ബംഗ്ലാദേശിലെ തൊഴിൽനിയമം

ഈ ചട്ടക്കൂട് പൊതുവെ സ്വകാര്യ ഫാക്ടറികൾ, കടകൾ, വാണിജ്യ, വ്യവസായ സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. സർക്കാർ ഓഫീസുകൾ, സുരക്ഷാ അച്ചടിശാലകൾ, ആയുധനിർമാണശാലകൾ, ലാഭേച്ഛയില്ലാത്ത ചില വിദ്യാഭ്യാസ, ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവ ഒഴിവാക്കലുകളിൽപ്പെടുന്നു; സർക്കാർ ജീവനക്കാർക്ക് വേറിട്ട ചട്ടങ്ങളാണ് ബാധകം. ഒരു export processing zone-ലെ തൊഴിൽ Bangladesh EPZ Labour Act 2019-ഉം BEPZA ചട്ടക്കൂടും പിന്തുടരുന്നു. ഈ ദേശീയ അവലോകനത്തിൽ ഭരണപരമോ നഗരമേഖലയനുസരിച്ചോ ഉള്ള വ്യത്യാസം നൽകിയിട്ടില്ല. എന്നാൽ സ്ഥാപനത്തിന്റെ വിഭാഗം, മേഖല, തൊഴിലാളിയുടെ നില, സേവനചട്ടങ്ങൾ, യൂണിയൻ അല്ലെങ്കിൽ കൂട്ടായ വിലപേശൽ നില എന്നിവ അനുസരിച്ച് കൃത്യമായ ഉത്തരം മാറാം. ജോലിസ്ഥലത്തെ അനൗപചാരിക രീതി നിയമപരമായ അവകാശത്തിന് പകരമല്ല. അപ്രന്റീസ്, പകരക്കാരൻ, താൽക്കാലിക, കാഷ്വൽ, സ്ഥിരം, സീസണൽ തൊഴിലാളികളെ നിയമം അംഗീകരിക്കുന്നു. ജോലി തുടങ്ങുമ്പോൾ തൊഴിലുടമ നിയമനക്കത്തും ഫോട്ടോ തിരിച്ചറിയൽ കാർഡും നൽകുകയും തൊഴിലാളി രജിസ്റ്റർ സൂക്ഷിക്കുകയും സ്വന്തം ചെലവിൽ സേവനപുസ്തകം നൽകുകയും വേണം. Chief Inspector അല്ലെങ്കിൽ DIFE അംഗീകരിക്കുന്നതിന് വിധേയമായി, സേവനചട്ടങ്ങൾ നിയമത്തിന് തുല്യമോ അതിലധികമോ സംരക്ഷണം നൽകാം. പ്രൊബേഷൻ സാധാരണയായി ക്ലറിക്കൽ ജോലിക്ക് ആറുമാസവും മറ്റു ജോലികൾക്ക് മൂന്നുമാസവുമാണ്; ബാധകമായ ചട്ടം അനുവദിച്ചാൽ നൈപുണ്യമുള്ള തൊഴിലാളിക്ക് മൂന്ന് മാസം കൂടി നൽകാം. സാധാരണ ജോലി സമയം ദിവസം എട്ട് മണിക്കൂറും ആഴ്ചയിൽ 48 മണിക്കൂറുമാണ്. ഓവർടൈം ഉൾപ്പെടുത്തി ദിവസം പത്ത് മണിക്കൂറും ആഴ്ചയിൽ 60 മണിക്കൂറും വരെ ജോലി ചെയ്യാം; വർഷത്തെ ശരാശരി ആഴ്ചയിൽ 56 മണിക്കൂറാണ് പരമാവധി. അഞ്ച് മണിക്കൂറിൽ കൂടുതൽ ജോലി ചെയ്താൽ കുറഞ്ഞത് 30 മിനിറ്റും ആറുമണിക്കൂറിൽ കൂടുതൽ ജോലി ചെയ്താൽ കുറഞ്ഞത് ഒരു മണിക്കൂറും ഇടവേള ലഭിക്കണം. ഫാക്ടറികളിലും വ്യവസായ ജോലിസ്ഥലങ്ങളിലും സാധാരണയായി ആഴ്ചയിൽ ഒരു വിശ്രമദിനമുണ്ട്; കടകൾക്കും സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും സാധാരണയായി ഒന്നര ദിവസം. ഓവർടൈമിന് അടിസ്ഥാന വേതനത്തിന്റെ ഇരട്ടിയും ക്ഷാമബത്തയും ബാധകമായ താൽക്കാലിക അല്ലെങ്കിൽ ഇടക്കാല വേതന ഘടകങ്ങളും നൽകണം. നിയമപരമായ സാധാരണ അവധികളിൽ വർഷത്തിൽ പത്ത് ശമ്പളത്തോടെയുള്ള കാഷ്വൽ ദിവസവും 14 ശമ്പളത്തോടെയുള്ള രോഗാവധി ദിവസവും