L'ambient an Àustria

Àustria a l'é formà da sità, pais, zone agrìcole, bòsch, fium, lech e j'Alp. Sti ambient a fornisso àqua potàbil, nutriment, materiaj prim, possibilità ëd svago e un pòst a tante specie d'animaj e piòte. La protession ëd l'ambient a dev conservéje a long termin. Le responsabilità a son spartìe an piò livel. Ël govern federal (Bund) a stabiliss ëd important regole comun, mentre le region federal (Bundesländer) a gestisso tante atività e a definisso soe misure ëd protession. Ij comun (Gemeinden) a gestisso, tra j'àutri, ij servissi local për ij rifiut, le aque reflue, le aree verdi e na part ëd la pianificassion dël teritorì. La protession dla natura an Àustria a l'é fortament influensà dle region federal. Le aree protete, ij parch nazionaj (Nationalparks) e d'autre zone tutelà a conservò paisagi e ambient particolar. Anche fora ëd ste zone a peulo esse regole për j'animaj, le piòte, j'ambient aqàtich e j'intervent an sla natura. Për ij rifiut, l'idea ëd base a l'é: evitè, dovré torna, racòlie separà e recuperè. Le fameje a separo material tipich com la carta, ël vetro, j'imballagi, ij rifiut organich e ij rifiut indiferensià conform a le regole local. I rifiut special (Problemstoffe) e j'aparej elettrich veg (Elektroaltgeräte) a devo andé an pòst ëd racòlta comunal adata o esse tornà a la pòst ëd restitus- sion. L'aca neta a dipend dël protession dle sorgive, dla canalissassion, dla depurassion dle aque reflue e d'un dovré prudent dle sostanse nocive. Ël teren a conserva l'aca, a rend possìbil l'agricoltura e a sostn le piòte. La cementificassion, l'inquinament e na forte erosion a peulo danegé ste funsion. La protession dël clima e l'adatament a le conseguense dël cambiament climatic a completa la protession ambiental tradissional. Meno energìa fossila, cà ben isolà, energìa rinnovàbil e mes ëd trasport adaté a peulo ridur le pression. Verd, ombra, bòsch resistent e un dovré atent ëd l'aca a giuto an cas ëd calor, sicità e piòge intense. Tante question ambiental a nasso da decision ëd tuti ij di, ma nen tut a dipend da le singole persone. I servissi ëd trasport, ij cà, ij sistem ëd produ- sion e la pianificassion dël teritorì a determin-o anse che possibilità a esisto. Për esse eficass, a-i veul donc sia azion personal sia solussion publiche e aziendal affidàbil. La protession ëd l'ambient a dà opportunità për la salut, la qualità ëd vita, risorse segure e nove solussion tecniche. I limit a son ij cost, ij conflit ëd usage, ël pòch ëd pòst e j'interess diferent. Le bone decision a considero donca l'efet ansem a e a lasso pa semplicement le pression a n'àutr pòst.