӀахӀоттийна хила тарло.
Экологи Гуьржийчохь
Гуьржийчоьн экологехь воздух, хи, латта, климат, растенеш, животни а, адамаш дӀаолуш йолу меттигаш а ю. Лаьмнаш, хин куьйгаллаш, Чёрни хин йист, фермаш, юьрташ а, промышленни меттигаш а кхолла къаьстина экологийн хьелаш. Иштта юкъарахь долу системаш ларъян, адамийн могӀар, къинхьегам, Гуьржийчоьн природни байлик ларйан а гӀо дета.
Tip
Хьалха Гуьржийчохь хьуна цӀеношкахь, школехь, къинхьегамехь а, латтахь а коьрта хьалха хьайоьллина экологийн хьелашка хьажа. Локальни отходан а, хин а служба хӀун деча хьажа, хьуна йистехь йолу кхераме природни хьелаш къастае, иштта хьалха хьайоьллина хьесапашкахь хьайоьллина гӀуллакхаш хьалха хьажа. Дукха дӀахӀитторамаш а, кхераме отходаш а хьайоьллина муниципалитетехь я къоман органехь дӀахӀотто, хьайга дӀаоьцур хила ца деза.