Беларусь тәбиғәтен йыш ҡына белорусса «прырода» йәки русса «природа» һүҙе менән атайҙар. Уның ландшафттары һыу, боҙ, тупраҡ һәм быуаттар буйына алып барылған игенселек менән урман хужалығы тәьҫирендә ныҡ үҙгәргән. Урмандар илдең ҙур өлөшөн ҡаплай; уларҙа ҡарағай, шыршы, ҡайын, ерек һәм имән үҫә. Ҡайһы бер урмандар ағас әҙерләү һәм ял итеү өсөн ҡулланыла, икенселәрендә тәбиғәтте һаҡлау өсөн әһәмиәте юғарыраҡ булған боронғо йәки дымлы йәшәү урындары бар. Һаҙлыҡтар, айырыуса көньяҡтағы, белорусса Палессе йәки русса Полесье тип йөрөтөлгән төбәктә, ил тәбиғәтенең мөһим өлөшө булып тора. Болотлоҡтар, һаҙҙар, торфлыҡтар һәм йылға туғайҙары һыуҙы һәм углеродты туплай, күп төрҙәр өсөн үрсеү йәки туҡланыу урыны була. Беларустың күп йылғалары һәм күлдәре киңерәк Европа һыу йыйыу системалары менән бәйләнгән. Уларҙың ярҙары, ҡамышлыҡтары, утрауҙары һәм һай һыулы урындарында балыҡтар, ер-һыу хайуандары, бөжәктәр, имеҙеүселәр һәм күсмә ҡоштар йәшәй. Ғәҙәти ҡырағай хайуандарға мышы, ҡоралай, ҡабан, бүре, һеләүһен, ҡондоҙ, йылға ҡондоҙо һәм Европа зубры инә. Хайуанды туранан-тура күреү гарантияланмай; эҙҙәр, тауыштар, туҡланыу билдәләре йәки өңдәр уны күреүгә ҡарағанда күберәк мәғлүмәт бирә ала. Һаҡланған тәбиғәт биләмәләренә милли парктар, ҡурсаулыҡтар, заказниктар һәм тәбиғәт ҡомартҡылары инә. Беловежская Пуща — иң билдәле урман биләмәһе, әммә башҡа һаҡланған һаҙлыҡтар, күлле төбәктәр һәм урман ландшафттары ла мөһим. Биләмәгә инеү ҡағиҙәләре уның төрөнә, миҙгелгә, янғын хәүефенә, ҡырағай хайуандар ихтыяждарына һәм бысраныуҙы контролдә тотоу сараларына ҡарап айырыла. Билгеләнгән һуҡмаҡтар ғәҙәти ял итеүгә рөхсәт итергә мөмкин, ә ҡәтғи режимлы зоналарҙа инеү, транспорт, усаҡ яғыу, балыҡ тотоу, һунар, йыйыу йәки төн үткәреү сикләнә ала. Тәбиғәт таҙа һыу, уңдырышлы тупраҡ, һыу баҫыуҙарҙы көйләү, климатты көйләү, аҙыҡ-түлек, материалдар, туризм һәм тыныс ял мөмкинлектәрен бирә. Киптереү, бысратыу, янғындар, инвазив төрҙәр, йәшәү урындарының өҙөкләнә барыуы һәм артыҡ борсоу был файҙаны кәметергә мөмкин. Беларусь ҡоштарҙы күҙәтеү, йәйәүле сәйәхәт, тәбиғәтте өйрәнеү һәм урман менән торфлыҡтарҙы тергеҙеү өсөн яҡшы мөмкинлектәр бирә. Ҡунаҡтар маршрутты урындағы шарттарға ҡарап алдан планлаштырып, йәшәү урындарын үҙгәртмәйенсә һәм тәбиғәтте һаҡлау ҡайһы саҡта инеүҙе сикләүҙе талап иткәнен ҡабул итеп, күберәк файҙа ала.
Беларустағы тәбиғәт
Беларусь тәбиғәтенең йөҙөн урмандар, һаҙлыҡтар, йылғалар, күлдәр, болондар һәм киң тигеҙлектәр билдәләй. Илдә Европа зубры, мышы, ҡондоҙ һәм күп төрлө һаҙлыҡ ҡоштары йәшәй. Һаҡланған биләмәләр мөһим йәшәү урындарын һаҡлай, ә ғәҙәти урман һәм һыу буйҙарында ла һаҡлыҡ кәрәк.
Tip
Беларуста тәбиғәткә сәйәхәттәр билдәле маршрут һайлап, сығыр алдынан урындағы инеү шарттарын тикшергәндә хәүефһеҙерәк һәм ҡыҙығыраҡ була. Мобиль бәйләнешкә генә таянмаған карта, һыу, һауа торошона ярашлы кейем һәм зарядланған телефон ал. Ҡырағай хайуандарҙы тыныс күҙәт һәм тәбиғәт әйберҙәрен түгел, хәтирәләр менән фотоларҙы ғына алып ҡайт.