רעליגיע אין פֿראַנקרײַך

אין פֿראַנקרײַך געפֿינען זיך אַ סך רעליגיעזע און נישט־רעליגיעזע לעבנס־וועגן. קאַטוילישע קריסטנטום האָט געהאַט אַ גרויסע היסטאָרישע השפּעה, בעת איסלאַם, פּראָטעסטאַנטישע קריסטנטום, ייִדישקייט, בודיזם, אַנדערע גלויבנס און הומאַניסטישע אָדער אַטעיסטישע קוקווינקלען זענען אויך דאָ. רעליגיעז לעבן קען אַרײַננעמען דינען גאָט, דאַוונען, לערנען, עסן־מנהגים, קליידונג, פֿײַערונגען, צדקה און משפּחה־צערעמאָניעס. נישט יעדער וואָס אידענטיפֿיצירט זיך מיט אַ רעליגיע פֿאָלגט די זעלבע פּראַקטיקן אָדער האָט די זעלבע מיינונגען. Laïcité איז אַ וויכטיקער פֿראַנצויזישער פּרינציפּ וועגן דער עפֿנטלעכער מאַכט און רעליגיע. אין ברייטן זינען זאָל די מדינה בלײַבן נייטראַל קעגן רעליגיעס, בשעת זי באַשיצט די פֿרײַהייט פֿון געוויסן אינעם לעגאַלן ראַם. Laïcité מיינט נישט פּשוט אַז רעליגיע איז פֿאַרווערט אָדער מוז פֿאַרשווינדן. איר אויסלייג ווענדט זיך אינעם קאָנטעקסט, און די כּללים פֿאַר עפֿנטלעכע אויטאָריטעטן זענען נישט אויטאָמאַטיש די זעלבע ווי די פֿאַר פּריוואַטן לעבן. אַ סך קירכן, קאַטעדראַלן, שילן, מאָסקוועס, טעמפּלען, בית־עולמס און פּילגרימען־ערטער זענען סײַ לעבעדיקע רעליגיעזע ערטער סײַ טיילן פֿון דער קולטורעלער ירושה. באַזוכער זאָלן אונטערשיידן צווישן טוריזם און דינען גאָט און זיך אויפֿפֿירן מיט רעספּעקט. די רעליגיעזע געשיכטע פֿון פֿראַנקרײַך נעמט אַרײַן קאָנפֿליקט, פֿאַרפֿאָלגונג, באַפֿרײַונג, מיגראַציע און ענדערנדיקע באַציִונגען צווישן אינסטיטוציעס און דער מדינה. די איבערלעבונגען העלפֿן דערקלערן פֿאַר וואָס גלויבן, נייטראַליטעט, אידענטיטעט און עפֿנטלעכע וויזיביליטעט קענען אַרויסרופֿן אַ שטאַרקע דעבאַטע. וואָכעדיקע צוזאַמענלעבן ווענדט זיך אין פֿרײַהייט און קעגנזײַטיקן רעספּעקט. מע זאָל נישט באַגרענעצן אַ מענטש צו אַן אָנגענומענער רעליגיע, און מע זאָל נישט אויסטראַכטן זײַן רעליגיעזע אידענטיטעט לויטן נאָמען, אויסזען, אָפּשטאַם אָדער קליידונג. לאָקאַלע מנהגים קענען זיך אונטערשיידן אַפֿילו אין דער זעלבער רעליגיע. דער בעסטער וועג צו פֿאַרשטיין אַ מנהג איז צו פֿרעגן אַ רעספּעקטפֿולע און שײַכותדיקע פֿראַגע און לאָזן דעם באַטראָפֿענעם מענטש דערקלערן זײַנע אייגענע באַדערפֿענישן.