બાંગ્લાદેશમાં કલા

બાંગ્લાદેશમાં કોઈ એકીકૃત સમગ્ર વ્યવસ્થા નથી અને કલાકારો માટે કોઈ સામાન્ય વ્યાવસાયિક લાઇસન્સ નથી. બાંગ્લાદેશનું સાંસ્કૃતિક વહીવટ મંત્રાલય (Ministry of Cultural Affairs) સાંસ્કૃતિક વહીવટનું સંકલન કરે છે, જ્યારે ક્ષેત્ર પ્રમાણે અલગ સંસ્થાઓ જવાબદાર છે. રાષ્ટ્રીય કલા અકાદમી (Bangladesh Shilpakala Academy) દેશવ્યાપી સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો, તાલીમ, પ્રસ્તુતિઓ અને પ્રદર્શનો આપે છે; પ્રાદેશિક અને જિલ્લા અકાદમીઓ સંગીત, નૃત્ય, કાવ્યપઠન, રંગભૂમિ અને ચિત્રકળા માટે વધારાની તકો આપે છે. National Art Gallery, Bangladesh National Museum અને University of Dhakaની Faculty of Fine Art દૃશ્યકળાની મુખ્ય સંસ્થાઓમાં આવે છે. Bengal Foundation, ખાનગી ગેલેરીઓ, Chhayanaut, Pathshala, Drik, Chobi Mela અને Dhaka Art Summit સહાય, શિક્ષણ, પ્રદર્શનો, ફોટોગ્રાફી અને ઉત્સવો દ્વારા જાહેર તકોમાં ઉમેરો કરે છે. રવીન્દ્ર સંગીત, નઝરૂલ સંગીત, બાઉલ, લોકસંગીત, શાસ્ત્રીય સંગીત અને સમકાલીન સંગીત અહીંનાં વિશિષ્ટ સંગીતરૂપોમાં આવે છે. સાહિત્ય મુખ્યત્વે બાંગ્લામાં, તેમજ અંગ્રેજી અને અન્ય સ્થાનિક ભાષાઓમાં રચાય છે; બાંગ્લા ભાષાની અકાદમી (Bangla Academy) સંશોધન કરે છે, પ્રકાશન અને પુસ્તકવેચાણ કરે છે, સાહિત્યિક પુરસ્કારો આપે છે અને Amar Ekushey Book Fairનું આયોજન કરે છે. ફિલ્મોમાં સિનેમા, દસ્તાવેજી ફિલ્મો અને સ્વતંત્ર ટૂંકી ફિલ્મોનો સમાવેશ થાય છે. Bangladesh Film Development Corporation ફિલ્મ ઉદ્યોગ અને નિર્માણના માળખાને સહાય કરે છે, Bangladesh Film Archive ફિલ્મસામગ્રી એકત્રિત કરીને સાચવે છે, અને બાંગ્લાદેશનું ફિલ્મ પ્રમાણન બોર્ડ (Bangladesh Film Certification Board) જાહેર પ્રદર્શન માટેની ફિલ્મોની સમીક્ષા અને પ્રમાણન કરે છે. ફિલ્મનું પ્રમાણન કૉપિરાઇટ, નિર્માણ અથવા માલિકીનું સ્થાન લેતું નથી. શિક્ષણ અને પ્રવેશ ક્ષેત્ર પ્રમાણે બદલાય છે: યુનિવર્સિટીઓની પોતાની પ્રવેશશરતો હોય છે, જ્યારે અકાદમીઓ, જાહેર આમંત્રણો, ઑડિશન, પોર્ટફોલિયો, કાર્યશાળાઓ, જૂથો અને ખાનગી અભ્યાસક્રમો જુદા પ્રવેશમાર્ગો આપે છે. ખર્ચ, ફી, કમિશન, અભ્યાસક્રમના ચાર્જ, સામગ્રી અને નિર્માણ ખર્ચ તથા સમયમર્યાદા સામાન્ય રીતે સંબંધિત સંસ્થા અથવા પ્રોજેક્ટ નક્કી કરે છે. બાંગ્લાદેશની કૉપિરાઇટ કચેરી (Copyright Office Bangladesh) સર્જનાત્મક કૃતિઓની ઑનલાઇન નોંધણી આપે છે અને 15 દિવસની અંદર વધારાની હાર્ડ-કૉપી રજૂઆત માંગે છે; નાગરિક માહિતીમાં 1,000 BDT નોંધણી ફી, 30 દિવસનો પ્રતીક્ષા સમય અને દસ્તાવેજો સંપૂર્ણ હોય ત્યારે ત્યારબાદ 60 કાર્યદિવસ સુધીનો સમય જણાવાયો છે. ઉપયોગના અધિકારોને સ્પષ્ટ કરવા માટે લેખિત લાઇસન્સ, કમિશન, પુનઃઉત્પાદન, પ્રદર્શન અને સ્ક્રીનિંગના કરારો માત્ર પ્રદર્શન કે પ્રકાશન કરતાં વધુ સ્પષ્ટતા આપે છે. સંગ્રહાલયો, પુસ્તકાલયો, આર્કાઇવ્સ અને ખાનગી સંગ્રહોમાં કલા, ફિલ્મ, ફોટોગ્રાફી, સાહિત્ય અને સાંસ્કૃતિક વારસો સાચવવામાં આવે છે, પરંતુ તે હંમેશાં જનતા માટે ખુલ્લાં હોતા નથી. ખાસ કરીને ડિજિટલ રીતે જન્મેલી કૃતિઓ, સ્વતંત્ર સંગીત અને પ્રાદેશિક અથવા આદિવાસી પરંપરાઓના લાંબા ગાળાના સંરક્ષણ, મૂળ-ઇતિહાસ અને ઉપયોગના અધિકારોમાં ખામીઓ રહે છે. ગેલેરીઓ, સંગ્રહો, હરાજીઓ અને ઉત્સવો સહિતનું કલાબજાર મોટાભાગે ખાનગી છે અને ઢાકામાં કેન્દ્રિત છે; ખરીદી કે વેચાણ વખતે પ્રામાણિકતા, મૂળ-ઇતિહાસ, કમિશન, પુનઃઉત્પાદનના અધિકારો અને લાગુ પડતા કર, આયાત અથવા નિકાસના મુદ્દા તપાસવા જોઈએ.