బంగ్లాదేశ్‌లో అప్పులు

రోజువారీ జీవితంలో అప్పు లేదా రుణం (ঋণ) అనే పదం రుణం, బాకీ రెండింటికీ ఉపయోగిస్తారు. HIES 2022 ప్రకారం முந்தைய பன்னிரண்டு மாதங்களில் 37.03 சதவீத குடும்பங்கள் நிதி அல்லது நிதி அல்லாத நிறுவனங்கள், நண்பர்கள், வட்டி வியாபாரிகள் அல்லது பிற மூலங்களிலிருந்து கடன் பெற்றன; గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఇది 39.35 శాతం, పట్టణ ప్రాంతాల్లో 32.11 శాతం. తుది నివేదిక పట్టిక 12.11A ప్రకారం ప్రతి కుటుంబానికి సగటు అప్పు BDT 73,980. వ్యాపార ఖర్చులు, ఇల్లు, ఆహారం కొనుగోలు, వ్యవసాయం, ఆరోగ్యం, వివాహం, విద్య సాధారణ అవసరాలు. రుణగ్రహీతలు పేర్కొన్న రుణదాతల్లో ASA, ఇతర NGOలు, BRAC, గ్రామీణ్ బ్యాంక్ ఉన్నాయి. బ్యాంకులు, ఆర్థిక సంస్థలు సాధారణంగా గుర్తింపు, ఆదాయం లేదా నగదు ప్రవాహం, ప్రస్తుత బాధ్యతలను పరిశీలిస్తాయి; ఉత్పత్తిని బట్టి తాకట్టు లేదా హామీదారుని కోరవచ్చు. పాల్గొనే సంస్థల్లో క్రెడిట్ సమాచార బ్యూరో (CIB) సమాచారం రుణ అంచనాలో ఉంటుంది. ఆమోదం స్వయంచాలకంగా రాదు. సంతకం చేసే ముందు మొత్తం తిరిగి చెల్లింపు, వడ్డీ రేటు లేదా సేవా రుసుము లెక్కింపు విధానం, వాయిదాల తరచుదనం, కాలవ్యవధి, చెల్లింపు విరామం, తాకట్టు, హామీ, చెల్లింపులో విఫలమైతే పరిణామాలను పోల్చండి. NGO సూక్ష్మరుణ సంస్థలు, కొన్ని సందర్భాల్లో సమూహ లేదా సభ్యత్వ నమూనాల ద్వారా సూక్ష్మరుణం (ক্ষুদ্রঋণ) అందిస్తాయి. నియంత్రిత సూక్ష్మ ఆర్థిక వ్యాపారం నిర్వహించడానికి NGO సూక్ష్మ ఆర్థిక సంస్థలకు సూక్ష్మరుణ నియంత్రణ ప్రాధికార సంస్థ (MRA) ధృవీకరణ అవసరం; MRA, MFI e-Verification ద్వారా లైసెన్సును తనిఖీ చేయవచ్చు. అధికారిక MRA మార్గదర్శకాల్లో తగ్గుతున్న బాకీపై 24% సేవా రుసుము, 15 రోజుల విరామ కాలం, 46 వాయిదాలు, ప్రవేశ రుసుము, పాస్‌బుక్, రుణ ఫారానికి గరిష్ఠంగా BDT 25, పొదుపుపై 6% వడ్డీ ఉన్నాయి. ఈ గణాంకాలు, వారపు వాయిదా నియమం ప్రతి ఉత్పత్తికి వర్తించవు; కాలానుగుణ లేదా ఒకేసారి చెల్లింపులు సంబంధిత ఒప్పందంలో ఉంటాయి. ఒకేసారి అనేక MFI రుణాలు ఉండటం తిరిగి చెల్లింపును కష్టతరం చేయవచ్చు. విపత్తుల తర్వాత ప్రత్యేక చెల్లింపు విరామాలు, విపత్తు రుణాలు లేదా సహాయం లభించవచ్చు. అనౌపచారిక రుణాలు మహాజన్లు లేదా ఇతర వడ్డీ వ్యాపారులు, స్నేహితులు, బంధువులు, యజమానులు, భూస్వాములు, సరఫరాదారులు, కిరాణా దుకాణాల నుంచి రావచ్చు. ఇటువంటి ఏర్పాట్లను CIB, MRA లేదా బంగ్లాదేశ్ బ్యాంక్ పర్యవేక్షించవు. నిబంధనలు, తాకట్టు, వాయిదాలు, అమలు వ్యక్తిగత కేసుపై ఆధారపడతాయి; అందువల్ల నియంత్రిత సేవాదారుతో రాతపూర్వక ఒప్పందంతో పోలిస్తే పోల్చగలగడం, చట్టపరమైన నిశ్చితత్వం తక్కువగా ఉండవచ్చు. బంగ్లాదేశ్ బ్యాంక్ బ్యాంకులు, ఆర్థిక సంస్థలను పర్యవేక్షిస్తుంది, CIB నిర్వహిస్తుంది, వినియోగదారు, పెట్టుబడిదారు రక్షణ కేంద్రం (CIPC) ద్వారా ఫిర్యాదులను స్వీకరిస్తుంది. బ్యాంకులు, ఆర్థిక సంస్థల కోసం బంగ్లాదేశ్ బ్యాంక్ 1 ఏప్రిల్ 2025 నుంచి BRPD సర్క్యులర్ 15/2024 ప్రకారం రుణాలను వస్తునిష్ఠంగా వర్గీకరిస్తుంది: చెల్లింపు బకాయి మూడు నెలల నుంచి ఆరు నెలలలోపు ఉంటే సబ్-స్టాండర్డ్; ఆరు నుంచి పన్నెండు నెలలలోపు ఉంటే డౌట్‌ఫుల్; పన్నెండు నెలల తర్వాత బ్యాడ్ లేదా లాస్. సాధారణ రుణాలకు 1%, SMA రుణాలకు 5% సాధారణ కేటాయింపు; SS, DF, BLలకు 20%, 50%, 100% ప్రత్యేక రేట్లు వర్తిస్తాయి. 2025 లేఖ ప్రకారం కొన్ని వర్గీకరించని స్వల్పకాలిక వ్యవసాయ, CMS రుణాలకు 31 డిసెంబర్ 2026 వరకు 0.5% కేటాయింపు ఉంది. ఈ వర్గీకరణ సంస్థ రుణాన్ని ఎలా పరిగణిస్తుందో చెబుతుంది; అప్పును రద్దు చేయదు. చెల్లింపును పునర్వ్యవస్థీకరించడం లేదా పొడిగించడం రుణదాత నిర్ణయం; అది స్వయంచాలక హక్కు కాదు. రుణదాత వాస్తవ అవసరం, తిరిగి చెల్లించే సామర్థ్యం, నగదు ప్రవాహం, ఆడిట్ చేసిన నివేదికలు, మొత్తం బాధ్యతలు, ప్రత్యక్ష స్థల పరిశీలనను పరిశీలించవచ్చు. పదేపదే చెల్లింపులో విఫలం, నకిలీ పత్రాలు, మోసం, ఇతర అవకతవకలు, నిధుల దుర్వినియోగం పునర్వ్యవస్థీకరణను నిరాకరించవచ్చు. వర్గీకరించిన రుణాలను సాధారణంగా గరిష్ఠంగా మూడుసార్లు మాత్రమే పునర్వ్యవస్థీకరించవచ్చు; నాలుగోసారి 2022 నియమావళి కింద ప్రత్యేక పరిశీలన అవసరం. స్వల్పకాలిక వ్యవసాయ, కుటీర, సూక్ష్మరుణాలకు పునరావృతాన్ని బట్టి మొదటి పునర్వ్యవస్థీకరణకు గరిష్ఠంగా మూడు సంవత్సరాలు, తదుపరి పునర్వ్యవస్థీకరణలకు రెండేళ్ల ఆరు నెలలు ఉండవచ్చు. పునర్వ్యవస్థీకరణ తర్వాత కొత్త రుణ సౌకర్యానికి సాధారణంగా పరిష్కార మొత్తంలో 3% చెల్లించాలి; ఎగుమతిదారులకు 2% మినహాయింపు నమోదైంది. రుణగ్రహీత మొదట తప్పు లేదా పాత