ഉൾപ്പെടുന്നു; രോഗാവധിക്ക് മെഡിക്കൽ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് വേണം. ഫാക്ടറി, കട, വ്യവസായം, റോഡ് ഗതാഗത മേഖലകളിലെ മുതിർന്ന തൊഴിലാളികൾക്ക് പൊതുവെ 18 ദിവസം ജോലി ചെയ്താൽ ഒരു ദിവസമെന്ന നിരക്കിൽ സമ്പാദിച്ച അവധി ലഭിക്കുന്നു. വർഷത്തിൽ 13 ശമ്പളത്തോടെയുള്ള ഉത്സവാവധി ദിവസങ്ങളുമുണ്ട്. വേതനകാലയളവ് ഒരു മാസത്തിൽ കൂടരുത്; അത് അവസാനിച്ചശേഷം ഏഴ് പ്രവൃത്തിദിവസത്തിനകം വേതനം നൽകണം. തൊഴിൽ അവസാനിക്കുമ്പോഴുള്ള കുടിശ്ശിക പൊതുവെ 30 പ്രവൃത്തിദിവസത്തിനകം നൽകണം. തൊഴിലാളിയുടെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം പണം, ചെക്ക്, ബാങ്ക് അല്ലെങ്കിൽ ഡിജിറ്റൽ മാർഗം വഴി പണമടയ്ക്കാം; നിയമം അനുവദിക്കുന്ന കുറവുകൾ മാത്രമേ വരുത്താവൂ. മിനിമം വേതനം രാജ്യവ്യാപകമായ ഒരൊറ്റ നിരക്കിലല്ല, മേഖല, ഗ്രേഡ്, പ്രദേശം എന്നിവയ്ക്കുള്ള പ്രത്യേക ഗസറ്റുകളിലൂടെയാണ് നിശ്ചയിക്കുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, 2023-ലെ വസ്ത്രനിർമാണ മേഖലാ ഗസറ്റ് പ്രതിമാസ മിനിമം വേതനമായി BDT 12,500 നിശ്ചയിച്ചു; ബാധകമായ ഗ്രേഡും അലവൻസുകളും ഇനിയും പരിശോധിക്കണം. 14 വയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികളെ ജോലിക്ക് എടുക്കുന്നത് നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു. 14 മുതൽ 18 വയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കൗമാരക്കാർക്ക് രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത ഡോക്ടർ നൽകിയ ജോലിക്ക് അനുയോജ്യമെന്ന സർട്ടിഫിക്കറ്റും തിരിച്ചറിയൽ ടോക്കണും ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ ജോലി ചെയ്യാനാകൂ; അപകടകരമായ ജോലിക്ക് നിയന്ത്രണങ്ങളുണ്ട്. തൊഴിൽസുരക്ഷ, ക്ഷേമം, സുരക്ഷാ സമിതികൾ, വൈദ്യസൗകര്യങ്ങൾ, ശിശുപരിചരണ ചുമതലകൾ എന്നിവ ജോലിസ്ഥലത്തെ നിയമപരമായ പരിധികളെ ആശ്രയിക്കുന്നു. ബാധകമായ അപകടം തൊഴിലുടമ DIFE-യെയും Department of Labour-നെയും രണ്ട് പ്രവൃത്തിദിവസത്തിനകം അറിയിക്കണം. പരിക്കിനും മരണത്തിനുമുള്ള നഷ്ടപരിഹാരം നിയമപ്രകാരമാണ്; നഷ്ടപരിഹാരാവകാശവാദത്തിന് സാധാരണയായി രണ്ടുവർഷത്തെ സമയപരിധിയുണ്ട്. ഭേദഗതി ചെയ്ത നിയമവും ചട്ടങ്ങളും ലിംഗാധിഷ്ഠിത രൂപങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള അക്രമവും പീഡനവും, വിവേചനം, കരിമ്പട്ടികയിൽപ്പെടുത്തൽ, പ്രസവസംരക്ഷണം, ജോലിസ്ഥല പരാതി സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. ട്രേഡ് യൂണിയനുകൾ രൂപീകരിക്കാനും അവയിൽ ചേരാനും തൊഴിലാളികൾക്ക് അവകാശമുണ്ട്. കുറഞ്ഞത് 