Pháp là một nước cộng hòa dân chủ ở châu Âu. Hệ thống hiến pháp hiện nay thường được gọi là Đệ Ngũ Cộng hòa (Cinquième République). Hiến pháp phân chia quyền lực công giữa các thể chế cấp quốc gia, đồng thời bảo vệ nền quản trị dân chủ và nhà nước pháp quyền. Tổng thống Cộng hòa là nguyên thủ quốc gia và được người dân bầu trực tiếp. Tổng thống bổ nhiệm Thủ tướng, có những trách nhiệm quan trọng về lãnh đạo quốc gia, đối ngoại và quốc phòng, đồng thời có thể thực hiện các quyền hạn hiến định khác. Quyền lực tổng thống đáng kể, nhưng không phải là vô hạn. Thủ tướng lãnh đạo Chính phủ, cơ quan xây dựng chính sách và quản lý nền hành chính quốc gia. Các bộ trưởng phụ trách những lĩnh vực như giáo dục, tài chính, tư pháp, y tế và môi trường. Chính phủ phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật, đồng thời chịu trách nhiệm chính trị trước Hạ viện. Quốc hội Pháp có hai viện. Hạ viện Pháp (Assemblée nationale) được bầu trực tiếp và giữ vai trò quyết định khi vấn đề liên quan đến sự tồn tại của Chính phủ. Thượng viện (Sénat) đại diện cho các cộng đồng lãnh thổ của Pháp và tham gia xem xét, thông qua luật. Đời sống chính trị bao gồm các cuộc bầu cử tổng thống, quốc hội, địa phương và châu Âu. Nhiều cuộc bầu cử quan trọng sử dụng hệ thống hai vòng: nếu vòng đầu không tạo ra kết quả cần thiết, các ứng viên dẫn đầu sẽ tiếp tục vào vòng hai. Điều này thường khuyến khích các đảng và ứng viên hình thành liên minh. Pháp có nhiều truyền thống chính trị, chứ không chỉ có hai phe cố định. Các đảng và phong trào có thể gắn với cánh tả, trung dung, cánh hữu, chính trị môi trường, chủ nghĩa dân tộc hoặc những tư tưởng khác. Liên minh và thỏa thuận trong quốc hội trở nên đặc biệt quan trọng khi không một nhóm nào kiểm soát được Hạ viện. Một tình huống đặc biệt gọi là chung sống chính trị (cohabitation) có thể xảy ra khi tổng thống và phe chiếm đa số trong quốc hội thuộc các phe chính trị đối lập. Khi đó, tổng thống phải bổ nhiệm một Thủ tướng có thể dựa vào Hạ viện. Trên thực tế, vai trò lãnh đạo các vấn đề đối nội chuyển mạnh hơn sang Thủ tướng và Chính phủ. Quyền lực công cũng tồn tại dưới cấp quốc gia. Các đơn vị hành chính cơ sở (commune), tỉnh và vùng có hội đồng được bầu, đảm nhiệm những trách nhiệm địa phương hoặc khu vực được xác định, trong khi các tỉnh trưởng đại diện cho nhà nước trung ương tại các địa bàn lãnh thổ. Pháp vẫn là một nhà nước đơn nhất, vì vậy các chính quyền này thực hiện những quyền hạn được trao trong khuôn khổ pháp luật quốc gia. Ngoài việc bỏ phiếu, người dân có thể tham gia bằng cách gia nhập các hội, đảng phái hoặc công đoàn, liên hệ với quan chức dân cử, tham dự các cuộc họp công khai hợp pháp, ký kiến nghị và biểu tình ôn hòa. Tòa án độc lập, hoạt động giám sát hiến pháp, báo chí và xã hội dân sự có tổ chức giúp chất vấn hoặc giới hạn quyền lực công. Vì vậy, chính trị tại Pháp bao gồm cả các thể chế chính thức và tranh luận công khai tích cực.
Chính trị tại Pháp
Chính trị tại Pháp được tổ chức theo mô hình cộng hòa dân chủ với tổng thống do dân bầu, chính phủ, quốc hội, tòa án và chính quyền địa phương. Pháp kết hợp một chính quyền trung ương mạnh với các vùng, tỉnh và đơn vị hành chính cơ sở được bầu. Người dân tham gia đời sống công thông qua bầu cử, các hội, công đoàn, biểu tình, tranh luận công khai và liên hệ trực tiếp với đại diện dân cử.
Tip
Hãy bắt đầu từ quyết định công ảnh hưởng đến bạn, sau đó xác định trách nhiệm thuộc về đơn vị hành chính cơ sở, tỉnh, vùng, nhà nước trung ương hay Liên minh châu Âu. Sử dụng các kênh chính thức của cơ quan công quyền để kiểm tra đề xuất, liên hệ đúng đại diện và lưu lại hồ sơ yêu cầu của bạn. Bỏ phiếu rất quan trọng, nhưng các hội, hoạt động tham vấn và hành động tập thể có trách nhiệm cũng có thể tạo ra kết quả rõ ràng.