CIB వివరాలను నివేదించిన బ్యాంకు లేదా ఆర్థిక సంస్థ ద్వారా సరిచేయాలి. ప్రతికూల CIB నమోదు చెల్లింపులో విఫలమైనట్లు సూచించవచ్చు; రుణాన్ని రైట్-ఆఫ్ చేయడం బాధ్యతను స్వయంచాలకంగా తొలగించదు. ఫిర్యాదు పరిష్కారం కాకపోతే శాఖ లేదా బాధ్యతగల కార్యాలయం నుంచి రుణదాత ఫిర్యాదు విభాగానికి, అక్కడి నుంచి బంగ్లాదేశ్ బ్యాంక్ CIPCకి వెళ్లవచ్చు; 16236కు కాల్ చేయవచ్చు, ఇమెయిల్, ఆన్‌లైన్ లేదా రాతపూర్వకంగా సంప్రదించవచ్చు. CIPC తన అధికార పరిధికి వెలుపల అంశాలు, అనామక లేదా సంతకం లేని దరఖాస్తులు, మూడో వ్యక్తి ఫిర్యాదులు, కోర్టులో ఇప్పటికే పెండింగ్‌లో ఉన్న ప్రక్రియలను చూడదు. ఆర్థిక సంస్థలు బాకీ రుణాల కోసం రుణ వసూలు కోర్టులో (Artha Rin Adalat) దావా వేయవచ్చు. తాకట్టు పెట్టిన లేదా లియన్ ఉన్న ఆస్తికి, దావా ముందు సంస్థ చట్టబద్ధంగా అనుమతించిన విక్రయ హక్కును సాధారణంగా వినియోగించి, వచ్చిన మొత్తాన్ని జమ చేయాలి. కోర్టు డిఫాల్ట్ తీర్పు ఇవ్వవచ్చు; దానిని రద్దు చేయడానికి 30 రోజుల గడువు, తీర్పు మొత్తంలో సాధారణంగా 10% జమ అవసరం. వర్తించే నియమాల కింద కోర్టు మధ్యవర్తిత్వం లేదా ఇతర ప్రత్యామ్నాయ వివాద పరిష్కారం లభించవచ్చు. కేసును బట్టి విచారణ కాలం మారుతుంది. బంగ్లాదేశ్‌లో దివాలా చట్టం 1997 దివాలా కోర్టులు, రుణదాత లేదా రుణగ్రహీత దరఖాస్తులు, రిసీవర్, ఆస్తుల పంపిణీ, అప్పు విముక్తి విధానాలు, అప్పీళ్లను అందిస్తుంది. అప్పీల్ గడువు 60 రోజులు; పునఃసమీక్ష గడువు 30 రోజులు. దివాలా ప్రక్రియలు ప్రైవేట్ వినియోగదారు అప్పులను పూర్తిగా రద్దు చేయవు; అర్హతగల న్యాయవాదితో పరిశీలించాలి. అవసరంలో ఉండి ఆర్థికంగా దివాలా తీసిన దరఖాస్తుదారులు చట్టబద్ధ ప్రమాణాలకు లోబడి జాతీయ న్యాయ సహాయ సేవల సంస్థ, జిల్లా న్యాయ సహాయ కమిటీలను సంప్రదించవచ్చు. తిరిగి చెల్లింపు, పరిష్కారం లేదా ఆమోదించిన ఏర్పాట్ల తర్వాత రాతపూర్వక ఒప్పందం, చెల్లింపు రసీదులు, తాకట్టు విడుదల, CIB సమాచారం నవీకరణను తనిఖీ చేయాలి. ప్రైవేట్ అప్పును ప్రజా అప్పు నుంచి వేరు చేయాలి: 2025 డిసెంబర్ చివరికి బంగ్లాదేశ్ మొత్తం విదేశీ అప్పు USD 113.52 బిలియన్; అందులో 82.33% ప్రభుత్వ, 17.67% ప్రైవేట్. 31 డిసెంబర్ 2025 నాటికి ప్రభుత్వ హామీలు BDT 106,973 కోట్లు ఆకస్మిక బాధ్యతలు; అవి అదనపు అప్పు నిల్వ కాదు.