La vita quotidian-a an Austria

L’Austria a l’é divisa an stà federaj, distret e comun. Tanti question pratiche ëd la vita ëd tuti ij di as sistema an comun, ant l’aministrassion dla sità o ant un ufissi competent. La repartission ëd competense a dipend dal pòst andova it stas e da la question. Dope un traslòch, la declarassion ëd la residensa con ël formular d’iscrission ëd la residensa (Meldezettel) a l’é un pass important. Për j’àutri pràcedure aministrative a-i van sovent un document d’identità, n’indiriss ëd residensa e ij document giust. Le comunicassion ëd j’ufissi a venta lese për ël tute, ten-e an órdin e conservéle an manera segura. Ël viver ant un condomini a l’é regolà dal contrat ëd locassion, da la regolamentassion dla cà e dal respet për j’àutri. Ant ij condomini a-i son sovent regole për la quiet, ij lòch an comun, ij rument e le biciclete. Dagn o problema a venta segn-alé, second ël cas, al locador, a l’administrassion dla cà o al servissi d’emergensa competent. Për ij spostament ëd tuti ij di a-i son, second ël pòst, autobus, tram, metrò, treno regional e percors për biciclete. Ant le sità ël reit ëd trasport pùblich a l’é an general pì fitta che an campagna. Prima ëd parte a venta controlé la combinassion, la fermà e ël biglièt bon. Le robe da mangé e j’oget d’uso quotidian a së compra an supermercà, panaté, drogherie, mercà e pì cit negòssi. J’ore d’apertura a peulo esse pì curte che an dël pais ëd sòlit, specialment an le duminiche e j’festiv. Për sòn a convien programé për temp ij acquisti necessari. Ij rument a son ëd sòlit racolti an manera separà. Sovent a-i son contenitor separà o pont ëd racolta për rument indifferensià, carta, véder, imbalagi e rument organic. La repartission precisa a l’é spiegà dal comun, dal consòrsi dël rument o da l’administrassion dla cà. Ant ij raport con j’àutri a son important ij salut, la pontualità e un ton gentil. L’espression «salut tradissional (Grüß Gott)» a l’é un salut difus; a së dopra ëdcò «Guten Tag», «Hallo» e dle form regional. Ant le situassion formàj, ëd sòlit as comensa con «Sie» fin-a che a ven proponùa n’àutra manera ëd rivolgesse. Ël temp liber a së passa an associazion, giardinet, cà ëd cultura, biblioteche, sit sportiv e ant la natura. Le associazion a son sovent un bon sistema për conoss ëd gent e partecipe regolarment a atività an comun. Montagne, bòsch e lak a dan tante possibilità, ma a-i veul equipagiament adat e atension al temp e ai percors. La vita quotidian-a d’Austria a l’ha bon-e struture pùbliche, ma a resta diferente da region a region. Ant le campagne ij spostament a peulo esse pì longh e j’ofèrte pì rare, mentre che le sità a l’han sovent pì scelta e cost ëd cà pì aut. Un quadro personal ëd contat, percors e spese regolar a facilità la programassion.