20 തൊഴിലാളികൾക്ക് യൂണിയൻ രൂപീകരിക്കാൻ അപേക്ഷിക്കാം; എന്നാൽ രജിസ്ട്രേഷന് സ്ഥാപനത്തിന്റെ വലുപ്പമനുസരിച്ചുള്ള അംഗസംഖ്യാ സൂത്രം ബാധകമാണ്, രജിസ്ട്രേഷൻ Department of Labour ആണ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. ഒരു യൂണിയൻ മാത്രമുള്ളിടത്ത് അത് കൂട്ടായ വിലപേശൽ പ്രതിനിധിയാകും; ഒന്നിലധികം യൂണിയനുകളുണ്ടെങ്കിൽ തൊഴിലാളികൾ രഹസ്യ വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ പ്രതിനിധിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കും. കൂട്ടായ വിലപേശൽ പ്രതിനിധിക്ക് ആകെ തൊഴിലാളികളിൽ കുറഞ്ഞത് മൂന്നിലൊന്നിന്റെ പിന്തുണ സാധാരണയായി ആവശ്യമാണ്. കൂട്ടായ തർക്കങ്ങൾ രേഖാമൂലമുള്ള അറിയിപ്പിലൂടെയും അനുരഞ്ജനത്തിലൂടെയോ മധ്യസ്ഥതയിലൂടെയോ മുന്നോട്ടുപോകുന്നു. അത് പരാജയപ്പെട്ടാൽ സർട്ടിഫിക്കറ്റും തുടർന്ന് പണിമുടക്കിന്റെയോ ലോക്കൗട്ടിന്റെയോ അറിയിപ്പും നൽകുന്നു. അറിയിപ്പിന് ശേഷം സാധാരണയായി ഏഴു മുതൽ 14 ദിവസത്തിനകം പണിമുടക്കോ ലോക്കൗട്ടോ ആരംഭിക്കും; പുതിയതോ വിദേശത്തുനിന്നുള്ളതോ ആയ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് ആദ്യ രണ്ടുവർഷം നിരോധനമുണ്ട്. അന്യായമായ തൊഴിൽരീതികളും യൂണിയൻ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ പേരിലുള്ള പ്രതികാരനടപടികളും നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭേദഗതി ചെയ്ത വ്യവസായബന്ധ അധ്യായം നിർദിഷ്ട ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഗാർഹിക, കാർഷിക, ദിവസക്കൂലി, താൽക്കാലിക, ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോം തൊഴിലാളികളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. section 33 പ്രകാരമുള്ള വ്യക്തിഗത പരാതി സാധാരണയായി 30 ദിവസത്തിനകം തൊഴിലുടമയ്ക്ക് രേഖാമൂലം നൽകണം. തൊഴിലുടമ അന്വേഷണം നടത്തി തൊഴിലാളിയെ കേൾക്കുകയും 30 ദിവസത്തിനകം തീരുമാനമെടുക്കുകയും വേണം. സമയപരിധി കഴിഞ്ഞാലോ തൊഴിലാളി തീരുമാനം അംഗീകരിക്കാതിരുന്നാലോ, തുടർന്ന് വരുന്ന 30 ദിവസത്തിനകം സാധാരണയായി Labour Court-ൽ പരാതി നൽകാം. section 33 പ്രകാരമുള്ള പരാതിക്കോ അപ്പീലിനോ കോടതി ഫീസില്ല. DIFE-യുടെ LIMA പരാതി മാർഗങ്ങൾ നൽകാത്ത വേതനം, നിയമവിരുദ്ധ പിരിച്ചുവിടൽ, ജോലി സമയം, അവധി, അപകടങ്ങൾ, തൊഴിൽസുരക്ഷ, പ്രസവം, പീഡനം, ബാലവേല, സുരക്ഷാ സമിതികൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. DIFE-യിൽ പരാതി നൽകാൻ ഫീസില്ല; എന്നാൽ പൂർണമായ അജ്ഞാതത്വം ഉറപ്പില്ല. സൗജന്യ സഹായനമ്പർ 16357 ആണ്; പൗരസേവന ചാർട്ടറിലെ ലക്ഷ്യകാലാവധി 30 പ്രവൃത്തിദിവസമാണ്. നിയമത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന തൊഴിൽകാര്യങ്ങളിൽ Labour Court-ന് പ്രത്യേക അധികാരപരിധിയുണ്ട്. Labour Appellate Tribunal-ലേക്കുള്ള അപ്പീൽ സാധാരണയായി 60 ദിവസത്തിനകം നൽകണം; വേതനമോ പരാതിയോ സംബന്ധിച്ച ചില പ്രത്യേക അപ്പീലുകൾക്ക് 30 ദിവസത്തെ സമയപരിധിയാകാം. മറുപടിക്കായി Labour Court പത്ത് ദിവസംവരെ സമയം നിശ്ചയിക്കാം; ഏഴു ദിവസംവരെ നീട്ടാനും കഴിയും. വിധിക്കുള്ള ലക്ഷ്യകാലാവധി 60 ദിവസമാണ്; അത് 90 ദിവസംവരെ നീട്ടാം. തൊഴിൽനിയമപ്രകാരമുള്ള നഷ്ടപരിഹാരാവകാശവാദങ്ങൾ സാധാരണ സിവിൽ കോടതി നടപടിക്രമത്തിലൂടെയല്ല കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. പിരിച്ചുവിടൽ ചട്ടങ്ങൾ തൊഴിലാളിയുടെ നിലയും കാരണവും അനുസരിച്ച് മാറുന്നു. ജോലി അധികമായതിനെത്തുടർന്നുള്ള പിരിച്ചുവിടലാണ് retrenchment; lay-off, retrenchment നഷ്ടപരിഹാര ചട്ടങ്ങൾ ബാധകമായേക്കാം. സ്ഥിരം തൊഴിലാളിയെ തൊഴിലുടമ പിരിച്ചുവിടുമ്പോൾ മാസവേതനക്കാരന് സാധാരണയായി 120 ദിവസവും മറ്റുള്ളവർക്ക് 60 ദിവസവും മുൻകൂർ അറിയിപ്പ് നൽകണം; അല്ലെങ്കിൽ അതിന് പകരം തുക നൽകണം. ബാധകമായിടത്ത് നിയമാനുസൃത നഷ്ടപരിഹാരമോ gratuity-യോ നൽകണം. സ്ഥിരം തൊഴിലാളി രാജിവയ്ക്കുമ്പോൾ സാധാരണയായി 60 ദിവസത്തെ മുൻകൂർ അറിയിപ്പ് നൽകണം. താൽക്കാലിക തൊഴിലാളി മാസവേതനക്കാരനാണെങ്കിൽ 30 ദിവസവും അല്ലെങ്കിൽ മറ്റുള്ളവനാണെങ്കിൽ 14 ദിവസവും അറിയിപ്പ് നൽകണം. അച്ചടക്കലംഘനത്തെ തുടർന്നുള്ള പിരിച്ചുവിടലിന് രേഖാമൂലമുള്ള കുറ്റാരോപണം, വിശദീകരണം നൽകാനുള്ള അവസരം, അന്വേഷണം, തൊഴിലാളിക്കുള്ള സഹായം എന്നിവ വേണം. അന്വേഷണം നടക്കുമ്പോഴുള്ള സസ്‌പെൻഷൻ ഉപജീവന അലവൻസോടെ പരമാവധി 60 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കാം. സ്ഥിരീകരിച്ച തൊഴിൽശേഷിക്കുറവോ തുടർച്ചയായ അനാരോഗ്യമോ കാരണം പിരിച്ചുവിടുമ്പോൾ ആവശ്യമായ സേവനകാലം പൂർത്തിയായാൽ നിയമപ്രകാരമുള്ള നഷ്ടപരിഹാരം ലഭിക്കാം. സാധാരണ വിരമിക്കൽ പ്രായം 60 ആണ്. section 26 പ്രകാരമുള്ള പിരിച്ചുവിടലിനെ section 33 പ്രകാരം ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതിനും നിയന്ത്രണങ്ങളുണ്ട്; യൂണിയൻ പ്രവർത്തനം, ദുരുദ്ദേശം, നിയമാനുസൃത ആനുകൂല്യം നിഷേധിക്കൽ തുടങ്ങിയ കേസുകൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. അന്തിമ കുടിശ്ശികകൾ 30 പ്രവൃത്തിദിവസത്തിനകം നൽകണമെന്ന ചട്ടം തുടർന്നും ബാധകമാണ്.