Ezezimali e-Eswatini

Ezezimali e-Eswatini zihlanganisa ukuphatha imali ngamabhange, ukutshalwa kwezimali, izindleko zasekhaya, izikweletu, intela nomshwalense. I-Central Bank of Eswatini yengamela amabhange nabahlinzeki bezinkokhelo, kanti i-Financial Services Regulatory Authority yengamela izikhungo zezimali ezingezona ezamabhange ezihlukile. Ukuhlela izimali kufanele kubale i-lilangeni, izibopho zasekhaya, imithetho yentela, izindleko zokuboleka nokuvikelwa ezingozini ezichaziwe.

Amabhange

Amabhange eSwatini ahlinzeka ngama-akhawunti okwenziwa kwemali, ukonga namadiphozithi esikhathi esinqunyiwe, izinkonzo zokukhokha, amakhadi nokubhanga kwedijithali. IBhange Elikhulu laseSwatini linikeza amabhange nabahlinzeki bezinkokhelo amalayisensi futhi libaqondise, kuyilapho iGunya Elilawula Izinsizakalo Zezezimali liqondisa izikhungo zezezimali ezingezona amabhange. Amakhasimende angasebenzisa amagatsha, ama-ATM, ukubhanga nge-inthanethi, izinhlelo zokusebenza zeselula, izinsizakalo ze-USSD ne-Mobile Money, kodwa izimfuneko zokufinyelela, izimali nemikhawulo kuncike kumhlinzeki nasemkhiqizweni.

Ukutshala

Ukutshala imali eSwatini kusho ukubeka imali ezimpahleni ezifana nezibambiso zikahulumeni, amasheya, izimali ezihlanganyelwe, izikhwama zomhlalaphansi, izakhiwo, amabhizinisi noma ezolimo ukuze kutholakale inzuzo yemali engenayo, ukukhula, ukulondolozwa kwenani noma ukuphepha kwezezimali kwesikhathi eside. Izinketho zokutshala ezisemthethweni ziyehluka ngokuthi imali ingatholakala kalula kangakanani, ingozi, inani elincane, ukufinyelela nokuvikelwa kokulawulwa. I-Lilangeni, noma i-Emalangeni uma kuningi, ixhunywe kuRandi laseNingizimu Afrika ngesilinganiso esingu-1:1.

Izindleko

Izindleko zokuphila eSwatini zihluka kakhulu phakathi kwemizi yasemadolobheni, emaphethelweni amadolobha nasezindaweni zasemakhaya, naphakathi kwezinsiza ezisemthethweni nezinye ezingahlelekile noma ezizikhiqizelwa umuzi. Izindlu nezinsiza, ukudla nezokuthutha zinengxenye enkulu kunazo zonke ezilinganisweni zamanani abathengi, kanti imfundo, ezempilo, ezokuxhumana nokweseka umndeni kungadala izindleko ezinkulu zasekhaya. Isabelomali esinengqondo sihlanganisa izinkokhelo ezivamile zanyanga zonke nezindleko zesizini, imali ebekelwa eceleni minyaka yonke nezibopho eziqondene nomuzi.

Izikweletu

Izikweletu e-Eswatini zihlanganisa ukuboleka kwemizi, isikweletu esingakhokhiwe, ukuqoqwa kwezikweletu, ukuphoqelelwa yinkantolo, ukuhlelwa kabusha kwezikweletu, ukuhluleka ukukhokha izikweletu nezikweletu zikahulumeni. Imithetho yezikweletu zabathengi inika ababoleki amalungelo okuthola ulwazi, okuhlolwa kokukwazi ukukhokha, izitatimende, ukukhokha ngokuphelele nezikhalazo, kuyilapho ukufinyelela ekuhlolweni kabusha kwezikweletu kulinganiselwe. Isikweletu semizi ikakhulukazi asivikelwe yimpahla, kanti isilinganiso sokukhokhela izikweletu sifinyelele ku-54.8% esikhathini sokubika sika-2024/25.

Tintsela

Tintsela eSwatini yimali lephocelelwa ngumtsetfo etikwemholo, temabhizinisi, kusebentisa timphahla, lokungeniswa eveni kanye netinye tintengiselwano. I-Eswatini Revenue Service (ERS) iphatse luhlelo lolusemkhatsini, loluvame kutsela imali lephuma eSwatini futsi lusebentisa umnyaka wetintsela losukela nga-1 July kuya ku-30 June. Tintsela temholo wemuntfu tiyakhula ngekwemali layitfolako, kantsi tinkampani tivame kukhokha 25% wetintsela temholo wenkampani, i-VAT ngu-15%, nemtselo wemasiko uya ngetintfo nemvelaphi yato.

Umshwalense

Umshwalense e-Eswatini udlulisela izingozi ezithile zomuntu, zempahla, zesibopho noma zemali engenayo kumshwalense, kukhokhwa iphrimiyamu. Imakethe esemthethweni inomshwalense wesikhathi eside njengowempilo, owomngcwabo nowokuphila okuhambisana nesikweletu, nomshwalense wesikhathi esifushane njengewemoto, wempahla, wesibopho nowohambo. I-Eswatini inamalungiselelo asemthethweni okulimala emsebenzini nokulimala okuthile emgwaqweni, kodwa ayikabi nohlelo lukazwelonke oluphelele lomshwalense wemali engenayo yokugula, ukungasebenzi nokubeletha.

VivAVia can make mistakes. Check important information.