Iṣẹ́ àgbàṣe ní Bẹ̀nẹ̀

Iṣẹ́ àgbàṣe òfin ní Bẹ̀nẹ̀ ní iṣẹ́ oṣù ní ìjọba àti ilé-iṣẹ́ aládàáni, nígbà tí iṣẹ́ fún ara ẹni, yíyọ̀ǹda iṣẹ́ láìgba owó àti àwọn ètò iṣẹ́ àkókò kúkúrú ń fúnni ní ọ̀nà mìíràn láìdá ipò òṣìṣẹ́ oṣù sílẹ̀ láìfọwọ́sí. Iṣẹ́ ìjọba ANPE/Bénin Emploi ń pèsè ìforúkọsílẹ̀, ìmọ̀ràn, ìtọ́sọ́nà iṣẹ́, àwọn ipò iṣẹ́ tí a ti jẹ́rìí, fífi ènìyàn sí iṣẹ́ àti ìtọ́lé lẹ́yìn fífi sí iṣẹ́ ní ẹ̀ka 13 káàkiri ẹ̀ka ìṣàkóso 12. Àwọn ènìyàn tó ní oríṣiríṣi ìpele ẹ̀kọ́ lè lò ó. PaDE ń ṣiṣẹ́ ní ìjọba ìbílẹ̀ 77, àwọn ètò bíi P2RDE, PAEI, PSPIE àti THIMO sì ń ṣe àtìlẹ́yìn fún ìkẹ́kọ̀ọ́ iṣẹ́ ọwọ́ kúkúrú, iṣẹ́ fún ara ẹni, ìkọ́ni ṣáájú fífi sí iṣẹ́ tàbí iṣẹ́ àkókò díẹ̀. Ìkẹ́kọ̀ọ́ iṣẹ́ ọwọ́ P2RDE lè gba oṣù mẹ́ta jù lọ, ó sì jẹ́ ọ̀fẹ́; yíyọ̀ǹda iṣẹ́ lè ní owó ìrànlọ́wọ́ àti ìbòjú tó dáàbò bo ìlera. Àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba lè wọ iṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Fonctionnaire de l'État tàbí Agent Contractuel de Droit Public de l'État nípasẹ̀ yíyan tó dá lórí ìwé-ẹ̀rí ẹ̀kọ́, ìdánwò ìdíje, ìdánwò yíyan tàbí yíyan lórí ìwé tí Ilé-iṣẹ́ Iṣẹ́ àti Iṣẹ́ Ìjọba (MTFP) kéde. Àwọn agbanisíṣẹ́ aládàáni sábà máa ń yan òṣìṣẹ́ wọn fúnra wọn, wọ́n ń ròyìn àwọn ipò iṣẹ́ sí MTFP, wọ́n sì gbọ́dọ̀ forúkọ àwọn òṣìṣẹ́ sí ètò ààbò àwùjọ. Alárinà fífi ènìyàn sí iṣẹ́ gbọ́dọ̀ forúkọ sílẹ̀ ní ẹ̀ka iṣẹ́ tó ní àṣẹ. A lè ṣàyẹ̀wò àdéhùn òṣìṣẹ́ nípasẹ̀ ìlànà ìwé-àṣẹ àdéhùn orílẹ̀-èdè; àwọn òṣìṣẹ́ àjèjì nílò ìlànà àgbàṣe tí agbanisíṣẹ́ gbọ́dọ̀ ṣe, ìlànà ìwé-àṣẹ iṣẹ́ àti fisa MTFP tó yẹ. Àdéhùn CDI kò ní ọjọ́ òpin tí a ti pinnu, nígbà tí àdéhùn CDD gbọ́dọ̀ wà ní kíkọ, kí ó sì sọ àkókò tàbí iṣẹ́ tí a ó parí. Àtúnsọ CDD àti àbájáde tí kò bá tún un ṣe tẹ̀lé Òfin Iṣẹ́; láti àkókò kẹrin, àìtúnsọ lè mú kí ìkìlọ̀ àti owó ìsanpadà ìparí ìfọwọ́sowọ́pọ̀ wáyé lábẹ́ ìlànà tó kan. Àdéhùn iṣẹ́ àkókò díẹ̀ gbọ́dọ̀ wà ní kíkọ, owó sì máa bá àkókò iṣẹ́ mu. Àkókò ìdánwò