Finansê şexsî dest pê keno bi pereyê ke tê û pereyê ke derdê dest. Dahat dikare maaş, qezancê karê serxwebûyî, maaşê emeklî, alîkarî, kirê an jî dahatê sermayeyî bıyo; xerc jî xani, xwarin, transport, xizmet, vergî û peredayışê deynan ra pêk tê. Yekîneyê pereyê Bulgaristan (lev), ke bi koda pereyê Bulgaristan (BGN) kurt beno, di nirxanê Bulgaristanî û plananê malê de yekîneyê nêzdîk o. Her yekîneyê pere 100 parçeyê yekîneyê pere (stotinki) ra pêk yena, û merdim dikare pereyan bi nakit, kartan, havalanê bankayî an xizmetê peredayışê dijîtalî bıde. Banki hesabê rojane, kartê peredayışî, haval, depozito û deynan pêşkêş kenê. Kontrat dikaren ku xercê hesabî, xercê kartî, xercê haval, faiz û cezayan cuda nîşan bidê; no ra, maliyetê giştî ji yew hejmarê reklamkerdeyî muhîmter o. Budceyê malê her yekîneyê pere ra armancêk dano. Xercê bingehîn û peredayışê deynan bi gelemperî verê tê, paşê tesarruf û xercê guherbar tên, û xercê neherdemî beno parçeyê biçûkê mehane. Tesarruf ji bo tamîr, hewcedariyê tenduristî, guherîna karî û şaşiyên din tamponêk pêşkêş keno. Pereyê ke zû lazim beno bi gelemperî ci de amade beno, lê pereyê demdirêjî carinan dikare rîskê zêdetir qebûl bike, bi hêvîya mezinbûna muhtemel. Vergî û bexşê civakî yê mecburî hem li ser karwanan hem li ser biznesan di Bulgaristan de tesîr kenê. Mesûliyeta pratîkî bi awayê ke dahat çawa tê qezenc kerdene re eleqedar a; o ra karmend, karê serxwebûyî, xwediyê şirketî, xwediyê malê û sermayedar dikaren prosesê cuda bişopînin. Bîme di bin kontrat de hin rîskên mezin dide bîmegir. Ew her windakerdenê ranake, çimkî qapandış, derxistin, sînor, rêgezê bendemanê û paya xwediyê polîçeyî destnîşan kenê ke bi rastî çi tê parastene. Rêveberiya başê pereyan nê beşan bi yewbînan ra girêdano, ne ke her yewi cuda bıvinê. Kesê ke qeydê zelal, tesarrufê acîl, parastışê guncan, deynê kontrolkerde û armancê demdirêjê rastî yeno, ji bo firsetan û astengiyan amadetir o.
Finans Bulgaristan de
Finans Bulgaristan de sistemê rojane yê qezenc kerdene, pere girewtış, xerc kerdene, deyn girewtış, xo parastış û sermaye kerdene ser o. Kararê malî yê rojane zaf caran dahat, xercê malê, xizmetê bankayî, vergî, bîme û tesarruf ra eleqedar ê. Fam kerdene ke nê beş çawa bi yewbînan ra girêdayî ê, plan kerdene û xeletiyê giran hêdî keno.
Tip
Dest pê ke bi eşkere kerdena pereyan: dahat, mesûliyeta sabit, xercê asayî, tesarruf û deynan li cihekêk binivîse. Berî ke bi pereyê lazimê jiyana rojane rîskan bigire, rezervêk biçûkê ewlehiyê ava ke. Her gava şertê kar, mal an malbatê to bıguherî, kontrat û qeydê fermî kontrol ke.