ការដឹកជញ្ជូននៅកម្ពុជា

ប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនរបស់កម្ពុជាពឹងផ្អែកជាចម្បងលើផ្លូវថ្នល់ ហើយការគ្រប់គ្រងត្រូវបានបែងចែកតាមស្ថាប័ន។ ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន (Ministry of Public Works and Transport, MPWT) គ្រប់គ្រងផ្លូវថ្នល់ ការចុះបញ្ជីយានយន្ត បណ្ណបើកបរ ផ្លូវដែក ផ្លូវទឹក និងការអនុញ្ញាតដឹកជញ្ជូន។ គណៈកម្មាធិការជាតិសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ផ្លូវគោក (National Road Safety Committee, NRSC) សម្របសម្រួលការងារសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ ប៉ូលិសចរាចរណ៍អនុវត្តច្បាប់ចរាចរណ៍ ហើយរដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានអាកាសចរស៊ីវិល (State Secretariat of Civil Aviation, SSCA) គ្រប់គ្រងអាកាសចរស៊ីវិល។ មន្ទីរខេត្ត និងក្រុងគ្រប់គ្រងកិច្ចការដឹកជញ្ជូនក្នុងតំបន់។ ភ្នំពេញមានប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនសាធារណៈផ្លូវការច្បាស់លាស់ជាងគេ។ អាជ្ញាធររថយន្តក្រុងរាជធានីភ្នំពេញផ្តល់សេវារថយន្តក្រុងក្នុងក្រុង និងព័ត៌មានផ្លូវការអំពីសេវា ចំណត និងទីតាំងរថយន្តជាក់ស្តែងតាមប្រព័ន្ធ និងកម្មវិធីរបស់ខ្លួន។ ព័ត៌មានផ្លូវការបច្ចុប្បន្នរួមមានខ្សែរថយន្ត 1C, 2A, 3, 4A, 5, 7 និង 12A។ មិនមានឯកសារបញ្ជាក់ពីបណ្តាញរថយន្តក្រុងជាតិឯកសណ្ឋាននៅកម្ពុជាទេ។ នៅក្រៅភ្នំពេញ រថយន្តក្រុងឯកជនរវាងទីក្រុង តុកតុក រម៉ក និងសេវាជិះតាមកម្មវិធីជាជម្រើសដឹកជញ្ជូនជាក់ស្តែងភាគច្រើន។ មានកំណត់ផ្លូវតាក់ស៊ីទឹករវាងព្រែកព្នៅ ភ្នំពេញ និងតាខ្មៅ។ ផែនការដែលបានផ្សព្វផ្សាយលើកឡើងពីទូកចំនួនបួន និងស្ថានីយចំនួនប្រាំមួយ ក្នុងនោះស្ថានីយបួនកំពុងដំណើរការ និងពីរកំពុងអភិវឌ្ឍ ហើយការធ្វើដំណើរពីចុងម្ខាងទៅចុងម្ខាងចំណាយពេលប្រហែល 45 នាទី។ កាលវិភាគ និងថ្លៃសំបុត្រដែលបានផ្សព្វផ្សាយមួយចំនួនជាព័ត៌មានចាស់ ឬមិនពេញលេញ ដូច្នេះគួរបញ្ជាក់សេវាដំណើរការ និងតម្លៃនៅមូលដ្ឋានមុនធ្វើដំណើរ។ ផ្លូវដែកកម្ពុជាមានខ្សែសំខាន់ពីរ ដែលមានប្រវែងសរុបប្រហែល 650 គីឡូម៉ែត្រ។ ខ្សែខាងជើងតភ្ជាប់ភ្នំពេញទៅប៉ោយប៉ែត មានប្រវែងប្រហែល 386 គីឡូម៉ែត្រ ខណៈខ្សែខាងត្បូងតភ្ជាប់ភ្នំពេញទៅព្រះសីហនុ មានប្រវែងប្រហែល 264 គីឡូម៉ែត្រ។ ក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ រេលវេ កម្ពុជា (Royal Railway Cambodia, RRC) ដំណើរការសេវាដឹកអ្នកដំណើរ ដោយមានការចូលរួមពី MPWT។ តម្លៃសំបុត្រខ្សែខាងត្បូងដែលបានផ្សព្វផ្សាយរួមមាន USD 7 ទៅព្រះសីហនុ USD 6 ទៅកំពត និង USD 4 ទៅតាកែវ។ ថ្លៃដឹកយានយន្តដែលបានរាយការណ៍គឺ USD 14 សម្រាប់រថយន្ត USD 5 សម្រាប់ម៉ូតូ និង USD 12 សម្រាប់កង់។ សេវាដឹកអ្នកដំណើរមានកម្រិត ហើយជាញឹកញាប់ផ្តោតលើចុងសប្តាហ៍ ដូច្នេះគួរបញ្ជាក់ពេលចេញដំណើរជាមុន។ មិនមានឯកសារបញ្ជាក់ថាកម្ពុជាមានប្រព័ន្ធមេត្រូ ឬរថភ្លើងក្រោមដីកំពុងដំណើរការទេ។ គំនិតមេត្រូ និងរថភ្លើងស្រាលនៅភ្នំពេញនៅត្រឹមដំណាក់កាលសិក្សា គម្រោង ឬអភិវឌ្ឍន៍។ ការធ្វើដំណើរតាមផ្លូវថ្នល់នៅតែសំខាន់សម្រាប់ការធ្វើដំណើរក្នុងតំបន់។ រថយន្តក្រុងឯកជនត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់ការធ្វើដំណើររវាងទីក្រុង។ ផ្លូវល្បឿនលឿនភ្នំពេញ–ព្រះសីហនុមានប្រវែងប្រហែល 190.633 គីឡូម៉ែត្រ មានបួនគន្លង ហើយកំណត់ល្បឿនដែលបានផ្សព្វផ្សាយចន្លោះ 80–120 km/h។ ផ្លូវនេះគិតថ្លៃប្រើប្រាស់ ហើយថ្លៃអាស្រ័យលើចម្ងាយ និងប្រភេទយានយន្ត។ ម៉ូតូអាចប្រើផ្លូវនេះបានតែនៅពេលបំពេញលក្ខខណ្ឌកំណត់ថាមានទំហំម៉ាស៊ីនយ៉ាងតិច 500 cc ឬកម្លាំង 27 kW និងទទួលបានការអនុញ្ញាតពី MPWT។ ផ្លូវល្បឿនលឿនភ្នំពេញ–បាវិតជាច្រកគម្រោង និងសាងសង់ ដូច្នេះមិនគួរសន្មតថាមានសេវាដឹកអ្នកដំណើរទៀងទាត់ដែលបានបញ្ជាក់ទេ។ ការធ្វើដំណើរតាមផ្លូវអាកាសស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ SSCA។ អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោបានទទួលបន្តប្រតិបត្តិការហោះហើរនៅភ្នំពេញនៅថ្ងៃទី 9 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 2025។ កាលវិភាគហោះហើរ និងថ្លៃសំបុត្រប្រែប្រួល ដូច្នេះត្រូវពិនិត្យព័ត៌មានបច្ចុប្បន្នពីក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ ឬអាកាសយានដ្ឋានសម្រាប់ការធ្វើដំណើរជាក់លាក់។ កម្ពុជាក៏មានផ្លូវទឹកក្រៅពីផ្លូវតាក់ស៊ីទឹកក្នុងតំបន់ភ្នំពេញដែរ ប៉ុន្តែមិនទាន់មានការបញ្ជាក់ដោយផ្ទាល់អំពីសេវាដឹកអ្នកដំណើរមហាជនទូទាំងប្រទេសដែលដំណើរការទៀងទាត់ស្រដៀងគ្នានោះទេ។ យានយន្តប្រើលើផ្លូវសាធារណៈត្រូវចុះបញ្ជី។ សេវាចុះបញ្ជីយានយន្តតាមអ៊ីនធឺណិតមាននៅ vehicle.mpwt.gov.kh។ ថ្លៃចុះបញ្ជីដែលបានផ្សព្វផ្សាយរួមមាន KHR 125,000 សម្រាប់រថយន្ត ដោយមិនរាប់បញ្ចូលស្លាកលេខពិសេសជាជម្រើស និង KHR 40,000 សម្រាប់ម៉ូតូ ឬតុកតុក។ ឯកសារគាំទ្រដែលជាទូទៅត្រូវការរួមមានភស្តុតាងបង់ពន្ធនាំចូល លិខិតទិញ ឬលិខិតពីអ្នកលក់ ភស្តុតាងត្រួតពិនិត្យបច្ចេកទេស និងឯកសារអត្តសញ្ញាណ ឬសៀវភៅស្នាក់នៅ ឬសៀវភៅគ្រួសារ។ ការត្រួតពិនិត្យបច្ចេកទេសពិនិត្យសមត្ថភាពប្រើប្រាស់លើផ្លូវ និងការបំភាយឧស្ម័ន។ អាចកក់ពេលត្រួតពិនិត្យតាម techinspection.mpwt.gov.kh។ ថ្លៃត្រួតពិនិត្យរថយន្តគ្រួសារដែលបានផ្សព្វផ្សាយគឺ KHR 36,000, KHR 42,000 ឬ KHR 48,000 អាស្រ័យលើប្រភេទ។ គួរពិនិត្យថ្លៃ ឯកសារ និងទីតាំងត្រួតពិនិត្យមុនដាក់ពាក្យ។ អ្នកបើកបរត្រូវមានបណ្ណបើកបរមានសុពលភាពសម្រាប់ប្រភេទយានយន្តនោះ។ ព័ត៌មានអំពីការដាក់ពាក្យ និងសេវាមាននៅ driverlicense.mpwt.gov.kh ហើយអាចមានការប្រឡងប្រភេទ A និង B តាមអ៊ីនធឺណិត។ ជាទូទៅ អ្នកដាក់ពាក្យប្រភេទ C ត្រូវបង្ហាញភស្តុតាងថាបានរៀននៅសាលាបង្រៀនបើកបរ មុនប្រឡង។ ប្រភេទ A គ្របដណ្តប់ម៉ូតូដែលមានទំហំម៉ាស៊ីនលើស 125 cc ឬកម្លាំងលើស 11 kW រ៉ឺម៉កម៉ូតូ និងកង់បី។ ប្រភេទ B គ្របដណ្តប់រថយន្ត និងការដឹកអ្នកដំណើររហូតដល់ប្រាំបួននាក់។ ប្រភេទ C គ្របដណ្តប់យានយន្តដឹកទំនិញលើស 3.5 តោន ប្រភេទ D គ្របដណ្តប់យានយន្តដឹកអ្នកដំណើរពី 10–20 នាក់ ហើយប្រភេទ E គ្របដណ្តប់រ៉ឺម៉កលើស 0.75 តោន។ ជាទូទៅ អាយុអប្បបរមាសម្រាប់ប្រភេទ A និង B គឺ 18 ឆ្នាំ សម្រាប់ C និង D1 គឺ 22 ឆ្នាំ ហើយសម្រាប់ D2 និង E គឺ 24 ឆ្នាំ។ អ្នកមានអាយុយ៉ាងតិច 15 ឆ្នាំអាចជិះម៉ូតូទំហំម៉ាស៊ីនរហូតដល់ 125 cc និងកម្លាំងរហូតដល់ 11 kW ដោយមិនចាំបាច់មានបណ្ណបើកបរ នៅពេលមានឯកសារអត្តសញ្ញាណតាមខ្លួន។ បណ្ណប្រភេទ A និង B ត្រូវបានរាយការណ៍ថាមានសុពលភាព 10 ឆ្នាំ ខណៈបណ្ណប្រភេទ C, D និង E មានសុពលភាព 5 ឆ្នាំ។ ថ្លៃដែលបានផ្សព្វផ្សាយសម្រាប់ពលរដ្ឋរួមមាន KHR 30,000 សម្រាប់ប្រភេទ A និង KHR 90,000 សម្រាប់ប្រភេទ B។ ថ្លៃដែលបានរាយការណ៍សម្រាប់ជនបរទេសខ្ពស់ជាង គឺ KHR 100,000 និង KHR 180,000 តាមលំដាប់។ ប្រភេទ C ឬ D ត្រូវបានរាយការណ៍ថាមានតម្លៃ KHR 95,000 ហើយប្រភេទ E តម្លៃ KHR 100,000។ ការប្តូរបណ្ណបរទេសត្រូវបានរាយការណ៍ថាមានតម្លៃ KHR 120,000 ហើយត្រូវការលិខិតឆ្លងដែន ទិដ្ឋាការ ភស្តុតាងស្នាក់នៅ និងលិខិតបញ្ជាក់សុខភាព។ កម្ពុជាបើកបរខាងស្តាំ។ អ្នកបើកបរអាចប្រើទូរសព្ទបានតែជាមួយឧបករណ៍ប្រើដោយមិនប្រើដៃ។ ច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកកំណត់កម្រិតជាតិអាល់កុលនៅ 0.25 mg/L ក្នុងខ្យល់ដង្ហើម ឬ 0.50 g/L ក្នុងឈាម។ អ្នកបើកបរ និងអ្នករួមដំណើរតាមម៉ូតូ រួមទាំងកុមារចាប់ពីអាយុបីឆ្នាំ ត្រូវពាក់មួកសុវត្ថិភាព។ អ្នកអង្គុយកៅអីខាងមុខត្រូវពាក់ខ្សែក្រវាត់សុវត្ថិភាពនៅតំបន់មានសំណង់ជាប់គ្នា ហើយច្បាប់ក៏អនុវត្តចំពោះអ្នកដំណើរនៅក្រៅតំបន់សំណង់កកកុញក្រោមលក្ខខណ្ឌដែលបានកំណត់។ ល្បឿនអតិបរមាទូទៅក្នុងក្រុងដែលបានផ្សព្វផ្សាយគឺ 40 km/h ប៉ុន្តែស្លាកសញ្ញា និងកម្រិតជាក់លាក់មានអាទិភាពលើផ្លូវនីមួយៗ។ ផ្លូវល្បឿនលឿនមានច្បាប់ដាច់ដោយឡែក។ ក្រោយគ្រោះថ្នាក់ អ្នកពាក់ព័ន្ធគួរជួយអ្នករងរបួស និងរាយការណ៍ភ្លាមៗទៅអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ឬប៉ូលិសចរាចរណ៍។ ច្បាប់កំណត់នីតិវិធីបណ្តឹងសម្រាប់បទល្មើសចរាចរណ៍។ ហានិភ័យគ្រោះថ្នាក់ពាក់ព័ន្ធខ្លាំងនឹងល្បឿន មួកសុវត្ថិភាព ជាតិអាល់កុល សិទ្ធិអាទិភាពលើផ្លូវ ខ្សែក្រវាត់សុវត្ថិភាព និងការប្រើទូរសព្ទ។ NRSC ផ្សព្វផ្សាយស្ថិតិប្រចាំថ្ងៃអំពីគ្រោះថ្នាក់ ការស្លាប់ របួស និងការពាក់មួកសុវត្ថិភាព ប៉ុន្តែការស្រាវជ្រាវដែលមានមិនគាំទ្រសេចក្តីសន្និដ្ឋានតែមួយថ្នាក់ជាតិអំពីការអនុវត្តច្បាប់ ឬការគោរពច្បាប់ទេ។ ការដើរ និងជិះកង់នៅតែអាចធ្វើបាន ប៉ុន្តែមិនមានឯកសារបញ្ជាក់ពីបណ្តាញផ្លូវឯកទេសឯកសណ្ឋានទូទាំងប្រទេសទេ។ អ្នកជិះកង់គួរបើកជិតគែមខាងស្តាំបំផុត។ អ្នកថ្មើរជើងគួរប្រើចិញ្ចើមផ្លូវ ឬគែមផ្លូវ ហើយឆ្លងតាមគំនូសសេះបង្កង់ ឬច្រកឆ្លងថ្មើរជើងដែលមាន។ គំរូស្ទង់មតិរបស់ JICA ឆ្នាំ 2022 នៅភ្នំពេញបានកត់ត្រាថា ម៉ូតូមាន 74.0% នៃការធ្វើដំណើរដែលបានសង្កេត ការដើរ 12.8% កង់ 3.9% រថយន្តសេដាន រថយន្តវ៉ាហ្គន និងវ៉ាន់ 6.5% និងតុកតុក 2.6%។ តួលេខទាំងនេះពិពណ៌នាគំរូនៅភ្នំពេញនោះ ហើយមិនតំណាងឱ្យកម្ពុជាទាំងមូលទេ។ ការដឹកជញ្ជូនប៉ះពាល់ដល់ការកកស្ទះ ការបំពុលខ្យល់ក្នុងតំបន់ ការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ សំឡេងរំខាន និងការប្រឈមនឹងហានិភ័យផ្លូវថ្នល់ និងអាកាសធាតុ។ ការត្រួតពិនិត្យបច្ចេកទេសអាចកំណត់ការបំភាយឧស្ម័ន និងការកែប្រែយានយន្តមិនតាមស្តង់ដារ ប៉ុន្តែមិនអាចលុបបំបាត់ផលប៉ះពាល់ទាំងអស់ពីការដឹកជញ្ជូនបានទេ។ យុទ្ធសាស្ត្ររយៈពេលវែងរបស់កម្ពុជាកំណត់គោលដៅអព្យាក្រឹតកាបូនត្រឹមឆ្នាំ 2050។ គោលដៅ NDC 3.0 សម្រាប់ឆ្នាំ 2035 រួមមានចំណែករថយន្តក្រុងក្នុងទីក្រុង 15% ជំនួសមូលដ្ឋាន 2.5% ម៉ូតូអគ្គិសនី 35% នៃចំនួនម៉ូតូ ត្រីចក្រយានយន្តអគ្គិសនី 5% នៃចំនួនតុកតុក រថយន្តអគ្គិសនី 5% នៃចំនួនរថយន្ត និងរថយន្តក្រុងអគ្គិសនីតាមលក្ខខណ្ឌ 20% នៃកងរថយន្តក្រុងក្នុងទីក្រុង។ គោលដៅផ្សេងទៀតរួមមានចំណែកផ្លូវដែក 5% នៃការដឹកជញ្ជូនអ្នកដំណើរ និងទំនិញ ស្តង់ដារប្រសិទ្ធភាពប្រេងឥន្ធនៈសម្រាប់ 50% នៃកងយានយន្ត និងការកែលម្អប្រសិទ្ធភាព 30%។ ទាំងនេះជាគោលដៅគោលនយោបាយ មិនមែនជារង្វាស់នៃលទ្ធផលបច្ចុប្បន្នទេ។