gbọ́dọ̀ wà ní kedere ní kíkọ, a sì ń sanwó fún un; ó máa ń parí láìsí ìkìlọ̀ tàbí ìsanpadà àfi bí àdéhùn tàbí àdéhùn àpapọ̀ bá sọ ohun mìíràn. Iṣẹ́ níta ibùgbé déédéé òṣìṣẹ́ nílò àdéhùn tí a kọ sílẹ̀ tí a sì forúkọsílẹ̀. Owó oṣù tó kéré jù tí òfin fàyè gba, tí a mọ̀ sí SMIG, jẹ́ 52,000 FCFA lọ́ṣooṣù láti 1 Oṣù Kini 2023. Agbanisíṣẹ́ gbọ́dọ̀ san owó kan náà fún iṣẹ́ tó ní iye kan náà, san owó ní owó òfin, kí ó sì fúnni ní ìwé owó oṣù tàbí ìwé tó dọ́gba. Owó iṣẹ́ wákàtí sábà yẹ kí a san ó kéré tán lẹ́ẹ̀kan ní gbogbo ọjọ́ 15, nígbà tí owó oṣù yẹ kí a san ó kéré tán lẹ́ẹ̀kan lóṣooṣù, kò sì gbọdọ̀ kọjá ọjọ́ mẹ́jọ lẹ́yìn òpin oṣù. Owó ìkẹyìn àti àwọn ìsanpadà tó yẹ ni a san nígbà tí iṣẹ́ bá parí. Àkókò iṣẹ́ òfin sábà kò gbọdọ̀ kọjá wákàtí 40 lọ́sẹ̀ àti wákàtí mẹ́jọ lóòjọ́. Àwọn òṣìṣẹ́ ní ìsinmi ọ̀sẹ̀ tó tẹ̀ lé ara wọn fún wákàtí 24 ó kéré tán, ó sábà máa ń jẹ́ ọjọ́ Àìkú; iṣẹ́ àfikún tó kọjá ààlà ọdọọdún tó bófin mu nílò àṣẹ Inspection du travail. Ìsinmi tí a ń sanwó máa ń kójọ ọjọ́ iṣẹ́ méjì lóṣooṣù iṣẹ́ tó ṣiṣẹ́; àwọn tó kéré ju ọmọ ọdún 18 gba ọjọ́ iṣẹ́ 30, àwọn tó wà láàárín 18 sí 21 sì gba ọjọ́ iṣẹ́ 24. Ìsinmi ìbímọ bo ọ̀sẹ̀ mẹ́fà ṣáájú àti ọ̀sẹ̀ mẹ́jọ lẹ́yìn ìbímọ, pẹ̀lú ọ̀sẹ̀ mẹ́rin àfikún tí àìsàn bá wà. Ààbò lòdì sí ìyọkúrò iṣẹ́ tó ní í ṣe pẹ̀lú oyún wà, àfi tí ìwà àìtọ́ tó le tí kò ní í ṣe pẹ̀lú oyún tàbí àìṣeéṣe láti tẹ̀síwájú iṣẹ́ bá mú ìgbésẹ̀ náà yẹ. Ọjọ́ orí tó kéré jù fún iṣẹ́ jẹ́ 14. Caisse Nationale de Sécurité Sociale (CNSS) bo àǹfààní ìdílé àti ìbímọ, ewu iṣẹ́ àti owó ìfẹ̀yìntì. Agbanisíṣẹ́ forúkọsílẹ̀ nígbà tí ó ṣí ilé-iṣẹ́ tàbí gba òṣìṣẹ́ oṣù àkọ́kọ́, àwọn òṣìṣẹ́ sì gba ìforúkọsílẹ̀ tiwọn kọ̀ọ̀kan. Agbanisíṣẹ́ gbọ́dọ̀ ròyìn jàǹfààní iṣẹ́ àti owó ìdájọ́. Tí òṣìṣẹ́ bá pé 20 tàbí ju bẹ́ẹ̀ lọ, CNSS lè béèrè àkójọ orúkọ fún gbogbo mẹ́ẹ̀dogun ọdún. Ipilẹ̀ ìṣírò owó ìdájọ́ ní gbogbo owó iṣẹ́ àti ẹ̀bùn, ìsanpadà àti àǹfààní tí a fún ní irú ohun tàbí owó. Ìpín