Frankrijk houdt verkiezingen voor de president van de republiek, de Nationale Vergadering, gemeenteraden, departementsraden, regionale raden en het Europees Parlement. Bij iedere verkiezing wordt een ander orgaan gekozen. Een kiezer doet er daarom goed aan eerst te begrijpen waarover dat orgaan beslist. Franse burgers die aan de wettelijke voorwaarden voldoen, mogen stemmen nadat ze zijn ingeschreven op een kiezerslijst (liste électorale). De inschrijving is gekoppeld aan een gemeente en kiezers gaan gewoonlijk naar het stembureau dat aan hen is toegewezen. Bij de presidentsverkiezingen wordt rechtstreeks op nationaal niveau gestemd. Als in de eerste ronde geen kandidaat de vereiste meerderheid behaalt, volgt een tweede ronde tussen de koplopers. De winnaar wordt president van de republiek. Bij parlementsverkiezingen worden afgevaardigden voor de Nationale Vergadering gekozen in geografische kiesdistricten. Er geldt een meerderheidsstelsel met twee rondes en regels voor toelating tot de tweede ronde. De uitslag van de eerste ronde bepaalt dus welke kandidaten door kunnen gaan. Bij gemeenteraadsverkiezingen wordt de raad van een gemeente gekozen; de raad kiest vervolgens de burgemeester. De precieze stemmethode hangt af van het type en de grootte van de gemeente. Voor departements- en regionale verkiezingen gelden stelsels die zijn afgestemd op de betreffende gebiedsraden. Bij Europese verkiezingen kiezen kiezers de Franse leden van het Europees Parlement. Ze kiezen uit partijlijsten en de zetels worden in grote lijnen verdeeld naar rato van het stemmenaandeel van iedere lijst die aan de voorwaarden voldoet, niet via lokale kiesdistricten. Er wordt met een geheime stemming gestemd in een stembureau (bureau de vote). Een kiezer toont aan stemgerechtigd te zijn, kiest privé een stembiljet, doet het in een envelop en in de stembus en ondertekent volgens de officiële procedure het register. Een kiezer die niet aanwezig kan zijn, kan via een formele volmacht (procuration) een andere stemgerechtigde machtigen. De volmacht moet correct geregeld zijn en de gemachtigde brengt de stem uit bij het betreffende stembureau. Ambtenaren en vrijwilligers uit de burgerij houden toezicht op de stemming en tellen de stembiljetten na sluiting in het openbaar. Kiesregels, waarnemers, toetsingsprocedures en rechtbanken helpen de eerlijkheid te bewaken. Opkomst, ongelijke middelen, verwarrende campagnes en beperkte vertegenwoordiging kunnen democratische deelname nog altijd beïnvloeden.
Verkiezingen in Frankrijk
Bij verkiezingen in Frankrijk kiezen burgers de president van de republiek en vertegenwoordigers op nationaal, lokaal en Europees niveau. Verschillende verkiezingen gebruiken verschillende kiesstelsels: sommige worden in meerdere rondes beslist, terwijl bij andere zetels over partijlijsten worden verdeeld. Registratie, een geheime stemming en een officiële telling zijn belangrijke onderdelen van het proces.
Tip
Controleer vóór een verkiezing in Frankrijk of je op de kiezerslijst staat, welk stembureau aan je is toegewezen en welk identiteitsbewijs wordt geaccepteerd. Zoek uit waarover het te verkiezen ambt daadwerkelijk kan beslissen en vergelijk kandidaten of lijsten op een paar onderwerpen die voor jou tellen. Ben je afwezig, regel dan ruim op tijd een volmacht (procuration), zodat die verwerkt kan worden.