Өҫтәмә белем алыу кеше мәктәптә, һөнәри уҡыу йортонда йәки университетта төп белем алғандан һуң ойошторолған уҡыуҙы үҙ эсенә ала. Беларусь илендә өлкәндәр өсөн өҫтәмә белем биреү (дополнительное образование взрослых) кеүек терминдар менән аңлатыла. Һөнәри үҫеш, йәғни квалификацияны күтәреү (повышение квалификации), ғәмәлдәге һөнәр сиктәрендә белемдәрҙе яңырта. Ул хеҙмәткәрҙәргә һөнәрен тулыһынса үҙгәртмәйенсә яңы ысулдарҙы, ҡорамалдарҙы, бурыстарҙы йәки стандарттарҙы үҙләштерергә ярҙам итә ала. Ҡайтанан әҙерләү киңерәк йүнәлешкә эйә һәм кешене башҡа төр һөнәри эшмәкәрлеккә әҙерләй ала. Ғәҙәттә, ул ҡыҫҡа күнекмә курсына ҡарағанда күберәк уҡыуҙы талап итә һәм тулы башланғыс дәрәжә менән буталырға тейеш түгел. Эш биреүселәр эш урынында өйрәтеү, остазлыҡ, хәүефһеҙлек буйынса уҡытыу йәки тышҡы курстар ойошторорға мөмкин. Мәғариф учреждениелары һәм махсуслашҡан уҡытыу ойошмалары ла кешеләр һәм ойошмалар өсөн структуралы программалар тәҡдим итә ала. Ғәҙәти процесс күнекмәләрҙәге етешһеҙлекте билдәләүҙән башлана. Уҡыусы йәки эш биреүсе һуңынан программаны һайлай, ҡабул итеү шарттарын һәм көтөлгән һөҙөмтәләрҙе тикшерә, дәрестәрҙе һәм практиканы үтәй, талап ителгән баһалауҙан үтә һәм күрһәтелгән уҡыуҙы тамамлау документын ала. Ҡыҫҡа курстар һанлы, тел, идара итеү, техник йәки аралашыу күнекмәләрен яҡшырта ала. Уларҙың ҡиммәте сертификат булыуына ғына түгел, ә файҙалы йөкмәткеһенә һәм ысын практикаға бәйле. Өҫтәмә белем алыу вазифала үҫешкә, эш шарттарының үҙгәреүенә яраҡлашыуға, эшкә ҡайтыуға йәки үҙ-үҙеңә ышанысты арттырыуға ярҙам итә ала. Уның сиктәре — ваҡыт баҫымы, курстарҙың төрлө сифатта булыуы һәм ҡайһы бер һөнәрҙәрҙең билдәле башланғыс квалификацияны йәки рәсми рөхсәтте талап итеүе. Уҡыуға яҙылғанға тиклем уҡыусылар уҡытыусыны, уҡыу программаһын, уҡытыу форматын, уҡытыусының компетентлығын, баһалау тәртибен һәм биреләсәк документтың теүәл исемен раҫларға тейеш. Улар шулай уҡ эш биреүсенән йәки тейешле учреждениенан алынған һөҙөмтәнең маҡсатҡа ярашлы булыу-булмауын һорарға тейеш.
Квалификация күтәреү — Беларусь илендә
Беларусь илендә өҫтәмә белем алыу өлкәндәргә күнекмәләрен яңыртырға, яңы эш өлкәһен үҙләштерергә йәки төп белем алғандан һуң шәхси белемдәрен үҫтерергә ярҙам итә. Урындағы формаларға һөнәри үҫеш, ҡайтанан әҙерләү, эш урынында өйрәтеү, ҡыҫҡа курстар һәм үҙ аллы уҡыу инә. Дөрөҫ вариант уҡыусыға рәсми документ, карьера үҙгәреше йәки бер практик күнекмә кәрәк булыуына бәйле.
Tip
Эшегеҙгә йәки киләһе карьера аҙымығыҙға йоғонто яһаған бер күнекмә етешһеҙлегенән башлағыҙ. Һөҙөмтәне баһалаясаҡ кешенән ниндәй дәлил кәрәклеген һорағыҙ, шунан шул дәлилде барлыҡҡа килтергән курсты һайлағыҙ. Яңы күнекмә теория булып ҡына ҡалмаһын өсөн практикаға ваҡыт бүлегеҙ.