tí agbanisíṣẹ́ ń san jẹ́ 9% fún àǹfààní ìdílé, 1 sí 4% fún ewu iṣẹ́ àti 6.4% fún ìfẹ̀yìntì ọjọ́ ogbó, tó jẹ́ àpapọ̀ 16.4 sí 19.4%. Àwọn òṣìṣẹ́ san 3.6% fún ìfẹ̀yìntì ọjọ́ ogbó. Gẹ́gẹ́ bí ìlànà CNSS tí a kọ sílẹ̀, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ iṣẹ́ àti akẹ́kọ̀ọ́ ilé-ẹ̀kọ́ iṣẹ́ kan ewu iṣẹ́ nìkan. Agbára owó oṣù tó kéré jù tí a kọ sílẹ̀ nígbà tó kẹ́yìn, SMIG, ti jẹ́ 52,000 FCFA lọ́ṣooṣù láti 1 Oṣù Kini 2023; ṣàyẹ̀wò iye tó wúlò kí o tó ṣètò owó iṣẹ́ òde òní. Láti òṣìṣẹ́ 15 lọ, ilé-iṣẹ́ nílò ìlànà inú ilé (règlement intérieur). Agbanisíṣẹ́ fi àkọsílẹ̀ àkọ́kọ́ ránṣẹ́ sí àwọn aṣojú òṣìṣẹ́ àti Olùṣàyẹ̀wò Iṣẹ́. Lẹ́yìn tí Olùṣàyẹ̀wò Iṣẹ́ bá fún un ní ìwé-àṣẹ, èyí tó lè gba nǹkan bí oṣù kan, a fi ìlànà náà sílẹ̀ ní ọ́fíìsì akọ̀wé ilé-ẹjọ́, a sì fi síta; kò lè bẹ̀rẹ̀ ṣáájú oṣù méjì lẹ́yìn fífi sílẹ̀. Àkókò iṣẹ́ òfin sábà jẹ́ wákàtí 40 lọ́sẹ̀, nínú iṣẹ́ àgbẹ̀ sì jẹ́ wákàtí 2,400 lọ́dún. A lè béèrè iṣẹ́ àfikún tó tó wákàtí 240 fún òṣìṣẹ́ kọ̀ọ̀kan lọ́dún, bí a bá tẹ̀lé àwọn ìkéde àti ìbánisọ̀rọ̀ tó yẹ. Agbanisíṣẹ́ kò gbọdọ̀ ṣe ìyàsọ́tọ̀ sí òṣìṣẹ́ nítorí akọ tàbí abo, ọjọ́ orí, ẹ̀yà, ìbátan ẹ̀yà, ìbátan ìdílé, jíjẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́, ìpilẹ̀, ẹ̀sìn tàbí èrò òṣèlú; kò sì gbọdọ̀ fi agbára múni láti ṣe àtìlẹ́yìn fún ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́ tàbí tako rẹ̀. Ó gbọ́dọ̀ pèsè ohun èlò ààbò tó yẹ, ibi iṣẹ́ tó ní ààbò àti ìmọ́tótó tó ń bá a lọ. A nílò ìkẹ́kọ̀ọ́ nípa ìlera, ààbò àti àyíká nígbà gbígba òṣìṣẹ́, nígbà yíyí ibi iṣẹ́ tàbí ẹ̀rọ iṣẹ́ padà, àti lẹ́yìn ìpadàbọ̀ láti àìsí tó ju oṣù mẹ́fà lọ. Ibi iṣẹ́ tó ní ju òṣìṣẹ́ aláìyípadà 25 lọ nílò olùrànlọ́wọ́ àkọ́kọ́ méjì sí mẹ́ta. Ìgbìmọ̀ Ìlera àti Ààbò (Comité d'hygiène et de sécurité) di dandan láti òṣìṣẹ́ déédéé 30 lọ, títí kan àwọn òṣìṣẹ́ àkókò díẹ̀ àti aláìlétò; Inspection du travail lè tún pàṣẹ rẹ̀ fún ilé-iṣẹ́ kékeré. Agbanisíṣẹ́ ni olórí ìgbìmọ̀ náà, ó sì ń péjọ ó kéré tán lẹ́ẹ̀kan ní gbogbo mẹ́ẹ̀dogun ọdún. A lè ṣètò iṣẹ́ ìlera iṣẹ́ (service de santé au travail) fúnra ilé-iṣẹ́, pẹ̀lú àwọn ilé-iṣẹ́ mìíràn tàbí nípasẹ̀ àdéhùn ilé-iwòsàn; ó tún gbọ́dọ̀ bo ìrànlọ́wọ́ àkọ́kọ́ àti ìgbàsílẹ̀ pajawiri. A gbọ́dọ̀ ròyìn ìjàmbá iṣẹ́ àti àìsàn iṣẹ́ sí Inspection du travail àti CNSS láàárín wákàtí 48. Ilé-iṣẹ́ tó ní òṣìṣẹ́ 100 tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ gbọ́dọ̀ dá iṣẹ́ àwùjọ sílẹ̀. Láti òṣìṣẹ́ 11 lọ, a pèsè fún àwọn aṣojú òṣìṣẹ́, ní kíka ìyípadà àkókò ọdún àti àwọn òṣìṣẹ́ àti akẹ́kọ̀ọ́ iṣẹ́ sí. Agbanisíṣẹ́ ṣètò ìdìbò; bí ipò aṣojú náà bá ṣófo, ó gbọ́dọ̀ bẹ̀rẹ̀ ìdìbò tuntun láàárín gbogbo àkókò oṣù méjìlá tó tẹ̀ lé. Àwọn aṣojú ní wákàtí ìsinmi iṣẹ́ 15 tí a ń sanwó lóṣooṣù fún ojúṣe wọn. Ìyọkúrò aṣojú, aṣojú àtijọ́ tàbí olùdíje nílò àṣẹ ṣáájú láti ọ̀dọ̀ Olùṣàyẹ̀wò Iṣẹ́. Ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́ lè ṣiṣẹ́ ní ilé-iṣẹ́, agbègbè ìpilẹ̀, àjọpọ̀ tàbí ìpele orílẹ̀-èdè. Fún jíjẹ́ aṣojú nínú ìdìbò iṣẹ́, ààlà ìbò tó kéré tán 20% ni a lò. Àwọn agbanisíṣẹ́ tàbí àjọ wọn àti ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́ ló ń bá ara wọn ṣọ̀rọ̀ nípa àdéhùn àpapọ̀, pẹ̀lú Olùṣàyẹ̀wò Iṣẹ́; lẹ́yìn fífi sílẹ̀ ní MTFP, a lè mú un kan àwọn agbanisíṣẹ́ àti òṣìṣẹ́ mìíràn. Conseil national du travail àti Commission nationale de concertation, de consultation et de négociations collectives wà lára ètò ilé-iṣẹ́ fún ìbáṣepọ̀ iṣẹ́ àpapọ̀. Nínú awuyewuye iṣẹ́ ẹni kọ̀ọ̀kan, ìpinnu àlàáfíà láti ọ̀dọ̀ Olùṣàyẹ̀wò Iṣẹ́ jẹ́ dandan kí ọ̀ràn tó lọ sí Ilé-ẹjọ́ Iṣẹ́ (Tribunal du travail). A máa ń rán ìpè ilé-ẹjọ́ jáde láàárín ọjọ́ 15, àkọsílẹ̀ àdéhùn sì lè di ohun tí a lè fi múlẹ̀ ní ọ́fíìsì akọ̀wé ilé-ẹjọ́. A gbọ́dọ̀ kọ́kọ́ gbìyànjú àdéhùn àlàáfíà ní kíkọ, lẹ́yìn náà ìpinnu àlàáfíà ṣáájú ìgbẹ́jọ́ ní Inspection du travail, àti nígbà tó bá yẹ Tribunal du travail tàbí àwọn yàrá awuyewuye àwùjọ rẹ̀.