Chilepi huk negocioqa empresa nisqa sutiyuqmi, musuq emprendimiento-taq emprendimiento nisqa sutiyuqmi. Empresakunaqa huk runapa llamk'ayninmanta, ayllu tienda-kunamanta, cooperativa-kunamanta, profesional firmakunamanta, startup-kunamanta, hatun compañía-kunamantakama kanku. Kamachiy formaqa piman propiedad kachkan, pichus representanta, imayna akllanakuy, responsabilidad, hinaspa hayk'a unay kawsanata riqsichin. Chaypiqa huk sapalla empresa, hinaspa sociedadpa achka formankuna kanku; chaykunamanta huk flexible kaqmi acciones nisqawan rakisqa empresa (SpA). Huk kamachiy entidadta ruwasqayki hinaspa impuesto-pe actividadta qallarisqayki tupanakusqa kanku, ichaqa huk kikillan paso manam kanku. Impuesto kamachiq institución (SII)qa impuesto riqsichiy, actividad qallariy, facturakuna, qillqakuna hinaspa impuesto kamachiykunapa chawpinmi. Huk negocioqa llaqta kamachiqpa negocio permiso (patente municipal) nisqatachá munan. Salud, construcción, medio ambiente, transporte, educación, finanzas utaq huk sectorpa permisosninqa actividadwan localwan tupaqta hina ruwakun. Allin administraciónqa negocioq qullqinta kikiykiq qullqiymanta rakichin. Ventakuna, rantikuna, facturakuna, impuestokuna, salariokuna, manukuna, inventario hinaspa contratokuna huk sapa sistema nisqapi qillqasqa kanan. Trabajador-kunata chaskiyqa empleadorpa deberninkunata apamun: contratokuna, payroll, aportekuna, llamk'ay pacha, samay, seguridad hinaspa tukuchiy. Contratista-kunawan llamk'achiyqa chay deberkunata manam qullunchu, cheqap relaciónqa dependiente empleo kaptinqa. Empresakunaqa cliente-kunata, proveedor-kunata, trabajador-kunata, socio-kunata hinaspa personal datokunata responsabilidadwan tratarananku. Qillqasqa términosqa precio, apachiy, calidad, garantía, propiedad, pakay hinaspa pagaymanta pantaykunata pisiyachin. Chilepi negocio oportunidadesqa llaqtaq munayninmanta, regional industriakunamanta, digital serviciokunamanta, exportacionmanta, turismo, sostenibilidad hinaspa especializadu yachaymanta hamunman. Limitacionkunaqa financiamiento, permisos, tardío pagos, competencia, cambiante demanda, hinaspa dueñoq pachanwan yachayninwan tupanku.
Empresakuna Chilepi
Chilepi huk negocioqa sapalla empresario, compañía, sociedad utaq huk allin organizacionpa ñanninpi llamk'ayta atin. Huk empresata qallariyqa kamachiy forma akllayta, impuesto-pa riqsichikuyninta allichayta, llaqta- hinaspa sectorpa permisosninta qhawariyta, yupaykunata waqaychayta, hinallataq negocioq responsabilidadninta kikiykiq responsabilidadninmanta rakiyta munan. Allin yuyayqa runakuna, qullqi chinkay, kamachikuna, hinaspa qullqi puriynin tinkunllapim kawsaypaq tukukun.
Tip
Qullqi achkata empresapa formapi, localpi utaq stockpi churachkanaykimanta ñawpaqta clienteq sasachakuyninta prueba ruray. Yuyayqa chiqap kaptinqa propiedad hinaspa riesgo-man tupaq forma-ta akllay, chaymanta impuesto, llaqta, sector, empleo hinaspa qillqay deberkunata tukuyta rikuy. Sapa pacha costokunapaq hinaspa clienteq tardío pagonkunapaq suficienteta qullqita waqaychay.

