বাংলাদেশৰ পৰিৱেশ গংগা–ব্ৰহ্মপুত্ৰ–মেঘনা বদ্বীপ, মৌচুমী বৰষুণ, নদী, জলাভূমি, বানভূমি, উপকূলীয় জলভাগ আৰু বংগোপসাগৰে গঢ় দিয়ে। সুন্দৰবন (Sundarbans), পাহাৰীয়া বন আৰু অন্যান্য প্ৰাকৃতিক এলেকাই জৈৱবৈচিত্ৰ্য আৰু মাছ ধৰা, মৌ সংগ্ৰহ আৰু বনজ সামগ্ৰীৰ দৰে জীৱিকাক সহায় কৰে। বান, জোৱাৰৰ পানী, নদীৰ খহনীয়া, লৱণাক্ততা আৰু বন্যপ্ৰাণীৰ সন্মুখীন হোৱাৰ ঘটনা মানুহে এই ঠাইসমূহ কেনেদৰে ব্যৱহাৰ কৰে তাত প্ৰভাৱ পেলায়। দৈনন্দিন চৌপাশে ঘৰ, কৰ্মস্থান, বিদ্যালয় আৰু ৰাজহুৱা সুবিধাকেন্দ্ৰৰ ওচৰৰ ব্যৱহাৰিক পৰিস্থিতিসমূহক সামৰি লয়। পানী আৰু অনাময়, আৱৰ্জনা সংগ্ৰহ, পানী নিষ্কাশন, বিদ্যুৎ, স্থানীয় পথ, বায়ুৰ গুণমান, শব্দ, উষ্ণতা, সেউজীয়া ঠাই আৰু দুৰ্যোগৰ সন্মুখীন হোৱাৰ আশংকাই স্বাস্থ্য, চলাচল আৰু দৈনন্দিন সুৰক্ষাত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। এই পৰিস্থিতিসমূহ বাংলাদেশৰ সকলো ঠাইতে একে নহয়। ঢাকা, চট্টগ্ৰাম, খুলনা, ৰাজশাহী, বৰিশাল, ছিলেট আৰু সৰু ঠাইসমূহত সেৱা, বিপদ আৰু দায়িত্বশীল সংস্থা বেলেগ হ’ব পাৰে। প্ৰকৃতি আৰু চৌপাশৰ পৰিস্থিতিৰ মাজত সম্পৰ্ক থাকিলেও দুয়োটা একে নহয়। জলাভূমি এটা প্ৰাকৃতিক ব্যৱস্থা, আনহাতে বসতিৰ ওচৰৰ বন্ধ পানী নিষ্কাশন ব্যৱস্থা দৈনন্দিন চৌপাশৰ সমস্যা; দুয়োটাই বানৰ অৱস্থা অধিক বেয়া কৰিব পাৰে। সংৰক্ষিত এলেকা, প্ৰজাতি সুৰক্ষা, নিয়ন্ত্ৰিত মাছ ধৰা আৰু বন ব্যৱহাৰৰ নিয়মে সংৰক্ষণক স্থানীয় জীৱিকাৰ সৈতে সংযোগ কৰে। স্থানীয় চৰকাৰ, ৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থা, উপযোগিতা সেৱা, সমাজ সংগঠন আৰু বেচৰকাৰী সেৱাদাতাই বিভিন্ন সেৱা বা পৰিৱেশগত সমস্যা পৃথকে পৃথকে চম্ভালিব পাৰে। সেয়ে দায়িত্বশীল সংস্থা নিৰ্দিষ্ট ঠাই আৰু সমস্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।
বাংলাদেশৰ পৰিৱেশ
বাংলাদেশৰ পৰিৱেশত প্ৰাকৃতিক ব্যৱস্থা আৰু মানুহে বাস আৰু কাম কৰা চৌপাশৰ পৰিস্থিতি দুয়োটাই অন্তৰ্ভুক্ত। নদী, জলাভূমি, বন, উপকূল আৰু বন্যপ্ৰাণী প্ৰকৃতিৰ অংশ; আনহাতে পানীৰ যোগান, অনাময়, আৱৰ্জনা, পানী নিষ্কাশন, বায়ু, শব্দ, উষ্ণতা আৰু সংযোগী পথসমূহে দৈনন্দিন চৌপাশ গঢ় দিয়ে। সেৱা, বিপদ আৰু দায়িত্বশীল কৰ্তৃপক্ষৰ ভিন্নতাৰ বাবে নগৰ আৰু গ্ৰামাঞ্চল তথা বিভিন্ন অঞ্চলৰ পৰিস্থিতি বহুত বেলেগ হয়।
Tip
বাংলাদেশৰ পৰিৱেশক একে ধৰণৰ একক ব্যৱস্থা বুলি নধৰি সঠিক ঠাই আৰু নিৰ্দিষ্ট সমস্যাৰ পৰা আৰম্ভ কৰক। বিষয়টো মূলতঃ প্ৰকৃতি, দৈনন্দিন চৌপাশ বা দুয়োটাৰ সৈতে জড়িত নে নহয় নিৰ্ধাৰণ কৰক, তাৰ পাছত দায়িত্বশীল সংস্থা আৰু স্বাস্থ্য, প্ৰৱেশাধিকাৰ, জীৱিকা বা সুৰক্ষাৰ ওপৰত হোৱা পৰিণতি চিনাক্ত কৰক।

