Studé an Fransa

L'istrussion an Fransa a l'é stroitament colegà a un sistema organizà a livel nassional. Lo Stat a fissa ij program generaj e a dà qualificassion riconossùe a livel nassional, mentre le scòle, ij maestr, le autorità local e d'autri ent a gestisso diferente part ëd l'istrussion ëd tuti ij di. Ij cit a comenso an general con la scòla për ij cit (école maternelle) e peui a frequent-o la scòla elementar (école élémentaire). Sti stadi a costruisso le basi ëd la lenga, la matematica, le abità sociaj, la creatività e la conossensa dël mond. Dope la scòla elementar, ij fieuj a intra an la secondari inferior (collège). La secondari inferior a dà un'istrussion general comuna e a-jut-a ij fieuj a preparasse a le scelte ch'a ven-o peui, sensa richiede ch'a se specialiso tròp prest. El stadi ch'a ven peui a l'é el liceo (lycée). Un liceo general e tecnològich a ofr una via general o tecnològica, mentre un liceo professional a l'é pì concentrà ansima a j'òcupassion e a le abità pratica. Ste vie a peulo mené a d'autri studi, al travaj, o a tuti doi. L'istrussion superior (enseignement supérieur) a comprènd j'Università, le scòle seletive, ij program tecnich e d'autri istitussion ch'a ofro qualificassion academiche o orientà a la profession. I metod d'amission e ij stil d'insegnament a vario da un program a l'autr. L'aprendiment con travaj a peul buté ansem a studi an class e esperiensa ëd travaj. An Fransa, l'aprendiment con travaj (apprentissage) a dis ëd sòlit a na forma d'aprendiment ëd l'òpera an la qual un student a studia ant un sentr ëd formazion e a impara con un dator ëd travaj. Ij adult a peulo continué a imparé con la formassion continuà (formation continue), la formazion an pòst ëd travaj, ij cors ëd lenga, j'organisassion ëd comunità e lë studi independent. Sto learning a peul sostnì un cambiament ëd carriera, miglioré la conossensa dël fransèis o svilupé conossense për la vita ëd tuti ij di. L'istrussion fransèisa a peul ofr stadi ciar, qualificassion riconossùe e diferent vie academiche o professional. Soj limit a comprendo na terminologia nen familiar, diferense tra j'istitussion e dle scelte ch'a peulo smija difìcil sensa na guida. Un bon prim pass a l'é d'identifiché ël stadi atual dël student, sò obietiv, ël livel ëd lenga e ël so mòdo preferì ëd imparé. La scòla, l'organisassion ëd formazion, l'Università, ël dator ëd travaj o ël servissi local ëd orientament interessà a peul peui spiegé la via disponìbil e ël process d'amission necessàri.